Astronomlar (#1) uzayın, bizden her yönde ve her uzaklıkta tıpatıp aynı (‘isotropic and uniform’) olduğu kanısındadır. Bu kanıyı destekleyen pek çok deney ve gözlem mevcuttur. Ama, bunların tümü bize yakın uzay bölgelerinde, eni konu Güneş Sistemi içinde yapılmıştır.

Uzayın bizden uzak yerleri de böyle midir acaba? Örneğin, en uzaklardaki ışık hızı ne kadardır? Dahası, oralarda da sabit midir? Bilmiyoruz. Böyle olduğunu sanıyoruz veya varsayıyoruz. Ama ışığın su içinde ve cam içinde daha düşük hızla hareket ettiğini biliyoruz. (#2)

Konumuzun bu aşaması şu iki nedenle önemlidir. İlkin, hani “Deney ve tam Bilim” başlıklı yazıda (#3) “Einstein kuramınca Güneş’in uzayı bükerek arkasındaki bir yıldızdan gelen ışığı çektiği de kaç kez gözlemlenmiştir?” diye sormuştuk ya; işte bu sorunun yanıtı “Bir kez yeter!” olabilir, eğer uzayın her bölgesi tıpatıp bir başka bölgesi ile aynı ise. Yani, “Burada olan tıpatıp orada (da) oluyordur.” görüşü kabul edilebilir, bu koşul altında.
Bu hususla ilgili mühim bir ayrıntı şudur: Bizim çevremizdeki evrensel kütle yoğunluğu ortalaması bir metre küplük hacim başına bir iki Hidrojen atomunun kütlesine denktir. (#4) İşte bu ortalama yoğunluğun evrenin her yerinde aynı olup olmadığını bilmiyoruz ki, örneğin en basitinden, bu yoğunluk değişiklik gösteriyorsa ışık hızı da değişiklik gösteriyor olabilir.

İkincileyin; evrenin tümüyle, sayısı yaklaşık 100 kadar olan

atomlardan yapılı olduğunu sanıyoruz. Kaldı ki, örneğin atom numarası 92 olan Uranyum ve ona komşu pek çok element ışıletkindir ve çabucak bozunur. Yine de, en fazlası 100 kadar atomun evrendeki bunca değişikliğin ana maddesi olduğundan kuşkulanmak yersiz midir?

(#1) Astronom, Astronomi ile uğraşan kişi; Astronomi de Gök Adlandırmak anlamındadır.
(#2) https://www.google.com/search?q=%C4%B1%C5%9F%C4%B1%C4%9F%C4%B1n+sudaki+ve+camdaki+h%C4%B1z%C4%B1&rlz=1C1CHBF_enTR1209TR1209&oq=%C4%B1%C5%9F%C4%B1%C4%9F%C4%B1n+sudaki+ve+camdaki+h%C4%B1z%C4%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIKCAEQABiABBiiBDIHCAIQABjvBTIHCAMQABjvBTIHCAQQABjvBTIKCAUQABiABBiiBNIBCTEwMDY2ajBqN6gCCLACAfEFlOoaoWkgpOU&sourceid=chrome&ie=UTF-8
(#3) https://blog.metu.edu.tr/caglart/2026/05/02/deney-ve-tam-bilim/
(#4) https://www.google.com/search?q=evrenin+k%C3%BCtle+yo%C4%9Funlu%C4%9Fu&rlz=1C1CHBF_enTR1209TR1209&oq=evrenin+k%C3%BCtle+yo%C4%9Funlu%C4%9Fu&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigATIHCAMQIRiPAjIHCAQQIRiPAtIBCTEwMTIyajBqN6gCALACAA&sourceid=chrome&ie=UTF-8
Ayrıca;
https://www.google.com/search?q=proton+k%C3%BCtlesi&rlz=1C1CHBF_enTR1209TR1209&oq=proton+k%C3%BCtlesi&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyCQgAEEUYORiABDIICAEQABgWGB4yCAgCEAAYFhgeMggIAxAAGBYYHjIICAQQABgWGB4yCAgFEAAYFhgeMggIBhAAGBYYHjIICAcQABgWGB4yCAgIEAAYFhgeMgoICRAAGAoYFhge0gEINjU4MWowajeoAgCwAgA&sourceid=chrome&ie=UTF-8