Düşünüyorum ki, varım. Varsayayım ki, dış dünya da var. Ben + dış dünyanın aritmetik eşitliğine evren diyeyim.
Evrendeki herkes, amâ olsun olmasın Aşık Veysel misali gidiyor gündüz gece, bilmeden ne halda olduğunu. (#1) Örneğin yeyip içtiklerini nasıl sindirdiğini, (#2) içindeki kanın nasıl dolaştığını, görme, işitme, tatma, dokunma ve koklama edimlerini nasıl yaptığını an be an izleyemeksizin. Ama, gündüz gece gittiğine göre, herkesin zaman yolcusu olduğu kesin.
Tabii ki, yaygın manadaki ‘zaman yolculuğu’ deyiminden kasıt başka. Bu konuyu, izleyecek olan veya daha sonraki yazıda irdeleyeceğiz. Şimdilik Aşık’la yoldaşlığımızı sürdürelim.
Dikkatli okuyucu fark etmiş olmalı; Aşık Veysel doğduğu anda yaşamaya başlamış olduğu kanısında. Bu kanı, çok yaygın ama o derece yanlış! Zira, yaşamın anne yumurtasının baba spermi ile döllenmesi anında başladığı biyolojik bir gerçek olarak biliniyor. Ama tabii döllenişin hemen ardından beyin ve duyu organları gibi olanaklardan mahrum olunduğu için o zamanlara ilişkin hiçbir anı kaydedilmiyor, oluşmuyor.
Sonrası da var; doğumdan hayli sonraki bir zamana dek de anı oluşmuyor. İşte bu nedenle de hiç kimse, annesi kim babası kim emin olamıyor. Herkes, ona telkin edilmiş bilgiyle büyüyüp gidiyor.
Bu konuyu, yanak titretmesiyle ünlü bir yabancı sinema oyuncusu aracılığı ile eşeliyelim; Klaus Kinsky. (#3)
Kinsky’nin sarışınca olduğu biliniyor ve ‘A Bullet for the General’ filminde bir Meksikalı, Chuncho Munos’un (Gian Maria Volonté) kardeşi rolünde. Bu durumun izahı (‘rationalization’) için de filmin diğer sarışını Bill ‘nino’ Tate (Lou Castel) sorunca “—Same mother, and the father, who knows.” der Munos. Bkz., https://www.youtube.com/watch?v=LsbzC6fMjZo vidyosu 20:29 zamanı.
Yani, insan annesinden emin olsa bile baba kuşkuludur. İslamiyette de böyledir. Örneğin, mevlitin kimin ruhuna gitmesinin arzulandığı tarif edilirken anne adı zikredilir, babadan hiç söz edilmez.
Öte yandan; “—Anne!” diye hitap edilen her kadın, hitap edenin gerçek annesi midir? Ya, evlatlık alındıysa ve herhangi bir nedenle açıklanmamışsa, açıklanmıyorsa? Ne kalıyor geriye? Fizyolojik benzerlik mi? İyi de, insan insana benzemez mi?
Sözün özü; nasıl ki, anne, baba, ağabey, abla, amca, dayı, vb. diye bilinen kişiler hakkında emin olun_A_maksızın birlikte yaşanıyorsa, tıpkısı tıpkısına aynı; dış dünyanın var olup olmadığı kesinlik çerçevesinde kanıtlan_A_madan da, “Kırmızı daire” başlıklı yazıdaki (#4) dairenin kırmızısının, seyredeni dahil, herkes için her zaman aynı olup olmadığı bilin_E_meden de yaşamak mümkün. Böylece zihinsel genişlik ve derinlik de sağlanmış olur.

(#1) https://www.google.com/search?q=%C3%A2%C5%9F%C4%B1k+veysel+uzun+ince+bir+yolday%C4%B1m+%C5%9Fark%C4%B1+s%C3%B6zleri&rlz=1C1CHBF_enTR866TR866&oq=%C3%A2%C5%9F%C4%B1k+veysel+uzun+ince+bir+yolday%C4%B1m+%C5%9Fark%C4%B1+s%C3%B6zleri&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIJCAEQABgTGIAEMgkIAhAAGBMYgAQyCQgDEAAYExiABDIJCAQQABgTGIAEMgoIBRAAGBMYFhgeMgoIBhAAGBMYFhgeMgoIBxAAGBMYFhgeMgoICBAAGBMYFhgeMgoICRAAGBMYFhge0gEIMTI4N2owajeoAgCwAgA&sourceid=chrome&ie=UTF-8
(#2) Eril bir bireyin o zamana dek yaklaşık 45 ton sıvı, 35 ton kadar da katı gıda tüketmiş olduğu hesaplanabiliyor. Yaklaşık 80 kg’lık bir bünye için bin katı fazla gıda tüketmek gerekiyor. Peki, binde 999’u ne oluyor?
Bu miktar gıda içindeki (yeni) atomlarla, gövde kısım kısım tadil ve tamir ediliyor, yenileme (restorasyon) işlemi gerçekleşiyor.
(#3) Bkz., şu adresteki AI açıklaması: https://www.google.com/search?q=kinsky+filmleri+yanak+titremesi&sa=X&sca_esv=8029562fbebb207c&sxsrf=ANbL-n4avrJVB08NgbDtZbDBcu84JLOyrw%3A1773211611608&udm=50&fbs=ADc_l-aN0CWEZBOHjofHoaMMDiKpaEWjvZ2Py1XXV8d8KvlI3vWUtYx0DZdicpfE1faGYemRCg0Y3Ejl6gbx1vXAv_YKrFpRIJEWVytdRY1av3l0rJ1OizAk5QVohL1qyTaqr3u4pz2LybFsNq_nmMiWjyK0fQYKey94AY0S1YQWgc0B1ntm68pkY0S6pL7KGTkqpSqRoWztm6QU5NlkBNPTblcJq-x7RQ&aep=1&ntc=1&ved=2ahUKEwiCx-KBoJeTAxXiRvEDHYbsGd0Q2J8OegQICRAE&biw=1869&bih=955&dpr=1&mstk=AUtExfBNpIF9opP2wQ0OxccqMuM-PLKG4ALldyG5E4Lpn0D5UfSuPKqg-FZgzmMluV_C8Cf8OpBgykjiGSKpy4XSIDErVHTT-xKsdEPgmTmFGMnfqAdnpCDHH94YSK_qg96T4VyMuRbDdxujaz2-Iaug6G4CPiyqcZUXi9HoF4_P6io3iQOqDqLwVeqQ9j7hAxHLeJ9PNepJnKWk1i5q_33CV0XBuqE0Ibkl2sffVXozDRQM2YYv_BnzSZFQx60y3np45zco63X44jmQNJSzAJ1QOHl6Rz6yLDGSaBkTXO9DU_U5Y4AY659pUWvAYF61w36CtH55jenCye7prXX_k3Y6g4wSE_dN3ysBLgkduD24ouP8_dx3ZMN8DqErKqoCEZcOLZ25OzWUV160&csuir=1&mtid=3g-xaeTuLqa3hbIPuYyB8AI
Şu vidyoda 1:42 zamanı; https://www.google.com/search?q=general+i%C3%A7in+bir+kur%C5%9Fun&sca_esv=8029562fbebb207c&sxsrf=ANbL-n50ztUnnXoNbpUdYilXwPfBV9bVoQ%3A1773208891810&ei=OwWxaYSVMa2G9u8P3NDVwQM&biw=1869&bih=955&ved=0ahUKEwjEnu_wlZeTAxUtg_0HHVxoNTgQ4dUDCBA&uact=5&oq=general+i%C3%A7in+bir+kur%C5%9Fun&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiGWdlbmVyYWwgacOnaW4gYmlyIGt1csWfdW4yBRAhGKABMgUQIRifBTIFECEYnwUyBRAhGJ8FMgUQIRifBTIFECEYnwUyBRAhGJ8FMgUQIRifBTIFECEYnwUyBRAhGJ8FSIguUJkKWMgWcAF4AZABAJgBnwGgAZIFqgEDMC41uAEDyAEA-AEBmAIGoAK7BcICChAAGLADGNYEGEfCAggQIRigARjDBMICBRAAGO8FwgIKECEYoAEYwwQYCpgDAIgGAZAGCJIHAzEuNaAHmBiyBwMwLjW4B7IFwgcFMC4xLjXIBxmACAA&sclient=gws-wiz-serp#fpstate=ive&vld=cid:d8a7a2c0,vid:tpjwBOIp1Yw,st:0

Ayrıca şu vidyoda 1:09:26 zamanı; https://www.youtube.com/watch?v=LsbzC6fMjZo

(#4) https://blog.metu.edu.tr/caglart/?s=k%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1