FİZİK (Fizik nedir? Bilim nedir? ‘Bilimler’in birleştirilmesi mümkün mü? Bir önceki soruda niçin ‘Bilimler’ kullanıldı? Matematik bilim mi? Matematik icat mı, keşif mi? Peki ya Bilim, icat mı keşif mi?) <> FİNANSAL FİZİK (Fiyatlar, fizik sayesinde öngörülebilir mi? Bu sayede –çok– para kazanmak mümkün mü? Başarılı finans tahminlerinin örnekleri, kanıtları var mı?) <> TARİH (Ders alınsa da alınmasa da 'tekerrür' mü eder yoksa şaşmaz akışı mı var? Var ise, bilim dalı mıdır? <> ÇANAKKALE ÖYKÜLERİ (Yalnızlık dediğin Çanakkale’de bir …) <> AYKIRI SORULAR (Adı üstünde.)
Siyasetin bilim olup olmadığı konusunda Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne sahip Ankara Üniversitesi mi, yoksa Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümüne sahip ODTÜ mü haklı acaba? Yoksa, şu soru mu daha mühim: Siyaset ve ekonomi mi Bilim’in sultası altına girmekte, girdi mi acaba?
Ayrıntıyı okuyucuya bırakıp 20.yy öncesi Avrupa ideallerinden olan demokrasi ile ‘Bırakın yapsınlar, bırakın geçsinler!’ düsturu ile bilinen serbest piyasa ekonomisinin güncel halini irdelesek mi?
Yeryüzü’ndeki ülkelerin (*) kaçında demokrasi var dersiniz? Peki ya, pek çok emtiya kaleminin fiyatı serbest piyasa tarafından mı belirleniyor yoksa ABD Başkanı’nın sözcülüğünü yaptığı (gerideki) bir grup tarafından mı? (**)
Neyse ki, ODTÜ bloglarında siyaset hakkında yazmak yasak! Yoksa, bu yazı epeyce uzar giderdi.
Yine de sormadan geçiştirmeyelim; ABD’nin tüm gücü sahip olduğu bilim yetkinliğine dayanıyor değil midir?
3) b) SORU: Fotonun (elektron, vd.) tüm özelliklerini biliyor muyuz? YANIT: Fotonun (elektron, vd.) tüm özelliklerini bilip bilmediğimizi bilemeyiz. Ama, güncel bilgimiz kapsamımda kütlesi olan her nesnenin (doğrusal) momentuma da, bu kütle ve momentum değerlerine bağıl olarak dalga boyu hesaplanabilen (bkz., Planck, Einstein ve De Broglie bağıntıları) dalga özelliğine sahip olduğunu biliyoruz. Yani foton ya tanecik ya da dalga gibi veya şu kadar dalga gibi bu kadar tanecik gibi davranmaz. Dolayısı ile, bunların olasılıklarının karelerinin toplamı 1 falan da yapmaz.
Blogumuzun arama motoru kullanılarak bulunabileceği gibi, dalga_parçacık ikiliği (‘wave particle duality’) konusuna geçmişte pek çok kez değinmiş idik. Örneğin, bkz., DALGA MEKANİĞİ – c – başlıklı yazı. (https://blog.metu.edu.tr/caglart/2024/11/15/dalga-mekanigi-c/) Herhangi bir nesnenin parçacık özelliğini mi yoksa tanecik özelliğini mi gözleyeceğiniz, ölçeceğiniz size kalmıştır. Kilonuzu öğrenmek isterseniz tartı aracı (terazi, baskül, kantar) kullanabilirsiniz, boyunuz için de uzunluk ölçüm aracı (mezura, cetvel, lazerli ölçer) kullanabilirsiniz. Ah, tabii! İnsan boyu ile kilosu arasında hafif tertip bir ilişki (‘correlation’) de vardır. Örneğin, boyu bir metreden kısa olanların kilosu altmış kilogramın altındadır (, genellikle).
3) c) Hemen alttaki satırlar, hemen üstteki vidyonun 3dak14sn ile 3dak44sn arasındaki bölümüne dairdir.
Geçenlerde vefat eden Yiğit Bulut’un yıllar önceki bir gazete yazısındaki şu soruyu çevremdekilere sorarak hayli eğlenceli zamanlar geçirir idim. Mealen nakledeyim: Diyelim ki, beş on gramlık bir nesnede Avogadro sayısı (yaklaşık olarak 6,02214199×1023) kadar elektron var. Bunlar, nasıl oluyor da birbiriyle çarpışmadan müthiş hızlarla hareket ediyorlar, dönüyorlar?
Akla ilk gelen ve dolayısı ile hep verilen karşılık şu idi: Elektronlar aynı (eksili) elektrik yüke sahip olduğu için, yakınlaştıklarında aradaki (Coulomb) itme kuvveti mesafenin karesi ile ters orantılı olarak büyüyor. Bu sebeple de çarpışma olmuyor, ol_A_mıyor.
Hemen üstteki paragraftaki ifade doğru ama cevap yanlış. Çünkü, elektronlar çarpışmıyor değil, sürekli olarak ve her an çarpışıyorlar.
Gelgelelim, elektronlar bilardo topları imişçesine hayal edildiği için ancak bilardo topları gibi çarpışabileceği varsayılıyor.
Oysa, fizikte çarpışma (‘collusion’) ile etkileşim (‘interaction’) eşanlamlıdır. Akla hayale ilk geldiği biçimde yani iki parçacık arasında temas oluşan etkileşme yoktur, tanımlı değildir. Açıkçası, parçacıklar temas etmeksizin etkileşir; temas etmeden çarpışır, her mesafede çarpışır.
4) “Yangından çıkardım, şu anda su veriyorum. Galiba yanmış bu sıcaktan dolayı. Köye götüreceğim, yangın bitene kadar ona bakmak zorundayız, sonuçta bir can. Elimizden geleni yapacağız. Kurtarabildiğimiz kadar kurtarıyoruz.”
Vidyomuzun adresi: https://www.youtube.com/watch?v=hAN5gck5774 .
Bu vidyoda 2 önemli eksik var. Biri, dkk: 15:30 “Bugünün matematiği, elimizdeki bazı problemleri çözmeye yetmiyor.”
Buradaki eksiklik, ‘elimizdeki bazı problemleri’n tam da bugünün matematiğinden kaynaklanıyor olduğunu gör(e)memekten kaynaklanıyor.
İkinci eksiklik de tamı tamına bugünün matematiğinin eksikliğinden kaynaklanıyor.
Gelgelelim, matematiği tam ve mükemmel sananlar kahir ekseriyet! (**)
Diyorlar ki, USD’nin ($) ve dolayısı ile DXY’nin yükseliş yolunun taşları döşenmeye başladı. Aynı kanıdayım. Dahası, BRENT ve WTIUSD fiyatlarında düşüş bekleniyormuş. Bununla da aynı kanıdayım. Lâkin, geçmişteki pek çok yazımızda değindiğimiz üzere, son üç dört yıldır, petrol fiyatları USD ile değil EURUSD ile ters ilgileşim (‘negative correlation’) sergilemekteydi. Yani biri düşerken diğeri yükselmekteydi. Dolayısı ile, ‘Önümüzdeki günlerde EURUSD ve petrol fiyatları birlikte düşecek ise, aradaki ilgileşimin işareti artıya mı dönecek acaba, yoksa eksi mi olacak?’ sorusu hayli önem kazanacak olabilir. En azından bu satırların yazanı için. Sözü uzatmak yerine, grafiklere başvuralım. Grafik 1’de üst üste çizilmiş BRENT ve DXY, Grafik 2’de de üst üste çizilmiş BRENT ve EURUSD davranışları incelenebilir. Söz konusu incelemenin bir sonucu olarak, petrol fiyatları ile EURUSD’nin ters ilgilenişime son vermiş olduğu ve petrol fiyatları ile EURUSD’nin olumlu (artılı) ilgilenişime döndüğü sonucu çıkarılabilir. Eh, konu buraya dek sündüğüne göre, NASDAQ100 ile DXY ilgileşimine bakmamak olur mu? Grafik 3’de görülebileceği gibi, bu yıl içinde ve kısa süreliğine ikisi birden düşmüşse de grafiğin genelinde ters ilgileşim baskındır. Grafik 4’de ise Bitcoin ile DXY arasında bir süre devam etmiş olan artılı ilgileşimin son aylarda eksili olageldiği görülebilir.
(…) yaygınca bilinen hiçbir ‘Teknik Analiz’ formülü, örneğin yaygınca bilinen ve kullanılan .com sitelerindekilerin veya GCM Yatırım’ın sağladıklarından hiçbir ‘Teknik Analiz’ formülü kullanılmamıştır.
FİNANS FİZİĞİ -20-
Alttaki grafik özgün bir algobotun bu yılki, 02.01.2025 dahil ile 27.06.2025 dahil arası (yaklaşık 6 ay) GCM Yatırım’a ait bir demo hesaptaki sadece bir finans aracı üstünde yapılmış canlı performansın sonuçlarını göstermektedir.
İşlemler sırasında hiçbir haber değerlendirilmemiştir, haberler umursanmamıştır. Yani, algoritmik kurallar baştan sona aynıdır. Model parametrelerinden sadece bir tanesi değişken diğerleri, 02.01.2025 dahil ile 27.06.2025 dahil arasında sabit tutulmuştur.
İşlemler sırasında, tabii ki anlık (tik) veri ve 10 kaldıraç kullanılmış ve çok sayıda koşul gözetilmiştir.
Gün içinde çok sayıda AL_SAT yapılmış ama her AL_SAT için sadece ve hep 0.01LOT(=mikrolot) kullanılmıştır.
Ekteki grafikte iki çizgi (sinüs-tipi ve kosinüs-tipi bileşenler) arasında gösterilen getiri yüzde(%) cinsinden gösterilmiştir. Bu demektir ki, %100’lük getiri 1 kat, %200’lük getiri 2 kat ve benzeri, sanal kazanç elde edilmiştir.
En önemlisi; algobotumuz, rassal unsurlar da içerdiği için IQ’su 180 altındaki organik (karbon bazlı) veya herhangi bir inorganik (silikon bazlı, yapay) zekâ tarafından herhangi bir yöntemle örneğin Tersine Mühendislik (‘Reverse Engineering’) yöntemiyle keşfedilemez. (**)
(**) E_mail adresime (her ne hikmetse sadece @metu.edu.tr ulamalı olanıma) ‘fake’ mailler yollayarak, adının Ercal olduğunu söyleyen (sesi de tanıdık gelen) zavallının telefonla araması gibi, herkesin bildiği telefon numarama HGS borcum olduğunu belirtir (ehliyetim bile yok oysa, hiçbir zaman da olmadı) SMS yollayarak falan da sonuç alınabileceği kanısında değilim, vesselâm.
