FİNANSAL FİZİK -7-
Yaygınca ‘oyun’ sözcüğü kumarı ve borsada ise, kumardaki çabuklukta işlem yani AL_SAT yapmayı temsil eder.
AL_TUT_SAT (ATS) finans piyasalarının temel kuralıdır elbet. Ama TUT süresi yani AL ile SAT arasındaki sürenin iyi ayarlanması (saptanması)dır elzem olan. Elbette, SAT_mak için AL_ım yapılır; bunların zamanlamasını başarmaktır asıl olan.
AL ile SAT arasındaki süre periyot, bunun tersi de frekans (=1/periyot) olarak adlandırılır. Demek ki, ‘yüksek frekanslı işlem’ deyişi ardışık AL/SAT işlemlerinin hızlı olduğuna işarettir ki, BIST’ta bu işlemlerin saniyenin binde biri hatta milyonda biri kesrinde olabildiğine dair uzman ifadeleri mevcuttur. Böylece, günlük işlem hacmi arttığı gibi piyasanın gayet akışkan (‘liquid’), adeta şırıl şırıl olmasına yol açmaktadır. Böyle bir piyasa da nasıl olur da ‘oyun yeri değil’ diye tariflenir, bu fakir bunu anlamakta güçlük çeker doğrusu?!
Alttaki BIST30 (XU030) grafiklerinde de görüldüğü gibi (*), 2003-2007 arası ve 2020 ile 2025 arası dönem, uzun periyotlu (düşük frekanslı) ATS için uygun dönemlerdir. Ama, 2008-2020 arası pek de ATS için uygun bir dönem değildir.
En altta ise, değeri XU030’unki gibi 2020-2025 arasında yaklaşık 10 kat artmış olan TCELL (Türksel, TURKCELL) pay grafiği görülmekte.
Minik not; dayanak varlığı XU030 veya TCELL olan varantlar veya VIOP olanakları ile kaldıraç da kullanarak beş yıl içinde 10 kattan daha yüksek gelir elde etmek mümkün idi elbet! Ama, tıpkı pay AL/SAT zamanlamasında olduğu gibi kaldıraçlı finans aracı (‘financial instrument’) kullanımı da zor iştir; aşşırı yakın takip ve aşşırı dikkat gerektirir.
Bu işi bir ALGO(ritma)’ya dayalı (robo)BOT yapsaydı sonuç nasıl olurdu acaba?
x5 gibi makul bir ortak kaldıraç ve ama grafik üzerinde notlanmış olan değişik işlem komisyon oranları kullanılmış olsaydı, ALGOBOT’umuzun performansı şöyle olurdu.
Minik not; komisyon oranı sıfır olduğunda kazanç, ilk kapitalin 0n Milyon (10^7) katına çıkabilirdi. Açıktır ki, tüm AL/SAT işlemleri için ödenmiş olabilecek toplam komisyon miktarı, kazancın yanında devede kulak kalmaktadır. Demek ki, aracı kurumlar tarafından komisyon sadece işlem (zahmet) bedeli olarak kesiliyor değildir. Açıkça, işlemcinin (çok) kazancını engellemek amacına hizmet etmektedir. İşte, tam da bu nedenle, ALGOBOT işlemlerinin gayet özenli, dikkati ve hassalıklı (‘precise’, ‘accurate’) bir şekilde optimize edilmesi gereklidir.(**) İleride, bir fırsatını bulursak bu konuya ayrıntısıyla değiniriz.
(*) Dikey fiyat eksenleri logaritmiktir.
(**) Belki de küçük bir aracı kurum sahibi olmak işe yarar. Ama kim uğraşır şimdi bu saatten sonra?