“Dilimde tüy bitti!” deyimi tüy kalmadı anlamına da gelir, tüy yeni tezahür etti (ortaya çıktı) anlamına da; ‘bitti’ sözcüğüne yüklenen anlama göre değişir sözün kısası. Bu nedenle, söyleyen kişi ile işiten kişi arasında anlam kargaşası bile doğabilir. Bir de, “Dilde tüy mü var?”cılar ve “Dilde tüy mü olurmuş?”cular gibi biraz daha az nüfuslu gruplardan söz edilebilir.
Nereden mi icap etti böylesi bir tartışma? Geçenlerde DJ TRump, buna benzer bir kelâm etti idi de oradan; kaçıncı kez söylüyormuş, FED faiz indirsinmiş.

FED ise, malûm; “Veri odaklıyım.” diyor! İlgili ABD verisi de, yükseklerde seyreden petrol fiyatlarının yarattığı enflasyonist baskı nedeniyle, ‘Faiz yükselebilir.” fikrini körüklüyor. El’an ECB faiz yükseltti de EURUSD bir nebze değer kazandı ve DXY geriledi. Tahterevallide DXY karşısındaki emtiya cinslerinden ONS ALTIN ve ONS GÜMÜŞ boy attı, son barış esintilerinin de etkisiyle.

DXY, EURUSD, XAUUSD ve XAGUSD hakkında, ilgili yazılarımızda sunduğumuz gerekçeler desteğindeki (tersindeki) işlemlerin kazanç (kayıp) getireceğini göreceğiz önümüzdeki günlerde. Bir de, DXY ile EURUSD arasındaki hızlı git_gelli geçişkenliklere tanık olacağız.

“Ne kadar acaba?” diye hep merak ederdim. Bank of America (BofA, BAC) hakkında alttaki fotoyu yolladığına göre hayli fazla galiba. Ya da epey fazlalaşacak yakında!

Hamiş: Küçük hacimli (sermayeli) ve volatil hisselerde yüksek oranlı kazançlar elde edilebilir. Lâkin, BAC gibi dev şirket hisselerine çok para sokarak düşük oranlı da olsa yüksek tutarlı kazançlar sağlanabilir. Bu meblağı ilk seçenekte değerlendirebilmek için çok sayıda şirketin paylarıyla ilgilenmek gerektiği açıktır.

Anladım ki, gençlik dönemim sona eriyor ve deneyimli gençlik dönemime geçiyorum ağırdan ağırdan(!)
Nasıl mı anladım?
Önce, Teşekkür AI! https://blog.metu.edu.tr/caglart/2026/06/07/tesekkur-ai/ adresteki çocuk oyunuma raslayınca hayli müteahhis oldu idim. Üstüne de, gezinirken rasladığım şu sayfa işin tuzu biberi oldu.

https://www.facebook.com/watch/?v=1123798628266825

Efen’im, orta okul ve lise müzik öğretmenimiz, Türkiye Güzelimiz Aydan Şener’in babası Nezir Şener idi. Bu delikanlı da, Nezir beyin özel müzik kurslarının gitarlı müdavimlerinden idi. Mudanya Burgaz’dan (Güzelyalı) İlhan İrem ile arkadaş da olduğu için, Milliyet Gazetesi’nin eki olarak yayın hayatına başlayıp hemencecik müzik dergisi oluveren HEY’in açtığı Liselerarası Müzik Yarışması’na bin heves ile hazırlanmakta idi (bir üst sınıftan) Oğuz Durumeriç ile. İşte, Nezir beyin Aydan’ı da getirmekte olduğu Cumartesi günlerinden birindeki çalışmaya kapkalın tokalı kemeri ile bir misafir de dahil olmuş idi. Yeni bestesini çaldı söyledi. Kendi grubunu kurmaktan söz etti. Oğuz’la ben katılmadık. ‘Dersleri etkiler.’ gerekçesiyle ailelerimiz, HEY yarışmasına katılmamıza da izin vermedi. O heves içimizde kurudu kaldı. Bu fakir mâlum, Oğuz ABD’de matematikçi. O Cumartesi günkü kapkalın kemer tokalı misafirimiz de Suavi Karaibrahimgil idi, Nezir beye çaldığı parçanın adı Naz idi.

Hani derler ya, “Gemiş zaman olur ki, …”

Diyelim ki, odada hava dingin. Yoğunluğu havanınki kadar olan bir miktar gaz, aynı odadaki özel bir kap içinde. Odadaki hava basıncına sahip olan bu kabın içindeki gaz küçük bir delikten havaya salınıyor. Böylelikle ortaya gaz yayılımı (diffusion) diye bilinen olay çıkıyor. (#1)
Alttaki grafik, (#2) sayılı nottta adreslenen yöntemle çizildi. Uygulama zamanı ilerledikçe, sanal fiyat yörüngelerinin dikey eksende genişleyeceği açıktır. Aynı sonuca zaman adımları kısaltılarak da ulaşılabilir. (#3)
Kaptaki gazın basıncı yüksekse, yayılım fışkırmaya dönecektir. Tersine, oda basıncından düşükse de, alttaki desen yerine yavaş yavaş bozulan bulutsu gaz birikimleri gözlenecektir.
Bu son iki durumda da, alttaki desen açıklayıcı olarak kullanılsa bile arada bazı boşluklar ‘(unoccupied states’) gözlemlenebilecektir.

(#1) diffusion models
https://www.google.com/search?q=diffusion+models&rlz=1C1CHBF_enTR1209TR1209&oq=diffusion+models&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIHCAEQABiABDIHCAIQABiABDIHCAMQABiABDIHCAQQABiABDIHCAUQABiABDIHCAYQABiABDIHCAcQABiABDIHCAgQABiABDIHCAkQABiABNIBCDE2MzBqMGo3qAIAsAIA&sourceid=chrome&ie=UTF-8

(#2) SANAL BORSA
https://blog.metu.edu.tr/caglart/2024/11/27/sanal-borsa/

Finans Piyasalarında Rassallığın Ayak İzleri
https://blog.metu.edu.tr/caglart/2025/06/21/finans-piyasalarinda-rassalligin-ayak-izleri/

(#3) Yani periyod küçültülerek.

Hamiş: Hayır! ‘diffusion’u bizim Fiyat Modelimize uyarlıyor değiliz. Her ikisinin de alt dinamiğinin rassallık olduğunu belirtiyoruz.

Zaman ilerledikçe, tüm fiyat değişikliklerinin İlgili grafiğin zarfı içinde olacağını yani en yüksek ve en düşük değerleri arasında olacağını savlıyoruz.

Fiyat adımlarına (ve periyoda) bağlı olarak, birbirini tekrarlamayan (birbiri ile çakışmayan) fiyat yörüngelerinin (profilinin, zaman serisinin) sayısının (diyelim ki, N) belirli olduğuna dikkat edilmelidir. Dolayısı ile, N tane fiyat yörüngesinden bir tanesi, o fiyat basamağına sahip bir gerçek grafiği (şu ya da bu varlığın) verecektir.

Demek ki, örneklenen yapay fiyat profillerinin tümü birden yayılıma sokulursa, içlerinden bir tanesi izlenen gerçek fiyat profili ile birebir örtüşecektir.

Dahası, başlardaki örtüşmeler dikkate alınarak, salınıma sokulan yapay fiyat profillerinin sayısı azaltılabilir.

Burada durayım; Yoksa, boş bulunup modellerimden birini tümüyle açıklamış duruma düşeceğim.

Doğrusu ya, Google AI’da hakkımda bir iki tanecik, yani listelenebilir yanlış olduğu kanısındaydım, orasını burasını kurcalamazdan evvel! Heyhat! Ne çokmuş meğer. Örneğin, Uygarlığın Seyir Defteri’nin önsözünde belirtilmiş olmasına rağmen ve AI bu kitabı irdeleyebilecek denli bilmesine rağmen; İlber Ortaylı ve Server Tanilli ile ahbaplığımı yok saymakta. O’l nedenle de, diğer yanlışlarını saymama gerek kalmadı.

Feynman’ı fazlaca irdelemedim. O’ndan okuduklarımın çoğuna da katılmıyorum aslında. Alttaki alıntıda belirtilen benzerlikler ise, mesleki ortaklıktan ve anlatış biçimlerinin az çok benzerliğine dayalı olsa gerek.

Bu vesile ile temel bir ayrıklığımızı notlayayım: Bu fakir, (insana fiziği anlatmaya gayretinin hayli ötesinde) insanın bizzat ve bizatihi bir Fizik ürünü olduğunu anlatma gayreti içindedir.

Hamiş: Keşke bana (DM) sorsaydı!

Halen dinlenebilir olduğunu sayende, az önce öğrendim!
Lâkin, halen var olduğuna sevinsem mi yoksa “Keşke daha fazla yazsaydım.” diye yerinsem mi bilemedim.

Bak senin hakkında ne düşünüyormuşum?

Bak AI(#1) ne diyor senin hakkında!?

(#1) Son günlerdeki birinci eğlencem; bizzat kendim ve bazı tanışlarım hakkında AI’nın ne diyeceğini izlemeyi, televizyon kanallarının en meşhur dizilerini izlemeye onmilyonyüzbin kez yeğlemekteyim.

hiç mi boş durmaz; İbiza Tatlısı’na da uzanır, spot Altın fiyatlarına da.?!