Bu postta okuyaca\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131, 2021-2022 Bahar d\u00f6nemi kapsam\u0131nda Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnce verilen PSY 354 Introduction to Traffic Psychology dersinin final \u00f6devi olarak dersi alan \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Introduction to Traffic Psychology dersinin amac\u0131, trafik psikolojisi alan\u0131ndaki temel yakla\u015f\u0131mlar, metotlar ve uygulamalar hakk\u0131nda \u00f6\u011frencilere bilgi sunmak ve onlara g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda \u00f6nemli bir yer kaplayan trafik ve ula\u015f\u0131m kavramlar\u0131 hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k kazand\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n
Introduction to Traffic Psychology dersi, Prof. Dr. T\u00fcrker \u00d6zkan taraf\u0131ndan ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlileri Derya Az\u0131k, Gizem F\u0131nd\u0131k, Burcu Arslan, \u015eerife Y\u0131lmaz, Nesrin Budak, Ulu\u011fhan Ergin ve G\u00f6zde Atalan asistanl\u0131\u011f\u0131yla verilmektedir. Ekibimiz, 2005 y\u0131l\u0131nda kurulan Safety Research Unit (SRU) – G\u00fcvenlik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Birimi (GAB) ad\u0131 alt\u0131nda, genel g\u00fcvenlik ve trafik g\u00fcvenli\u011fi konular\u0131nda uygulamal\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctmektedir. Ekibimiz hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi i\u00e7in:<\/p>\n
Sena YILDIRIM – Trafikle \u0130lgili G\u00fcncel Kalmas\u0131 Gereken Baz\u0131 Konular \u00dczerine<\/strong><\/em><\/p>\n Trafik t\u00fcm elementleriyle \u00e7ok geni\u015f bir ekosistemi ifade etmektedir. Hem s\u00fcr\u00fcc\u00fc hem de yaya olarak edindi\u011fimiz tecr\u00fcbeler hayat\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131ndan etkilendi\u011fi gibi ayn\u0131 zamanda e\u015fsiz birer deneyim niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Trafik ortam\u0131n\u0131n hayat\u0131n ba\u015fka alanlar\u0131yla kesi\u015fimi asl\u0131nda trafik i\u00e7erisinde ortak bir dil sa\u011flar; bu dil kimi zaman sevin\u00e7li kimi zaman \u00f6fkeli kimi zaman ise h\u00fcz\u00fcnl\u00fcd\u00fcr.\u00a0 \u0130nsanla trafik ortam\u0131 aras\u0131na yans\u0131t\u0131lan bir ayna olan \u201cara\u00e7\u201d ise asl\u0131nda kullan\u0131m bi\u00e7imleriyle ki\u015fiye ve \u00e7evreyle etkile\u015fimine dair bir\u00e7ok bilgi verir.<\/p>\n Trafik i\u00e7erisinde s\u00fcr\u00fc\u015f tarz\u0131m\u0131z ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imimiz \u00e7o\u011fu zaman anl\u0131k durumlarla belirleniyor gibi g\u00f6r\u00fcnse de trafik davran\u0131\u015flar\u0131 yaln\u0131zca bundan ibaret de\u011fildir. Ki\u015filik gibi g\u00f6rece daha stabil olan ve s\u00fcr\u00fc\u015f tarz\u0131 ile davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini etkileme potansiyeli olan \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fkeni g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekmektedir. Ki\u015filik ve s\u00fcr\u00fc\u015f davran\u0131\u015flar\u0131 literat\u00fcrde geni\u015f bir yer kaplad\u0131\u011f\u0131 gibi olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekici bir aland\u0131r. Trafi\u011fi sadece deneyimlenen de\u011fil deneyim \u00fczerine \u00f6\u011frenme olana\u011f\u0131 sa\u011flayan bir alan olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde trafik davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 daha iyi anlayabilir ve alternatif yollar\u0131 daha iyi tespit edebiliriz. \u00a0Bunlar\u0131n sonucunda daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 davranmak konusunda eyleme ge\u00e7mek ad\u0131na da \u00f6nc\u00fcl ad\u0131mlar\u0131 atm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n Trafik g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik olan bir\u00e7ok davran\u0131\u015f bi\u00e7imi bulunmaktad\u0131r. Her ne kadar trafi\u011fin ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde kimi zaman davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 irdelemeyi ihmal etsek ya da baz\u0131 durumlarda benmerkezci d\u00fc\u015f\u00fcnme handikab\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in \u00f6z ele\u015ftiri yapmaktan ka\u00e7\u0131nsak da asl\u0131nda bireysel geli\u015fime katk\u0131 sa\u011flayacak ve trafikte d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yaratacak kilit noktalar bunlard\u0131r. Trafikteki insan etkile\u015fimi sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e ya\u015fam boyu \u00f6\u011frenim ve geli\u015fim vazifesine y\u00f6nelik en \u00f6nemli sa\u011flay\u0131c\u0131 haline gelebilir. Bir ba\u015fka s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn yap\u0131c\u0131 ele\u015ftirisi veya bireylerin trafik ili\u015fkileri i\u00e7erisindeki uyar\u0131 mekanizmalar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda trafik ortam\u0131 olumlu y\u00f6nde etkilenebilir.<\/p>\n Trafik i\u00e7erisinde agresiflik, tez canl\u0131l\u0131k, kayg\u0131 ya da pervas\u0131zl\u0131k kazalara sebep olan en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerdendir. Hem k\u0131rsal yollarda hem otoyollarda hem de sokaklarda her y\u0131l yakla\u015f\u0131k olarak 1,25 milyon ki\u015fi maalesef ki hayat\u0131n\u0131 yitirmektedir. Trafikte ya\u015fanan hi\u00e7bir kaza yolda kalmamakta, on binlerce aileyi hem psikolojik hem sosyal hem de ekonomik olarak etkilemektedir. \u00dclke genelindeki kaza haberleri en \u00e7ok d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yeri yaksa da t\u00fcm bu kaza haberlerine ra\u011fmen daha g\u00fcvenli bir trafik ortam\u0131 i\u00e7in de\u011fi\u015fim yaratmak ad\u0131na bireysel olarak \u00e7aba sarf etmeyen herkes bu yang\u0131nlar\u0131 daha da alevlendirmektedir. En nihayetinde bireysel bilin\u00e7lenme toplumsal de\u011fi\u015fimin ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n Trafik g\u00fcvenli\u011finin neden \u00f6nemli ve gerekli oldu\u011fu konusu sadece g\u00fcnl\u00fck haberleri izleyerek bile anla\u015f\u0131labilmektedir. Hem artan n\u00fcfus hem de ekonomik geli\u015fmelere paralel olarak motorlu ta\u015f\u0131tlar\u0131n say\u0131ca artmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 artan \u00f6l\u00fcm ve ciddi yaralanmalar ortadad\u0131r. Yol tasar\u0131mlar\u0131n\u0131n iyi \u015fekilde yap\u0131lamamas\u0131, ula\u015f\u0131m se\u00e7eneklerinin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131, uygun nitelik ta\u015f\u0131mayan h\u0131z s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve yollardaki planlama eksiklikleri neticesinde ger\u00e7ekle\u015fen trafik kazalar\u0131 15-29 ya\u015f aras\u0131 gen\u00e7lerin hayatlar\u0131n\u0131 yitirmelerindeki en \u00f6nemli sebep olmakla birlikte bu kazalar \u015fayet gerekli ve yeterli \u00f6nlemler al\u0131nmazsa 2030 y\u0131l\u0131 itibariyle d\u00fcnya s\u0131ralamas\u0131 genelinde 7.s\u0131raya yerle\u015fecektir (WHO, 2015).<\/p>\n Hepimiz trafikte gen\u00e7, ya\u015fl\u0131 ya da \u00e7ocuk demeden hayat\u0131n\u0131 kaybeden insanlar\u0131n haberlerine tan\u0131k olmakta, hatta bazen bu olaylar\u0131n yan rollerinde yer alabilmekteyiz. S\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc kimi zaman maalesef ki yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu haberlerin bizi daha derinine iten detaylar\u0131 ise genellikle alt metinleridir: Hayat\u0131n\u0131 kaybeden ki\u015finin \u201carkada\u015f\u0131yla beraber kald\u0131r\u0131mda habersizce y\u00fcr\u00fcyor\u201d oldu\u011fu, \u201csevdiklerini ziyaret etmek i\u00e7in yolculuk yap\u0131yor\u201d oldu\u011fu, \u201c\u00e7iftin mutlu bir g\u00fcnden eve d\u00f6n\u00fcyor\u201d oldu\u011fu ve daha bir\u00e7ok haber ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 bizi yiten canlarla ortak hayatlar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hissine daha da yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131r. Trafi\u011fin g\u00fcnl\u00fck rutini i\u00e7erisinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z insanlar\u0131n kendi d\u00fcnyalar\u0131na ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fimiz bir\u00e7ok detay\u0131 kaza haberleri sonras\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr hale geliriz. Bu hassasiyet bizde ortak bir trafik belle\u011fi olu\u015fturur fakat beraberinde getirdi\u011fi fark\u0131ndal\u0131k ancak trafik ortam\u0131na do\u011fru bir \u015fekilde kanalize edilebildi\u011finde g\u00fcvenli\u011fin artmas\u0131yla sonu\u00e7lanabilir.<\/p>\n Trafikte \u00f6zellikle belirli risk gruplar\u0131 di\u011ferlerinden daha fazla \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu gruplara geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00fclkelerin sosyoekonomik d\u00fczeylerinden ba\u015flamak do\u011fru olacakt\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015fen trafik kazalar\u0131 sonucu ya\u015fanan can kay\u0131plar\u0131n\u0131n yan\u0131nda yaralanmalar\u0131n da olduk\u00e7a ciddi seviyelerde olmas\u0131 ve g\u00fcnden g\u00fcne art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi a\u015fikard\u0131r. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 2010 ve 2013 verilerini i\u00e7eren yol g\u00fcvenli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kapsayan iki adet K\u00fcresel Durum Raporu aras\u0131nda ge\u00e7en k\u0131sa periyotta meydana gelmi\u015f olan trafik kazalar\u0131n\u0131n 100.000 ki\u015fideki oran\u0131 tam\u0131 tam\u0131na %32\u2019lik bir art\u0131\u015fa i\u015faret etmektedir (WHO 2013; WHO 2015).<\/p>\n \u00dclkemizde ve d\u00fcnyada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve g\u00fcvenli trafik ortam\u0131 i\u00e7in mevcut olan \u00f6nemli yakla\u015f\u0131mlardan biri \u201cG\u00fcvenli Sistem\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m yol g\u00fcvenli\u011fini dinamik bir sistem olarak ele alarak farkl\u0131 par\u00e7alar aras\u0131ndaki etkile\u015fime bakmas\u0131yla \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yakla\u015f\u0131m\u0131n temel \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 insanlar\u0131 trafik ortam\u0131 i\u00e7erisinde hayata d\u00fc\u015febilir bireyler olarak g\u00f6rmesidir. Sadece trafik kazalar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 \u00fczerine de\u011fil ayn\u0131 zamanda trafikteki can kayb\u0131 ve yaralanmalar\u0131n da azalt\u0131lmas\u0131 \u00fczerine de bir politika izler. G\u00fcvenli Sistem yakla\u015f\u0131m\u0131yla sa\u011flanacak g\u00fcvenlik ayn\u0131 zamanda hem yayalar hem de s\u00fcr\u00fcc\u00fcler i\u00e7in eri\u015filebilirli\u011fi art\u0131rmay\u0131 hedeflemektedir. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00fczerinde durmas\u0131 bir di\u011fer \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fidir. Yani iyi tasarlanm\u0131\u015f bir G\u00fcvenli Sistem yakla\u015f\u0131m\u0131 sadece can kurtarmakla kalmayacak ayn\u0131 zamanda bir\u00e7ok getirinin sahibi olacakt\u0131r.<\/p>\n G\u00fcvenli Sistem yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n getirilerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda karbondioksit sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ile hava kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz fakat sistemin en ay\u0131rt edici y\u00f6n\u00fc olan t\u00fcm bu fakt\u00f6rleri ayn\u0131 zamanda trafik g\u00fcvenli\u011fiyle ele almas\u0131na da de\u011finmeliyiz. \u00d6rne\u011fin ta\u015f\u0131t kullan\u0131m\u0131n\u0131n ve ta\u015f\u0131tlar\u0131n art\u0131\u015f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli etkilerinden biri karbon emisyonudur. Emisyonun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ad\u0131na ta\u015f\u0131t trafi\u011fini azalt\u0131lmas\u0131n\u0131n hem yayalar hem bisikletliler i\u00e7in daha g\u00fcvenli ortam olu\u015fturdu\u011fu ortaya konmu\u015ftur (Lefevre vd., 2016). Bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re k\u00fcresel iklim senaryosunda 4 derecelik art\u0131\u015f\u0131n 2 derecelik bir art\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in Uluslararas\u0131 Enerji \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn tavsiyesine uyularak seyahatlerin kilometre baz\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi hedeflenirse y\u0131l i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015febilecek yakla\u015f\u0131k 200.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanabilecek kazalar engellenebilir (Hidalgo ve Duduta, 2014). Bisiklet kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ise daha g\u00fcvenli yolculuk imk\u00e2n\u0131 yaratmas\u0131yla beraber d\u00fczenli hale getirildi\u011finde 2050 y\u0131l\u0131 itibariyle sal\u0131nan karbondioksit oran\u0131n\u0131 %10 oran\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcrebilir (Mason vd., 2015). Toplu ta\u015f\u0131malar\u0131n temiz enerji kullan\u0131m\u0131n\u0131 merkeze koymas\u0131 ve karayolu sisteminin motorsuz ula\u015f\u0131m alternatifleri baz al\u0131narak yeniden geli\u015ftirilmesi ise 2050 y\u0131l\u0131 itibariyle toplu ta\u015f\u0131man\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 emisyonun %40 oran\u0131nda azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir (Replogle ve Fulton, 2014).<\/p>\n Bahsetti\u011fimiz t\u00fcm hedeflerin yan\u0131nda bahsi hi\u00e7 kapanmamas\u0131 gereken en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biri insan fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Trafikte hata yapmak ne kadar insani ise bu hatalardan \u00e7\u0131kar\u0131mlarda bulunmak ve hatta bu tecr\u00fcbeleri aktarmak da o kadar elzemdir. Sorumluluk bilinciyle hareket etmek \u00f6ncelikle sorumluluklar\u0131 bilmeyi gerektirir. Trafikte yer almak sadece ehliyet sahibi olmak de\u011fildir ve trafik \u00e7evresinin devaml\u0131 bir \u00f6\u011frenim alan\u0131 oldu\u011funu unutmamak gerekir. Amac\u0131m\u0131z yiten canlar\u0131n sadece birer nicelik olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p nitelikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak daha kal\u0131c\u0131 \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131na destek olmak olmal\u0131d\u0131r. Bireysel olarak bu hedefe do\u011fru ad\u0131m atman\u0131n en \u00f6nemli yolu ise kurallara uymak ve gerekli noktalarda geri bildirimlerde bulunarak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hareketine katk\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Birbirimizin haklar\u0131na sayg\u0131 duyarak hassasiyetlerimizi ortak paydada bulu\u015fturabildi\u011fimiz g\u00fcvenli s\u00fcr\u00fc\u015fler ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 yar\u0131nlara\u2026<\/p>\n Simay OLGA\u00c7\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n Soka\u011fa ad\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 her att\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ne kadar tehlikede oldu\u011funuzu ya da ne kadar tehlikeli olabilece\u011finizi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Bir pazar sabah\u0131 h\u0131zl\u0131ca f\u0131r\u0131na gidip g\u00fczel bir kahvalt\u0131 yapmay\u0131 planlarken yoldaki tehlikelere ne kadar a\u00e7\u0131k oldu\u011fumuzu ve kolayca yaralanabilir oldu\u011fumuzu d\u00fc\u015f\u00fcnmek sizi memnun etmeyecektir ama ger\u00e7ek \u015fu ki yayalar, bisikletliler, motor s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri, 7 ya\u015f alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar ve engelliler gibi toplumun hemen hemen her kesimini kapsayacak bir \u00e7o\u011funluk i\u00e7in trafik bir risk ta\u015f\u0131makta. Her g\u00fcn yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kendimizi \u00f6l\u00fcm riskine att\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse trafik g\u00fcvenli\u011finin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu anlayabiliriz. Araban\u0131za bindi\u011finizde kendinizi g\u00fcvende hissediyorsan\u0131z da yan\u0131l\u0131yorsunuz, \u015fimdi de siz bir tehlike olabilirsiniz! Peki bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak sizin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 belirleyen fakt\u00f6rler neler? E\u011fer kendinizi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z da yan\u0131l\u0131yor olabilirsiniz \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam stiliniz, ya\u015f\u0131n\u0131z, cinsiyetiniz, inan\u00e7lar\u0131n\u0131z, deneyiminiz ve alg\u0131 kapasiteniz gibi pek \u00e7ok etken sizin nas\u0131l bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011funuzu etkiliyor. Diyelim ki \u00e7ok deneyimli bir s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcn\u00fcz ve yolda giderken birinin sizi hatal\u0131 sollamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bu durumda ne yapmaya karar verirsiniz? B\u00fcy\u00fck ihtimalle deneyiminize g\u00fcvenip bir risk alacaks\u0131n\u0131z ve ona engel olmaya karar vereceksiniz. Yani deneyimli bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc olman\u0131n avantaj\u0131n\u0131 bir dezavantaja \u00e7evirmi\u015f olacaks\u0131n\u0131z\u2026 deneyimsiz s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin deneyimli s\u00fcr\u00fcc\u00fclere k\u0131yasla daha dikkatli oldu\u011fu biliniyor, o y\u00fczden deneyiminize g\u00fcvenmeyi b\u0131rakmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u0130nsan fakt\u00f6r\u00fc trafi\u011fin seyrini bu kadar etkilerken trafi\u011fi daha g\u00fcvenli hale getirmek i\u00e7in neler yapabilece\u011fimizi herkes kendi pay\u0131na d\u00fc\u015fen kadar de\u011ferlendirse bile b\u00fcy\u00fck bir yol kat edebiliriz. Kendimizden yola \u00e7\u0131ksak da makro seviyede ne gibi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n oldu\u011funu fark etmeliyiz. \u00dclke olarak trafikle ve s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn nas\u0131l davranmas\u0131 gerekti\u011fiyle ilgili kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fmesi zor inan\u00e7lar\u0131m\u0131z var. \u00d6rne\u011fin hepimiz art\u0131k trafi\u011fin taksi ve otob\u00fcs s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri taraf\u0131ndan domine edildi\u011fini kabullenmi\u015f durumday\u0131z. \u00d6nce \u00fclkemizden ba\u015flay\u0131p sonra t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lan bir trafik d\u00fczenlemesi hayal edelim birlikte. Soka\u011fa ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tehlikelerle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, d\u00fcnyay\u0131 kirletmedi\u011fimiz, daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve g\u00fcvenilir bir trafik. Asl\u0131nda bunun i\u00e7in g\u00f6sterilen pek \u00e7ok \u00e7aba var ama biz yan\u0131ndan y\u00fcr\u00fcy\u00fcp gitmeyi tercih ediyoruz. Trafik g\u00fcvenli\u011fiyle ilgili e\u011fitimlerle ilgilenmiyoruz, kampanyalara kat\u0131lm\u0131yoruz ve kamu spotu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde kanal\u0131 de\u011fi\u015ftiriyoruz. Herkes emniyet kemerinin \u00f6nemini g\u00f6steren bir afi\u015fin ne kadar s\u0131radanla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark\u0131nda ama hala emniyet kemeri takmamak konusundaki \u0131srar\u0131m\u0131z neden? \u00dclkemizdeki tek problem elbette kemer kullan\u0131m\u0131 de\u011fil; yollar\u0131m\u0131z yeterince g\u00fcvenli de\u011fil, \u00f6zel ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131p \u00e7evreyi korumak gibi bir derdimiz de yok. Bunlar\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu fark etmeden ne kendimizi ne yak\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 trafi\u011fin tehlikelerinden koruyamay\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Trafik levhalar\u0131, trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131, yolun durumu, kaza an\u0131nda yard\u0131m\u0131n h\u0131zl\u0131ca gelmesi gibi \u00e7evresel \u015feyleri geli\u015fen teknolojimizle birlikte d\u00fczenleyebiliriz ancak kendimizi \u00f6ncelikle kendimizden korumal\u0131y\u0131z. Siz hala alkol ald\u0131ktan sonra araba kullan\u0131yor veya bir yere yeti\u015fmek i\u00e7in h\u0131z yap\u0131yor musunuz? E\u011fer yap\u0131yorsan\u0131z bilin ki su\u00e7un b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 size ait olsa da bir k\u0131sm\u0131 da cezalar\u0131n yeterli bir \u015fekilde uygulanmamas\u0131nda. \u0130nsan ara\u00e7 kullanmakta deneyim kazand\u0131k\u00e7a fark ediyor ki asl\u0131nda trafik cezalar\u0131 kolayca \u00f6nlenebilir hatta bazen sadece trafik polisinin oldu\u011fu rotadan ge\u00e7memekten ibaret. \u0130\u015fte belki de t\u00fcm d\u00fcnyada en \u00e7ok dikkat edilmesi gereken ve geli\u015ftirme konusunda en \u00e7ok \u015fans\u0131m\u0131z\u0131n oldu\u011fu konu bu. Trafik kurallar\u0131n\u0131n ihlali teknolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle kotar\u0131labilecek bir konu ve trafik cezalar\u0131 da do\u011fru uyguland\u0131\u011f\u0131 takdirde b\u00fcy\u00fck bir cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011fa sahip olabilir. Bana sorarsan\u0131z en temel \u00e7\u00f6z\u00fcm ise ehliyetin daha az ki\u015fiye ve daha dikkatli \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle verilmesi. Bunun i\u00e7in \u00e7ok farkl\u0131 \u00f6l\u00e7me y\u00f6ntemleri bulunmakta ancak kullan\u0131m\u0131 hen\u00fcz pek de yayg\u0131n de\u011fil. Maalesef herkes s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck konusunda ayn\u0131 beceriye sahip de\u011fil ve herkes kendini kapasitesi kadar geli\u015ftirebilir. Bunu s\u00f6yledi\u011fim i\u00e7in biraz sivri bir yazar olarak g\u00f6r\u00fclebilirim ama evet bence ehliyet herkese verilmemeli! Kampanyalar, e\u011fitimler, \u00e7evresel d\u00fczenlemeler gibi m\u00fchendislerimize d\u00fc\u015fen b\u00fcy\u00fck bir pay ve s\u00fcr\u00fcc\u00fclere uygulanacak \u00f6l\u00e7me de\u011ferlendirmeler gibi genel d\u00fczenlemelerin d\u0131\u015f\u0131nda bir de kendi ba\u015f\u0131m\u0131za yapabilece\u011fimiz bir \u015feyler olmal\u0131. E\u011fer daha g\u00fcvenli bir trafik hedefliyorsak en az\u0131ndan kendi gitti\u011fimiz yolda etraf\u0131m\u0131z\u0131 tehlikeye atacak hareketler yapmamal\u0131y\u0131z. \u00d6rne\u011fin bug\u00fcn araban\u0131za bindi\u011finizde etraf\u0131n\u0131za dikkatlice bak\u0131n ve tehlike yaratabilecek her \u015feyi not al\u0131n. Telefonuna bakarak y\u00fcr\u00fcyen bir yaya bile tehlike say\u0131labilir. Sonra bir sokak daha gidin ve oradakileri de not al\u0131n. Bu risk alg\u0131n\u0131z\u0131 geli\u015ftirme yolunda b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m olabilir. Unutmay\u0131n de\u011fi\u015fim bireyden ba\u015flar!<\/p>\n Simge \u00c7ET\u0130N – Daha G\u00fcvenli Bir Trafik \u00c7evresi M\u00fcmk\u00fcn<\/strong><\/em><\/p>\n S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin yetenekleri ve araba s\u00fcrme stilleri b\u00fct\u00fcn bir trafi\u011fin g\u00fcvenli\u011fini olu\u015fturur. Ancak trafik g\u00fcvenli\u011fi sadece bu iki fakt\u00f6rden mi etkilenir? Tabii ki de hay\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc trafik g\u00fcvenli\u011fi hayat\u0131m\u0131zda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden daha \u00f6nemli bir rol oynuyor olabilir. Gerek kendi arac\u0131m\u0131zda s\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak gerek ba\u015fka ara\u00e7larda yolcu olarak gerek ise yaya olarak s\u00fcrekli trafik ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7indeyiz. \u0130nsano\u011flu olarak, bir g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn az\u0131msanamayacak miktar\u0131n\u0131 yolda ge\u00e7irirken bu yollar\u0131n g\u00fcvenli olup olmad\u0131\u011f\u0131na gereken \u00f6nemi vermiyor gibiyiz. Oysaki, i\u00e7inde oldu\u011fumuz trafik g\u00fcvenli olmazsa kazalar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilir, bu kazalar sonucunda ciddi yaralanmalar ve hatta \u00f6l\u00fcmlerle kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz. Yani, k\u0131saca, trafik g\u00fcvenli\u011fi insan hayat\u0131n\u0131n devam\u0131 i\u00e7in kritik bir rol oynar. \u0130\u00e7inde oldu\u011fumuz trafi\u011fin g\u00fcvenli\u011fi kadar ya\u015f\u0131yor say\u0131labiliriz. Ve trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak bizim hayat\u0131m\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde devam ettirebilmemiz i\u00e7in trafik \u00e7evresini maksimum d\u00fczeyde g\u00fcvenli tutmal\u0131y\u0131z. Bunun i\u00e7in de hali haz\u0131rda var olan trafik kurallar\u0131n\u0131n yan\u0131na yenileri ekleniyor ya da olanlar daha da kat\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor ve cezalar artt\u0131r\u0131l\u0131yor b\u00f6ylece trafik g\u00fcvenli\u011fini bozan davran\u0131\u015flar\u0131n cayd\u0131r\u0131lmas\u0131 ve uzun vadede trafik \u00e7evresinin daha g\u00fcvenli olmas\u0131 planlan\u0131yor. Bunun yan\u0131nda; trafik i\u015faretlerinin geli\u015ftirilmesi\/okunakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yollarda iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve \u015ferit g\u00fcncellemeleri ile bu trafik g\u00fcvenli\u011fini artt\u0131rmak i\u00e7in fiziksel \u00e7evrenin de deste\u011fine ba\u015fvuruluyor. Cezalardan ve kurallardan bahsettik, peki bunlar ger\u00e7ekten s\u00fcr\u00fcc\u00fcler taraf\u0131ndan iyi biliniyor mu? \u0130\u015fte tam bu noktada da ehliyet kurslar\u0131n\u0131n son 10-15 sene i\u00e7indeki e\u011fitim sisteminin de\u011fi\u015fmesi devreye giriyor. E\u011fitim s\u00fcreci boyunca trafik kurallar\u0131n\u0131 ve i\u015faretlerini \u00f6\u011fretmenin yan\u0131nda, eski sistemde \u00fczerinde durulmayan ama trafikte hayat kurtar\u0131c\u0131 bir\u00e7ok konu m\u00fcfredata dahil edildi. \u0130lk yard\u0131m manevralar\u0131 ya da motor bilgisi bunlara \u00f6rnek olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc trafik \u00e7evresi her t\u00fcrl\u00fc s\u00fcrprize a\u00e7\u0131kt\u0131r, bu nedenle g\u00fcvenli\u011fi artt\u0131rabilmek i\u00e7in motorun sinyallerini iyi dinleyebilmek ya da engel olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumlarda hayat kurtarabilmek \u00e7ok kritik bir hal al\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler, bu h\u0131zda ilerlemeye devam ettik\u00e7e g\u00fcn be g\u00fcn daha g\u00fcvenli bir trafik \u00e7evresine sahip olabiliriz. Yine de trafik \u00e7evresi ne kadar g\u00fcvenli olursa olsun her yol kullan\u0131c\u0131 bir tehlike alt\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc dedi\u011fimiz gibi trafik s\u00fcrprizlerle doludur. Ancak baz\u0131 \u00e7evrelerde baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar daha \u00e7ok tehlikededir, buna da savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 denir.<\/p>\n \u00dclkemizdeki duruma bakacak olursak bu savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131na \u00f6rnek olarak s\u0131ras\u0131yla yayalar\u0131, bisikletlileri daha sonra da motosikletlileri g\u00f6sterebiliriz. Yani yayalar en \u00e7ok tehlike alt\u0131nda olan gruptur, ancak bu, yaya okurlar\u0131m\u0131z\u0131 korkutmas\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc trafi\u011fi iyile\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lan d\u00fczenlemelerin \u00e7ok y\u00fcksek miktar\u0131 yayalar lehinedir. Bu d\u00fczenlemelere en b\u00fcy\u00fck \u00f6rnek olarak, yaya ge\u00e7itlerinde yaya \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak i\u00e7in yap\u0131lan denetlemeleri verebiliriz. Yine de sadece savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 tehlike alt\u0131nda de\u011fildir, trafik ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde bulunan her ki\u015fi tehlikede olabilir, sadece baz\u0131lar\u0131n\u0131n riski daha y\u00fcksektir.<\/p>\n Hepimiz bu riskin fark\u0131nda olup belli davran\u0131\u015flardan uzak durup belli davran\u0131\u015flar\u0131 yapmaya \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz. Peki bu davran\u0131\u015flar neler diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z hemen cevaplayay\u0131m. \u00d6ncelikle trafikteyken b\u00fct\u00fcn oda\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yola vermeliyiz, kafam\u0131z\u0131n i\u00e7indeki yol d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnmeyerek daha dikkatli ve g\u00fcvenli bir s\u00fcr\u00fc\u015f sa\u011flayabiliriz. Tabii bu dedi\u011fim yayalar i\u00e7in de ge\u00e7erli, yola odaklan\u0131p ara\u00e7lar\u0131n fark\u0131nda olmak laz\u0131m. Bunun yan\u0131nda kazalar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck nedeni vard\u0131r: \u0130nsan fakt\u00f6r\u00fc, ara\u00e7 ekipmanlar\u0131 ve yol \u00e7evresi. Biraz \u00f6nce bahsetti\u011fimiz dikkat etmek, odaklanmak gibi fakt\u00f6rlerin insan fakt\u00f6r\u00fcyle alakal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Hem bu \u00e7\u0131kar\u0131m hem de bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar sayesinde insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6nemi yads\u0131namaz. Bunu ayn\u0131 zamanda Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn ODT\u00dc Psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle yapt\u0131\u011f\u0131 ortak bir ara\u015ft\u0131rma raporunda da g\u00f6rebiliyoruz. \u015e\u00f6yle ki hem kazaya kar\u0131\u015fma riski olan ki\u015fi hem de kar\u015f\u0131 taraftaki ki\u015filer o kazan\u0131n olu\u015fmas\u0131nda rol oynayan en b\u00fcy\u00fck etmenlerdendir ve \u00fclkemizde olu\u015fan kazalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir oran\u0131 bu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. Peki kazalar\u0131 azaltmak i\u00e7in ne mi yapmal\u0131y\u0131z? Bireyler kendisinin de kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin de bir can\u0131 oldu\u011funu unutmadan kimseyi riske atmamal\u0131, riske atacak davran\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r, b\u00f6ylece daha g\u00fcvenli bir s\u00fcr\u00fc\u015f\/davran\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirebilirler. Bunun yan\u0131nda kazalar\u0131 azalt\u0131p i\u00e7inde bulundu\u011fumuz trafik \u00e7evresini daha g\u00fcvenli hale getirmek i\u00e7in toplumsal ve bireysel baz\u0131 \u00f6neriler vermek istiyorum.<\/p>\n Toplum olarak toplumsal bilinci artt\u0131r\u0131p bir yanl\u0131\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, toplumca tepki vermeliyiz, e\u011fitim d\u00fczeyi yetersiz olan ki\u015fileri toplumdan d\u0131\u015flamak yerine onlar\u0131 belirleyip gerekli e\u011fitimi sa\u011flamal\u0131y\u0131z. Daha g\u00fcvenli bir trafik \u00e7evresi olu\u015fturabilmek i\u00e7in bildiklerimizi \u00e7evremizle de payla\u015fmal\u0131y\u0131z. Ki\u015fisel olarak ise tehlike alg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 artt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, etraftaki tehlikeli \u015feyleri alg\u0131layamayan ki\u015filerle bunu payla\u015fmal\u0131 ve bu durumdan en g\u00fcvenli ka\u00e7\u0131\u015f yolunu bulup uygulamaya koymal\u0131y\u0131z. Bunun yan\u0131nda trafik kurallar\u0131na uymak, emniyet kemeri takmak, h\u0131z yapmamak gibi \u00e7ok basit g\u00f6z\u00fcken ama \u00e7o\u011fumuzun g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 noktalara belki de ekstra \u00f6zen g\u00f6stermek hayat kurtar\u0131c\u0131 olabilir. Bunlar\u0131 birer al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirirsek d\u00fcnyan\u0131n neresinde olursak olal\u0131m daha g\u00fcvenli bir trafik \u00e7evresi olu\u015fturmak i\u00e7in bir etken olabiliriz. Ben de\u011fi\u015firsem ne olacak, etraftaki trafik canavarlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda benim ne gibi bir etkim olabilir demeyin, unutmay\u0131n ki de\u011fi\u015fim ve geli\u015fim bireyle ba\u015flar ve topluma yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n Peki gelecekte bizi neler bekliyor? \u0130nsanlar g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e bilin\u00e7leniyor ve buna ba\u011fl\u0131 olarak kazalara neden olacak davran\u0131\u015flar azal\u0131yor ve de bu azalmaya devam edecek gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ancak bunun yan\u0131nda trafik \u00e7evresi de de\u011fi\u015fmeye devam ediyor. E-scooterlar\u0131 ve otonom arabalar\u0131 trafikte daha yayg\u0131n g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k ve de biz insanlar olarak bunlar\u0131n neden oldu\u011fu kazalara kar\u015f\u0131 \u00e7o\u011fu zaman \u00e7ok savunmas\u0131z ve kafas\u0131 kar\u0131\u015fm\u0131\u015f bir durumda kal\u0131yoruz. Bunu da otonom ara\u00e7lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 kazalar\u0131n davalar\u0131nda olu\u015fan etik tart\u0131\u015fmalardan anlayabiliyoruz. At arabalar\u0131ndan motorlu ara\u00e7lara, buradan da otonom ara\u00e7lara giden bu d\u00fcnyada trafik \u00e7evresinin geli\u015fmesini ve de\u011fi\u015fmesini engelleyemeyiz ama o de\u011fi\u015fiyor diye arkas\u0131ndan da izleyemeyiz. Bu de\u011fi\u015fen d\u00fcnyaya ayak uydurmal\u0131y\u0131z ve onu kontrol\u00fcm\u00fcz alt\u0131na almay\u0131 hedeflemeliyiz. Bu \u00e7evre kendi kendini de\u011fi\u015ftirirken onu insanl\u0131\u011fa en az zarar\u0131 dokunacak \u015fekilde yontmal\u0131y\u0131z, bunu yaparken de maksimum g\u00fcvenli trafik \u00e7evresini yaratmak ana hedefimiz olmal\u0131 ve bu hedef u\u011fruna hep \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. Buna da yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m bireysel de\u011fi\u015fimleri yaparak ba\u015flayabiliriz.<\/p>\n \u0130S\u0130MS\u0130Z YAZAR\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n Sigara sizi yava\u015f yava\u015f zehirler, diyabet zamanla i\u00e7 organlar\u0131n\u0131z\u0131n iflas etmesine sebep olur, hareketsiz ya\u015fam ya\u015f ald\u0131k\u00e7a hareket kabiliyetinizin d\u00fc\u015fmesine sebep olur ve kalp damar rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na yol a\u00e7ar.. Fakat bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n hi\u00e7biri sizi gerekti\u011finde \u00f6nlem al\u0131p gidi\u015fata dur demekten al\u0131koyamaz. Y\u0131llar sonra dahi belki bir beslenme egzersiz program\u0131, belki bir ila\u00e7 takviyesi veya bir yenilik\u00e7i tedavi v\u00fccudunuza verdi\u011finiz tahribat\u0131 gidermeye yard\u0131mc\u0131 olabilir, yani hi\u00e7biri saniyelik bir hatan\u0131n sonucu olarak \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcze sebep olamaz. Peki ya alkoll\u00fc bir mezuniyet yeme\u011finden \u00e7\u0131k\u0131p arac\u0131n\u0131z\u0131n anahtar\u0131n\u0131 konta\u011fa takt\u0131\u011f\u0131n\u0131z o an? Veya fevri bir hareketle ayd\u0131nlatmas\u0131 yetersiz bir yolda kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7ti\u011finiz gece? Ufak bir dikkatsizlik, uykusuzluk ve yorgunluk hali ya da bir \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck\u201d kural ihlali sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bedenin t\u00fcm ya\u015fam fonksiyonlar\u0131n\u0131 saniyeler i\u00e7inde yitirmesi i\u00e7in yeter de artar. Tonlarca a\u011f\u0131rl\u0131kta heybetli ara\u00e7lar\u0131m\u0131z i\u00e7inde kendimizi yenilmez ve g\u00fc\u00e7l\u00fc hissetme sanr\u0131s\u0131na kap\u0131l\u0131r\u0131z fakat ne yaz\u0131k ki ger\u00e7ekler \u00e7ok daha farkl\u0131d\u0131r. Trafik gibi kompleks bir ekosistemin \u00f6nde gelen unsuru olan insan kusurludur ve insan psikolojisi, bireylerin trafikteki etkile\u015fimi maalesef d\u00fcnya \u00fczerinde meydana gelen \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kazalar\u0131n %95\u2019inin bir numaral\u0131 sorumlusudur.<\/p>\n Trafik gibi b\u00f6ylesine tehlikeli, karma\u015f\u0131k bir sistemde elbette s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, g\u00fcvenli trafik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerine ihtiya\u00e7 duyuyoruz. T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan istatisti\u011fe g\u00f6re<\/p>\n \u201ckara yolu a\u011f\u0131nda 2021 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen trafik kazalar\u0131nda \u00f6len ki\u015filerin y\u00fczde 47,6’s\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fc, y\u00fczde 30,3’\u00fc yolcu, y\u00fczde 22,1’i ise yayalardan olu\u015ftu\u201d (Karayolu Trafik Kaza \u0130statistikleri, <\/em>2022).\u201d Kazaya neden olan kusurlar i\u00e7inde s\u00fcr\u00fcc\u00fc kusurlar\u0131 %87,1 ile ilk s\u0131radad\u0131r<\/p>\n T\u00fcrkiye’de 2021 y\u0131l\u0131nda \u00f6l\u00fcml\u00fc yaralanmal\u0131 trafik kazas\u0131na neden olan toplam 224 bin 418 kusura bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kusurlar\u0131n %87,1’inin s\u00fcr\u00fcc\u00fc, %8,2’sinin yaya, %2,6’s\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131t, %1,8’inin yolcu ve %0,4’\u00fcn\u00fcn yol kaynakl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.\u201d<\/p>\n Bir di\u011fer dikkat \u00e7eken istatistik ise \u00f6l\u00fcml\u00fc yaralanmal\u0131 trafik kazalar\u0131n\u0131n %50,5 gibi oran\u0131n\u0131n ikili ara\u00e7 kaynakl\u0131 olmas\u0131. \u201c\u00dclkemiz karayolu a\u011f\u0131nda 2021 y\u0131l\u0131nda \u00f6l\u00fcml\u00fc yaralanmal\u0131 trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fan toplam 308 bin 442 ta\u015f\u0131t\u0131n %49,4’\u00fc otomobil, %20,9’u motosiklet, %15,1’i kamyonet, %2,3’\u00fc \u00e7ekici, %2,3’\u00fc minib\u00fcs, %2,2’si kamyon, %1,6’s\u0131 otob\u00fcs, %0,9’u trakt\u00f6r ve %5,3’\u00fc di\u011fer ta\u015f\u0131tlardan olu\u015ftu.\u201d Bu sebeple unutulmamal\u0131d\u0131r ki g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir trafik trafikteki ara\u00e7\/yaya etkile\u015fiminin kontroll\u00fc ve kurallar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ile sa\u011flanabilir.<\/p>\n \u201c\u0130ncinebilir gruplar, y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 ve yo\u011fun trafik ortam\u0131nda, kendilerini tehlikelerinden koruyacak do\u011fal ya da sentetik bir \u00abkabuk\u00bb ile \u00e7evrelenmemi\u015f olduklar\u0131ndan, zarar g\u00f6rmeye en a\u00e7\u0131k, dezavantajl\u0131 grup olarak betimlenmektedir\u201d (Akdemir, 2017).<\/p>\n \u00d6l\u00fcml\u00fc ve yaralanmal\u0131 trafik kazalar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca %20\u2019si motosiklet ve %8,2\u2019si yaya kaynakl\u0131 olsa dahi bu grup bizim incinebilir yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 dedi\u011fimiz gruba giriyor ve maalesef bir kaza durumunda di\u011fer ara\u00e7lar\u0131n hatalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 dahi en a\u011f\u0131r \u015fekilde \u00fcstlenen grubun \u201cgen\u00e7ler, \u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar, yayalar, bisikletli ve motosikletliler\u201d oldu\u011fu istatsitikler taraf\u0131ndan g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor. Ayn\u0131 \u015fekilde istatistikler g\u00f6steriyor ki, D\u00fcnyada yolda hayat\u0131n\u0131 kaybeden insanlar\u0131n yar\u0131s\u0131, \u00fclkemizde ise d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc incinebilir yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 kategorisine girmekte. Ve hatta 15-29 yal grubunda birinci \u00f6l\u00fcm sebebi olarak trafik kazalar\u0131 g\u00f6sterilmekte.<\/p>\n Yaln\u0131z yayalar de\u011fil kulland\u0131klar\u0131 ara\u00e7 grubu bak\u0131m\u0131ndan motorsikletliler ve bisiketliler de incinebilir yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. \u00d6zellikle, T\u00fcrkiye gibi geli\u015fmekte olan bir \u00fclkede ara\u00e7 sahibi olmak ekonomik endi\u015feler sebebiyle eri\u015filebilir olmaktan neredeyse \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, motorsiklet ve bisiklet kullan\u0131m\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e art\u0131yor fakat \u00fclkemizin altyap\u0131s\u0131 maalesef bu ara\u00e7lar\u0131n g\u00fcvenli trafi\u011fine hi\u00e7 de elveri\u015fli g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor. Bu durumda incinebilir yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kendi g\u00fcvenliklerini sa\u011flamak ad\u0131na tedbirler almas\u0131 kritik ve \u00f6nemli oldu\u011fu gibi, ara\u00e7l\u0131 yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n da incinebilir gruplar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamada hassas davranmalar\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n \u0130ncinebilir yol kullanc\u0131lar\u0131ndan ve istatistiklerden bahsettik fakat durum bize i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bir tablo sunmaktan \u00e7ok uzakta. \u0130nsan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve insan psikolojisinin \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131ndan biri de anlayabilece\u011fimiz \u00fczere trafik, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye gibi trafik atmosferinin yer yer gergin oldu\u011fu bir \u00fclkede s\u00fcr\u00fcc\u00fc davran\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak \u00e7ok daha \u00f6nemli.<\/p>\n \u201cHatal\u0131 davran\u0131\u015flar olarak; ilk ba\u015fta a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131z ve alkoll\u00fc otomobil kullanmak gelmektedir.\u00a0 Di\u011fer davran\u0131\u015flar:<\/p>\n Yorgun, stresli ve panik halinde ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131,<\/p>\n Trafikte iken telefon ile u\u011fra\u015fmak,<\/p>\n \u015eof\u00f6r\u00fcn dikkatini da\u011f\u0131tacak unsurlar\u0131n olmas\u0131,<\/p>\n S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin trafik kurallar\u0131na uymadan ara\u00e7 kullanmalar\u0131,<\/p>\n Hatal\u0131 sollama ve trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131na uygun davranmamak,<\/p>\n \u00d6ndeki ara\u00e7 ile takip mesafesini ayarlayamamak\u201d (Trafik Kazas\u0131na Sebep Olan Davran\u0131\u015flar”<\/em>, 2021)<\/p>\n Kazalar yaln\u0131zca s\u00fcr\u00fcc\u00fc hatas\u0131 sonucu meydana gelmiyor, trafik kazalar\u0131nda yayaya ait kusurlar ise \u015f\u00f6yle s\u0131ralanm\u0131\u015f:<\/p>\n Peki ya \u00fclkemizde \u00f6nlemler ve yasal d\u00fczenlemeler neleri kaps\u0131yor? T\u00fcrkiye\u2019de etkisi yeterli olmamakla birlikte bir \u00e7ok trafik g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemi ve trafikle ilgili yasal d\u00fczenleme bulunuyor fakat g\u00fcncel \u00e7al\u0131\u015fmalar bu durumun 2030 y\u0131l\u0131na kadar de\u011fi\u015fmesi i\u00e7in umut verici g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Yay\u0131mlanan Trafik Eylem Plan\u0131 \u015fu alt ba\u015fl\u0131klarda g\u00fcvenli ula\u015f\u0131m i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirmeyi ama\u00e7lamakta:<\/p>\n Bahsettiklerimiz dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, trafik ekosisteminin insan fakt\u00f6r\u00fc taraf\u0131ndan ne denli etkilendi\u011fini ve ne kadar kompleks bir mekanizma olarak i\u015fledi\u011fini g\u00f6rmek zor de\u011fil. Bu durum kula\u011fa korkutucu, hatta elden hi\u00e7bir \u015fey gelmeyecek kadar \u00e7aresiz gelse dahi asl\u0131nda birey olarak trafik sisteminin \u00e7arklar\u0131nda bir di\u015fli oldu\u011fumuzu ve elimizde b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 tuttu\u011fumuzu unutmamam\u0131z gerekir. Kurallara uymak, toplumsal fayday\u0131 g\u00f6zetip fevri davran\u0131\u015flar\u0131 kontrol etmek en kritik bireysel \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden oldu\u011fu gibi, \u00fclkemizde altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve yasal d\u00fczenlemeler \u201cs\u0131f\u0131r \u00f6l\u00fcm\u201d hedefine giden yolun yap\u0131ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda teknoloji de arge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn hatar\u0131n\u0131 kompanse edecek \u00e7\u00f6z\u00fcmler ula\u015ft\u0131rmaya devam ediyor.<\/p>\n Trafik kullan\u0131c\u0131s\u0131 olmak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir hak ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir ihtiya\u00e7. Umuyorum ki gelecekte bizi daha g\u00fcvenli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir trafik ekosistemi bekliyor.. \u00c7\u00fcnk\u00fc tek bir can bile trafikte saniyelik bir duyars\u0131zl\u0131\u011fa, dikkatsizli\u011fe kurban gidecek kadar de\u011fersiz de\u011fil ve olmamal\u0131.<\/p>\n \u015eeyda DEM\u0130REL – G\u00fcven dolu yollar, mutlu biten sonlar!<\/strong><\/em><\/p>\n Hayatta baz\u0131 \u015feyler vard\u0131r ki ba\u015f\u0131m\u0131za gelmeden ne ac\u0131s\u0131n\u0131 tahayy\u00fcl edebiliriz ne de sevdiklerimizde a\u00e7aca\u011f\u0131 yaralar\u0131n derinli\u011fini. Bitmek bilmeyen \u201cBana bir \u015fey olmaz\u201dlar\u0131m\u0131z vard\u0131r bizim, \u201cBenim ba\u015f\u0131ma gelmez\u201dlerimiz.\u00a0 Ama gelir i\u015fte; Hi\u00e7 beklemedi\u011fimiz bir anda sevdiklerimize gider kara haberimiz. Gecenin bir yar\u0131s\u0131 ac\u0131 ac\u0131 feryat eder \u00f6l\u00fcm haberini vermek i\u00e7in \u00e7alan zil seslerimiz\u2026<\/p>\n Siz hi\u00e7 kavu\u015fmak i\u00e7in yolunu g\u00f6zledi\u011finiz birinin, yan\u0131n\u0131za g\u00fcvenle varmas\u0131 i\u00e7in, telefonun di\u011fer ucundan \u201c\u0130yiyim, yolday\u0131m, geliyorum.\u201d dedi\u011fini duyabilmek i\u00e7in \u00e7aresizce g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6kt\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Ve en nihayetinde, korkuyla bekledi\u011finiz o ac\u0131 s\u00f6zler d\u00f6k\u00fcld\u00fc m\u00fc bir yabanc\u0131n\u0131n dudaklar\u0131ndan: \u201cTrafik kazas\u0131 ge\u00e7irdi, olay yerinde can verdi.\u201d Ben duydum\u2026E\u011fer siz hala duymam\u0131\u015fsan\u0131z ne kadar da \u015fansl\u0131s\u0131n\u0131z ve umar\u0131m hi\u00e7 duymazs\u0131n\u0131z!<\/p>\n Yollar bazen bizi sevdiklerimize ba\u011flayan k\u00f6pr\u00fcler olur; bazense bir ac\u0131 haberle \u00fcst\u00fcm\u00fcze y\u0131k\u0131lan enkazlar\u2026 Tam da bu noktada devreye girmiyor mu o \u00f6nemsemedi\u011fimiz kurallar, can\u0131m\u0131z\u0131 hi\u00e7e say\u0131p a\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131n\u0131rlar, tolere edemedi\u011fimiz ufac\u0131k hatalar, bitmek bilmez bir h\u0131rsla yap\u0131lan sonu belirsiz yar\u0131\u015flar?<\/p>\n B\u00f6yle bir giri\u015fle sizleri korkutmak ya da \u00fczmek miydi sizce hedefim? Kesinlikle hay\u0131r! Sadece her insan\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u201cBana bir \u015fey olmaz.\u201d bata\u011f\u0131ndan sizleri ge\u00e7 olmadan kurtarabilmek niyetindeyim.<\/p>\n Toplumda ya\u015fayan her bireyin uymas\u0131 gereken kurallar ve yerine getirmesi gereken sorumluluklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra g\u00fcvenli bir s\u00fcr\u00fc\u015f ve yolculuk hakk\u0131 da vard\u0131r. \u0130nsano\u011flunun en \u00f6ncelikli hakk\u0131 ise ya\u015fama hakk\u0131d\u0131r ve bu hak bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n e\u011flence malzemesine kurban edilemeyecek kadar kutsald\u0131r.<\/p>\n Modern \u00e7a\u011fda hayat art\u0131k daha h\u0131zl\u0131 ak\u0131yor ve insanlar s\u00fcrekli bir yerlere yeti\u015fmek i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131yor. Hal b\u00f6yleyken trafik yo\u011funlu\u011fu da her ge\u00e7en g\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmez bir \u015fekilde art\u0131yor. Peki ara\u00e7lar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, trafi\u011fin her ge\u00e7en g\u00fcn daha da yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu d\u00fczende kazalar nas\u0131l azalt\u0131labilir? \u00d6nceli\u011fimiz yetenekli s\u00fcr\u00fcc\u00fcler yeti\u015ftirmek mi yoksa g\u00fcvenli \u00e7evre ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturmak m\u0131 olmal\u0131 dersiniz?<\/p>\n Son zamanlarda teknolojinin geli\u015fmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan ve g\u00fcvenli s\u00fcr\u00fc\u015f sa\u011flama vaadiyle icat edilen otonom ara\u00e7lar bizlere pir\u00fcpak bir gelecek, g\u00fcvenli bir trafik vaat etmeye yetti mi? Kazalar\u0131n en b\u00fcy\u00fck sebebi olarak g\u00f6sterilen insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc trafikten \u00e7\u0131karmak bizlere daha g\u00fcvenli bir s\u00fcr\u00fc\u015f sa\u011flayabilecek mi? \u0130\u015fte sorun tam da burada idi: \u0130nsan elinden \u00e7\u0131kan otonom ara\u00e7lar\u0131n kazalardaki insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmas\u0131n\u0131 ummak (!) S\u00fcr\u00fcc\u00fc fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmak yerine onlar\u0131 bilin\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak \u00e7ok daha masrafs\u0131z ve uygun bir y\u00f6ntem de\u011fil midir?<\/p>\n Bu noktada psikoloji biliminin trafi\u011fe entegre edilmesinin \u00f6neminden de s\u00f6z etmek gerekir. S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin s\u00fcr\u00fc\u015f teknikleri ve yeteneklerinin yan\u0131 s\u0131ra karakter ve tutumlar\u0131n\u0131n, dikkat seviyelerinin, insani de\u011ferlerinin de kazalara etkisi yads\u0131namaz bir ger\u00e7ektir. Rekabet\u00e7i, h\u0131rsl\u0131 ve d\u00fc\u015fmanca tutumlara sahip s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin ara\u00e7lar\u0131nda bulunan ve ayn\u0131 yolu payla\u015fan t\u00fcm s\u00fcr\u00fcc\u00fc ve yayalar ne yaz\u0131k ki fark\u0131nda olmasalar dahi risk alt\u0131ndalar. Bu nedenle, en b\u00fcy\u00fck gereklilik yetenekli s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin \u00f6tesinde toplumsal bilince sahip ve di\u011fergam s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri art\u0131rmay\u0131 hedeflemektir. Bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc bilin\u00e7li ve g\u00fcvenli bir s\u00fcr\u00fc\u015f stili benimsedi\u011fi takdirde ufak kazalara kar\u0131\u015fabilme ihtimali her daim olsa da kendisinin, sevdiklerinin ve \u00e7evresinin en az\u0131ndan \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kazalara kar\u0131\u015fma riskini minimuma indirebilir.<\/p>\n E\u011fer ki, mevcut s\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131nav\u0131 d\u00fczeninde yaln\u0131zca belirli bir g\u00fczerg\u00e2h \u00fczerinde haftalarca \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, sadece ve sadece d\u00fczg\u00fcn park yapabilme, ara\u00e7 hakimiyetini sa\u011flayabilme gibi temel becerilerimize odaklan\u0131lmas\u0131 yerine, gerekti\u011finde s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin karakter analizleri, tutumlar\u0131 ve \u00f6fke kontrolleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilecek bir m\u00fcdahale program\u0131 uygulansayd\u0131 sizce trafikteki kaza oranlar\u0131m\u0131z yine de bu denli y\u00fcksek olur muydu?<\/p>\n Herkes motorlu ara\u00e7 kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenebilir bu memlekette fakat sadece bu kriter yeter mi g\u00fcven dolu bir trafik in\u015fa etmeye?<\/p>\n Gelin yar\u0131n \u00fclke genelinde bir yar\u0131\u015fma d\u00fczenlensin. Herkes bir g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne en h\u0131zl\u0131, en cesur, en kurnaz \u015fof\u00f6r olmak yerine, en sab\u0131rl\u0131 ve dikkatli s\u00fcr\u00fcc\u00fc olmaya \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n \u00fclke genelinde. Bakal\u0131m bir g\u00fcnde kaza oranlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ne olacak? Ka\u00e7 ki\u015fi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir kazadan fark\u0131nda bile olmadan kurtulacak? Babas\u0131n\u0131n i\u015ften d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bekleyen ka\u00e7 \u00e7ocuk mutluluk i\u00e7inde onlara kavu\u015facak? Evlatlar\u0131n\u0131n yolunu g\u00f6zleyen ka\u00e7 anne derin bir oh \u00e7ekip onlar\u0131 \u015f\u00fck\u00fcrle kucaklayacak?<\/p>\n Hayatta engel olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 \u015feyler vard\u0131r. Fakat trafik kazalar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Tek ihtiyac\u0131m\u0131z olan bilin\u00e7li ve yetkin s\u00fcr\u00fcc\u00fcler ve onlara sa\u011flanmas\u0131 mecburi olan g\u00fcvenli \u00e7evre ko\u015fullar\u0131 ve teknik yeterlilikler…<\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong>G\u00fcven dolu yollarda, nice huzurlu yolculuklara ve sonu mutlu biten kavu\u015fmalara\u2026<\/em><\/p>\n \u015eeyma Buse AYDIN – Trafik Alg\u0131s\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n Zaman zaman sosyal medyada haval\u0131 g\u00f6r\u00fcnmek ad\u0131na trafikte deh\u015fet yaratan ki\u015filerin videolar\u0131n\u0131 izlemi\u015fizdir. Bunlardan \u00e7\u0131karabilece\u011fimiz en kritik sonu\u00e7; her g\u00fcn, g\u00fcn\u00fcn her an\u0131 \u2018\u2018trafik\u2019\u2019 kullanan, trafikle yolumuz kesi\u015fen insanlar olarak s\u00fcrekli bir olas\u0131 tehlikeyle y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011fumuz olmal\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc kendimiz kadar ba\u015fkalar\u0131na da ba\u011fl\u0131y\u0131z. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z tehlikelerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi de\u011fi\u015fse de, hangi trafik kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fumuz fark etmeksizin bu tehlikenin varl\u0131\u011f\u0131 yads\u0131namaz \u015fekilde de\u011fi\u015fmemekte. Hepimizin de her g\u00fcn y\u00fczle\u015fti\u011fi gibi, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kald\u0131r\u0131mlar\u0131n eksikli\u011fi veya yanl\u0131\u015f tasar\u0131m\u0131 bizi yaya olarak \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanabilecek bir tehlikeye sokuyor. Bisikletler i\u00e7in gereken d\u00fczenlemelerin eksikli\u011fi ile bisiklet kullan\u0131c\u0131lar\u0131 da asl\u0131nda her trafi\u011fe \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. Toplu ta\u015f\u0131ma i\u015fin i\u00e7ine girince i\u015fler daha da kar\u0131\u015f\u0131yor. En can al\u0131c\u0131 nokta; bu tehlikeler kazayla veya \u00f6l\u00fcmle bitmiyor, hayat\u0131m\u0131z\u0131n geri kalan\u0131nda da izleri devam ediyor. Nas\u0131l derseniz, bu tehlikenin yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar bitmek bilmeyen dava s\u00fcre\u00e7lerine sebep olup, her iki taraf i\u00e7in de psikolojik, maddi ve manevi sonu\u00e7lar yarat\u0131yor. Hatta, \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 can\u0131m\u0131z\u0131n bir de\u011ferlemesi yap\u0131l\u0131yor desek k\u00f6t\u00fc hisseder ama yanl\u0131\u015f s\u00f6ylemeyiz. Peki biz her \u015feyiyle bizi tehdit eden bu trafik canavar\u0131n\u0131 ne kadar \u00f6nemsiyoruz? Hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131nda g\u00fcvenli\u011fimizle bu kadar ilgiliyken, neden insan hayat\u0131yla bizi tehdit eden trafik g\u00fcvenli\u011fiyle bu kadar alakas\u0131z\u0131z? Sevdi\u011fim bir dersten hocam derste \u015f\u00f6yle demi\u015fti; sevgilinle kavga edip bar\u0131\u015fabilirsin ama onun dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla trafi\u011fi umursamaman\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmaz. Trafik g\u00fcvenli\u011fi hepimiz i\u00e7in \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc hepimizin tek kurtulu\u015fu var; riskli bir durumun i\u00e7ine en ba\u015ftan d\u00fc\u015fmemek. Neyse ki, bizi bu tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmemek i\u00e7in bu ba\u011flamda bizi bizden daha \u00e7ok \u00f6nemseyen d\u00fczenlemeler, e\u011fitimler ve kampanyalar var. T\u00fcm bunlar\u0131n ortak hedefi ise bizi fark\u0131na vard\u0131rmak \u00e7\u00fcnk\u00fc her bir trafik kullan\u0131c\u0131s\u0131 tehlikenin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece tamamen g\u00fcvenli trafikten bahsedilemez. \u00dclkemiz de dahil d\u00fcnyada, okullarda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z trafik dersleri, trafik kurslar\u0131nda anlat\u0131lanlar, g\u00fcvenli\u011fi artt\u0131rmak u\u011fruna konulan h\u0131z ve alkol gibi durumlara konulan cezalar, emniyet kemeri ile ilgili kamu spotlar\u0131 bize s\u00fcrekli akan trafi\u011fi an\u0131msatmak i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor. Zorunluluktan \u00f6nemsedi\u011fimiz bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n genellikle s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri hedef almas\u0131 bir yana, ne kadar \u00f6z\u00fcmsedi\u011fimiz ise tamamen tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k. \u0130statistiklere bak\u0131l\u0131rsa, trafikte farkl\u0131 yerlerde t\u0131kand\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u015fikar, asl\u0131nda tam da bu y\u00fczden trafik bir\u00e7ok bilim alan\u0131n\u0131n ortak u\u011fra\u015f konusu. Psikoloji de bu noktada insan\u0131 ele alarak denkleme dahil oluyor, nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n incelenmesi asl\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin etkili hale getirilmesi i\u00e7in \u00f6n ko\u015ful. Bizim basit olarak adland\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcr\u00fcc\u00fc davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z bir ara\u015ft\u0131rma konusu desem, \u015fa\u015f\u0131r\u0131r m\u0131yd\u0131n\u0131z? Trafi\u011fe \u00e7\u0131kmadan rotay\u0131 belirlemek, takip mesafesi gibi uydu\u011fumuz kurallar, di\u011fer bir arac\u0131n hareketini h\u0131zl\u0131 alg\u0131lama yetene\u011fimiz bile bizi anlamaya \u00e7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131p inceleniyor. Bilgilerimiz, stratejilerimiz ve yeteneklerimizden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in isterseniz bize dair ba\u015fka bulgulardan da s\u00f6z edelim. Hepimizin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp bulabilece\u011fi gibi, sald\u0131rgan olarak nitelendirebilece\u011fimiz insanlar\u0131n ya da gece 3 saatten fazla araba s\u00fcrm\u00fc\u015f s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin trafikteki risk olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha fazlad\u0131r. Ki\u015fili\u011fimiz de bu nedenle k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde yorgunlu\u011fumuz kadar kritik bir \u00f6neme sahiptir. Hatta cinsiyetimiz ve ya\u015f\u0131m\u0131z bile\u2026 Ancak t\u00fcm trafik sorumlulu\u011funu insana y\u00fcklemeyin dedi\u011finizi duyar gibiyim, meraklanmay\u0131n, kritik alanlar aras\u0131nda; yolun ve arac\u0131n durumu, trafik uyaranlar\u0131n yeterlili\u011fi, hava durumu gibi \u00e7evresel durumlar da bulunmakta. Yine de hat\u0131rlatmakta fayda var, bunlar\u0131 hesaba katmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde yine su\u00e7lu \u2018\u2018biziz\u2019\u2019, bizler trafik ikliminin yegane olu\u015fturucusuyuz. Bu yegane olu\u015fturucular\u0131n ilk hedefi en k\u0131sa zamanda var\u0131\u015f yerine ula\u015fmak olsa da, bilin\u00e7lenmenin de \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcyle, bu hedef yerini \u2018\u2018herkes i\u00e7in en g\u00fcvenli \u015fekilde seyahat etmeliyim\u2019\u2019 tutumuna b\u0131rakmal\u0131. Radarlara yakalanmamak de\u011fil, ceza al\u0131nmas\u0131 gereken durumlarda bulunmamak \u00f6nemsenmeli. Bunlar her ne kadar k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz, ekonomik durumumuz sebebiyle otomatik cevaplar olsa da, her zaman de\u011fi\u015fim i\u00e7in umut vard\u0131r. Karamsarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmeden, insan etkisini kaza gibi durumlarda en aza indirmek i\u00e7in kurallara uymal\u0131, kendimizin yani \u00f6n yarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n ve tutumlar\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131, etraf\u0131 da bunlar\u0131n \u00f6nemi konusunda bilin\u00e7lendirmeliyiz. Bunlar\u0131 toplum geneline yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kurumlar\u0131n deste\u011fine de ihtiyac\u0131m\u0131z var, e\u011fitimler farkl\u0131 alanlar\u0131n bulgular\u0131yla zenginle\u015ftirilmeli, daha dikkat \u00e7ekici hala getirilmeli ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerindeki medyan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc de lehimize \u00e7evirmeliyiz. De\u011fi\u015fimin ate\u015fini ba\u015flatmak i\u00e7in kendimizden ba\u015flay\u0131p t\u00fcm bir trafik iklimini de\u011fi\u015ftirmeyi hedeflemeliyiz \u00e7\u00fcnk\u00fc biz birbirimize ba\u011fl\u0131 ve birbirimizden etkilenen bir toplumuz.<\/p>\n Tu\u011f\u00e7e YAL\u00c7INKAYA\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n Hepimizin her g\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 \u015feyler var. Yemek yemek, uyumak gibi temel ihtiya\u00e7lar mesela. Bir di\u011feri de trafi\u011fe \u00e7\u0131kmak. Bunu me\u015fhur \u0130stanbul trafi\u011fini hayal edip b\u0131kk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f olabilirsiniz ama ondan bahsetmiyorum. \u0130ster yaya olun ister araba kullan\u0131n ister toplu ta\u015f\u0131ma kullan\u0131n isterseniz bisiklet hatta scooter (di\u011fer bir deyi\u015fle trotinet) kullan\u0131n, her hal\u00fck\u00e2rda trafi\u011fin i\u00e7indesiniz. Hi\u00e7 arac\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde de trafi\u011fin i\u00e7indesiniz, \u00f6rne\u011fin b\u00fcy\u00fck meydanlar gibi, oralarda da insan trafi\u011fi var. Ya\u015f\u0131n\u0131z da \u00f6nemli de\u011fil, her ya\u015ftan insan herhangi bir trafi\u011fe kat\u0131labilir, bebek arabas\u0131ndaki<\/em> bebekler de buna dahil. Hatta insan olmayan \u015feyler bile dahil, en basitinden k\u00f6pe\u011finizi d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.<\/p>\n Bir di\u011fer temel ihtiya\u00e7 ise g\u00fcvende olmak. Hayat\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131nda g\u00fcvende olmak isteriz, buna ihtiya\u00e7 duyar\u0131z. Neticede t\u00fcm amac\u0131m\u0131z ya\u015famak ve g\u00fcvenlik bunu sa\u011flayan \u00f6\u011felerden biri. \u015eimdi bu olgular\u0131 birle\u015ftirelim ve bir ihtiyac\u0131 daha isimlendirelim: trafik g\u00fcvenli\u011fi. Peki trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in ne yap\u0131lmal\u0131, neden yap\u0131lmal\u0131, ne i\u00e7in kimin i\u00e7in yap\u0131lmal\u0131?<\/p>\n En basit sorudan ba\u015flayal\u0131m: kimin i\u00e7in? Trafik g\u00fcvenli\u011fi herkesin ihtiyac\u0131 olan bir \u015fey oldu\u011funa g\u00f6re herkes i\u00e7in. Bu g\u00fcvenlik sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131nda maalesef herkes tehlikede. S\u00fcr\u00fcc\u00fc de yolcu da d\u0131\u015far\u0131daki yaya da \u00f6ndeki ve arkadaki ara\u00e7lar da. Dolayl\u0131 yoldan evinde oturan insanlar\u0131n bile tehlikede oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Trafikteki insanlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131 olma ihtimallerinin yan\u0131 s\u0131ra, toplum i\u00e7indeki bir vatanda\u015f olarak olas\u0131 bir kaza sonucu yollar\u0131n kapanmas\u0131 gibi bir senaryodan etkilenebilir ya da sadece haber izleyen bir insan olarak psikolojik olarak bu g\u00fcvensizlikten zarar g\u00f6rebilir.<\/p>\n Neden k\u0131sm\u0131na gelirsek yine yukar\u0131daki maddeleri s\u00f6yleyebiliriz asl\u0131nda. K\u0131sacas\u0131 herkesi tehlike alt\u0131nda b\u0131rakan, herkesi bir \u015fekilde etkileyen bu olumsuzlu\u011fu trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayarak engellemek i\u00e7in. Bu nedenlerle trafik g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nemli ve kesinlikle gerekli. Herkesi mutlu, g\u00fcvende ve hayatta tutmak i\u00e7in.<\/p>\n Peki bunun i\u00e7in ne yapmal\u0131y\u0131z? \u00d6ncelikle \u015funu netle\u015ftirelim, trafi\u011fin \u00fc\u00e7 ana \u00f6znesi vard\u0131r ve bunlar insan, ara\u00e7 ve \u00e7evredir. \u0130nsan k\u0131sm\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fc, yolcu ve yayalardan olu\u015fur. Ara\u00e7 k\u0131sm\u0131 araba, motosiklet, otob\u00fcs, vapur gibi kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z makinelerden olu\u015fur. \u00c7evre k\u0131sm\u0131 da insan ve ara\u00e7 d\u0131\u015f\u0131ndaki fiziksel \u00e7evre ve normlar, kurallar gibi sosyok\u00fclt\u00fcrel \u00e7evreden olu\u015fur. Bu \u00fc\u00e7 grup da birbiriyle etkile\u015fim halindendir ve beraber trafi\u011fin gidi\u015fat\u0131n\u0131 belirlerler. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenli bir trafik i\u00e7in bu \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn etkile\u015fimin g\u00fcvenli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131y\u0131z. \u0130nsan\u0131 e\u011fitmeli, bilin\u00e7lendirmeliyiz. Arac\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar g\u00fcvenli bir \u015fekle getirip onu \u00fcretmeliyiz. \u00c7evreyi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca tan\u0131mal\u0131 ve do\u011fru in\u015fa etmeliyiz, hem yollar\u0131 hem kurallar\u0131 hem trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc. Genel olarak bu \u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fc de g\u00fc\u00e7lendirmeliyiz, bilgiyi ve bilinci art\u0131rmal\u0131y\u0131z ki trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayabilelim. Gerek e\u011fitimle gerek kurallarla bunlar\u0131 yapmal\u0131y\u0131z. Ama trafi\u011fin i\u00e7inde de o anda da sorumlulu\u011fumuz var. S\u00fcr\u00fcc\u00fcyken nas\u0131l s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze, ne zaman s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze dikkat etmeliyiz. Dahas\u0131 di\u011fer s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin de nas\u0131l s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne dikkat etmeliyiz. Yayayken ve yolcuyken de p\u00fcrdikkat olmal\u0131y\u0131z. \u00d6rne\u011fin yolcuyken t\u00fcm yola h\u00e2kim olmak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olabilirsiniz ama g\u00fcvenli\u011fe h\u00e2kim olmal\u0131s\u0131n\u0131z. Emniyet kemerlerinizi takmal\u0131s\u0131n\u0131z mesela, s\u00fcr\u00fcc\u00fcyken de takmak zorunda oldu\u011funuz gibi. Trafik \u00e7ok fazla de\u011fi\u015fkeni i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir ortam, siz de trafikteki rol\u00fcn\u00fcz fark etmeksizin trafi\u011fin i\u00e7indeki bir insan olarak o de\u011fi\u015fkenlerin fark\u0131nda olmal\u0131s\u0131n\u0131z. K\u0131sacas\u0131 dikkatinizi tamamen trafi\u011fe vermelisiniz. Mesela mesajla\u015fmamal\u0131s\u0131n\u0131z, telefonla konu\u015fmamal\u0131s\u0131n\u0131z, \u015ferit de\u011fi\u015ftirirken ya da hareketli bir yoldayken radyoyu de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu \u00f6rnekler \u00e7o\u011falt\u0131labilir maalesef. Trafi\u011fi b\u00fct\u00fcn ilgi alakay\u0131 kendine isteyen bir bebek gibi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz, kafan\u0131z\u0131 \u00e7evirdi\u011finiz an hayat\u0131n\u0131z\u0131n mahvolma ihtimali var.<\/p>\n Size daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve bilimsel fikir vermesi ad\u0131na 7 E\u2019de bahsetmek istiyorum. Bu 7 E trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in gerekli olan fakt\u00f6rler. Birincisi benim de yaz\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funda bahsetti\u011fim E\u011fitim (Education) fakt\u00f6r\u00fc. Devam\u0131nda ise Yasal Uygulamalar ve Denetimler (Enforcement) geliyor, e\u011fitimin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumlarda kurallarla g\u00fcvenli\u011fi desteklemek gerekiyor. Sonras\u0131nda ise daha \u00e7ok ara\u00e7 fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc etkileyen ve daha g\u00fcvenli ekipmanlar\u0131m\u0131z\u0131n olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan M\u00fchendislik (Engineering) fakt\u00f6r\u00fc var. Maruz Kalma (Exposure) ise daha \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma k\u0131sm\u0131yla ilgili, kimler nas\u0131l insanlar kazalara maruz kal\u0131yor tespit edip daha spesifik \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye yard\u0131mc\u0131 oluyor. Yeterlik ve Uygunluk Denetlemesi (Examination of Competence and Fitness) fakt\u00f6r\u00fc daha \u00e7ok insanla ilgili, yeterli ve yetersiz s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri tespit edip onlar\u0131 bir s\u00fcre trafikten uzakla\u015ft\u0131rmay\u0131 ve sonras\u0131nda trafi\u011fe geri kazand\u0131rmay\u0131 hedef al\u0131yor. Acil Durum M\u00fcdahalesi (Emergency Response) ise kaza an\u0131yla ilgili, o an kim ne yapmal\u0131 ve nas\u0131l yapmal\u0131 bununla ilgileniyor, kayb\u0131 ve zarar\u0131 en aza indirmeyi ama\u00e7l\u0131yor. Son olarak da De\u011ferlendirme\/\u0130zleme (Evaluation) fakt\u00f6r\u00fc, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi denetim \u00fczerine, di\u011fer alt\u0131 fakt\u00f6r\u00fcn i\u015fe yaray\u0131p yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek ve ona g\u00f6re ileri ad\u0131mlar\u0131 belirlemek gerek ve bu fakt\u00f6r bunu hedef al\u0131yor.<\/p>\n Trafi\u011fin g\u00fcvenli olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimiz kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve mobil (hareketli, ak\u0131c\u0131 ya da i\u015fler de diyebiliriz) olmas\u0131n\u0131 da isteriz. Peki bunlar ne demek ve bunlar\u0131 nas\u0131l sa\u011flar\u0131z? Trafik, bizi bir yerden bir yere g\u00f6t\u00fcren olu\u015fumdur asl\u0131nda, hi\u00e7birimiz orada kal\u0131c\u0131 olarak bulunmuyoruz ve bulunmak da istemiyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla mobil bir trafik hepimizi as\u0131l amac\u0131m\u0131za daha \u00e7abuk ula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 gibi trafikte kaybetti\u011fimiz zaman ve enerjiyi azaltarak daha g\u00fcvenli ula\u015fmam\u0131z\u0131 da sa\u011flayacak. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ise enerji kaynaklar\u0131n\u0131 ve kirlilikleri ilgilendiren bir konu. Demek istedi\u011fim, trafik egzozlarla \u00e7evre ve hava kirlili\u011fine ya da kornalarla g\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011fine yol a\u00e7abiliyor. Ya da petrol gibi yenilenemez yak\u0131tlar \u00e7evreye zarar verebiliyor. Bunlar yerine daha \u00e7evre dostu yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na y\u00f6nelmek, ara\u00e7lar\u0131 bunu da g\u00f6zeterek \u00fcretmek (mesela elektrikle ya da hidrojenle \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar) daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir trafi\u011fe sahip olmam\u0131za sebep olur. Al\u0131nan kararlar, uygulanan yasa ve y\u00f6netmeliklerle, k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan itibaren al\u0131nan e\u011fitimlerle ve anlay\u0131\u015fl\u0131 bir trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturmakla g\u00fcvenli, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve mobil bir trafik olu\u015fturabiliriz. \u00dclkemizde yapaca\u011f\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fikliklere (yasalar ve uygulamalarla) ek olarak d\u00fcnyada da bir \u015feyler yap\u0131lmal\u0131 tabii ki. Buna da \u00e7e\u015fitli anla\u015fmalar ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. Trafik evrensel bir olgu oldu\u011fundan bu konuya daha \u00e7ok e\u011filmeli ve daha fazla giri\u015fimde bulunmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n Trafik g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in \u00f6nemli ve kritik olan asl\u0131nda bu sayd\u0131\u011f\u0131m her \u015fey ancak bana g\u00f6re en \u00f6nemli \u015fey bilin\u00e7. Ve bu bilin\u00e7le beraber gelen dikkat. Trafi\u011fin riskli ve tehlikeli bir yer oldu\u011funun fark\u0131nda olmal\u0131y\u0131z ve buna g\u00f6re davranmal\u0131y\u0131z. Ne yaz\u0131k ki trafi\u011fe her g\u00fcn maruz kalmak bu bilinci ve dikkati azaltabiliyor. Bu nedenle bu \u00f6zelliklerimize ekstra \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz \u00e7\u00fcnk\u00fc tek bir can hakk\u0131m\u0131z var ve o hak bizim i\u00e7in de \u00e7evremizdeki di\u011fer insanlar i\u00e7in de \u00f6nemli. Bu y\u00fczden e\u011fitime, trafik kurallar\u0131na, trafi\u011fin i\u00e7indeki di\u011fer arabalara, insanlara ve g\u00f6stergelere dikkat etmeliyiz ki kendimizi ve di\u011fer trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 koruyabilelim.<\/p>\n Peki biz nereye gidiyoruz, amac\u0131m\u0131z ne ve asl\u0131nda ne ama\u00e7lamal\u0131y\u0131z? Normalde daha negatif olurdum ama \u00e7al\u0131\u015fmalar beni yan\u0131lt\u0131yor. \u00d6rne\u011fin \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131 inceleyen Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Trafik Hizmetleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda emniyet kemeri kullan\u0131m\u0131n\u0131n neredeyse her ki\u015fi taraf\u0131ndan (s\u00fcr\u00fcc\u00fcler, \u00f6n koltuk yolcular\u0131, otob\u00fcs s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri, kamyon s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri ve birka\u00e7 ki\u015fi daha) \u00fc\u00e7 y\u0131lda artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. 2013, 2014 ve 2016 y\u0131llar\u0131 incelenmi\u015f ve grafik neredeyse hep y\u00fckselmi\u015f. Ancak T\u00dc\u0130K\u2019in kaza verileri pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil, 2020 y\u0131l\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda her sene bir milyonun \u00fcst\u00fcnde kaza ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve grafik maalesef d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte de\u011fil. Ayr\u0131ca kazalarda \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 da azalan bir grafik \u00e7izmiyor. 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da daha az d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131za ve daha az trafik olmas\u0131na ba\u011flayabiliriz san\u0131r\u0131m. Hayatlar\u0131m\u0131z\u0131n geri kalan\u0131 2020 y\u0131l\u0131 gibi olmayaca\u011f\u0131ndan (buna bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan \u015f\u00fckredebiliriz) bu konuda bir \u015feyler yapmay\u0131 ama\u00e7layabiliriz. Emniyet kemeri kullan\u0131m\u0131 trafik g\u00fcvenli\u011finin \u00f6nemli bir ta\u015f\u0131 olsa da belli ki \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fim yaratamam\u0131\u015f. Yeni ama\u00e7lar\u0131m\u0131z e\u011fitim ve kurallar \u00fczerine olabilece\u011fi gibi kaza ve \u00f6l\u00fcm nedenlerini tespit eden \u00e7al\u0131\u015fmalar da yapmal\u0131y\u0131z. B\u00f6ylece yolumuzu bilerek ve daha verimli \u015fekilde \u00e7izebiliriz.<\/p>\n Trafik insandan, insan\u0131n \u00fcretti\u011fi ara\u00e7lardan ve yine insan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 fiziksel ve sosyok\u00fclt\u00fcrel \u00e7evreden olu\u015fuyor. Dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131 tan\u0131mal\u0131 ve ona yo\u011funla\u015fmal\u0131y\u0131z. \u0130nsan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, isteklerini, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zay\u0131f y\u00f6nlerini; k\u0131sacas\u0131 psikolojisini bilmeliyiz ki bunlar\u0131 hesaba katarak g\u00fcvenli bir trafik yaratabilelim. Sizin ve \u00e7evrenizdeki herkesin bilin\u00e7li ve dikkatli bir trafik deneyimi ge\u00e7irmesi ve bunu her g\u00fcn tekrarlamas\u0131 temennisiyle\u2026<\/p>\n Umut SEV\u0130M – Psikoloji ve Trafik G\u00fcvenli\u011fi<\/strong><\/em><\/p>\n Son y\u00fcz y\u0131lda geli\u015fen teknoloji ile ula\u015f\u0131m alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim ve ilerlemeler oldu. Bu de\u011fi\u015fim ve ilerlemenin sonucunda, ula\u015f\u0131mda olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131mdan dolay\u0131 ula\u015f\u0131m ve trafik alan\u0131nda g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak insanlar trafi\u011fe, k\u00fclt\u00fcre ve \u00e7evreye ba\u011fl\u0131 \u00e7e\u015fitli sebeplerden dolay\u0131 \u00e7e\u015fitli motivasyonlarla \u00e7\u0131k\u0131yor. Trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturan insan, \u00e7evre ve ara\u00e7 etkile\u015fimi ile yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ula\u015f\u0131mdaki yo\u011fun kullan\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131klanabilir. \u00d6rne\u011fin yol g\u00fcvenli\u011fini ki\u015filerin bireysel davran\u0131\u015f tutumlar\u0131 etkileyebildi\u011fi gibi organizasyon seviyesindeki ve topluluk seviyesindeki fakt\u00f6rler de yol g\u00fcvenli\u011finde etkiye sahiptir. Ek olarak bu iki seviyenin \u00fcstlerine do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a k\u00fclt\u00fcr\u00fcn trafik g\u00fcvenli\u011findeki rol\u00fc g\u00f6r\u00fclebilir. T\u00fcm bunlar g\u00f6steriyor ki ula\u015f\u0131mda g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak ve kazalar\u0131 veya \u00f6l\u00fcmleri azaltmak ciddi bir \u00e7al\u0131\u015fma gerektiriyor.<\/p>\n Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sayesinde trafik g\u00fcvenli\u011finin psikolojik, \u00e7evresel ve araca ba\u011fl\u0131 etmenlerden nas\u0131l etkilendi\u011fi ortaya konuldu. \u00d6nceleri trafikte g\u00fcvenli\u011fi \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda genellikle kaza istatistikleri kullan\u0131ld\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rmalardan \u00f6zellikle psikoloji alan\u0131nda yap\u0131lanlar trafik ve ula\u015f\u0131m sistemleri i\u00e7in \u00f6nemli bulgular ortaya koydu. Ayr\u0131ca psikolojinin alana katk\u0131s\u0131yla trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, bu davran\u0131\u015flar\u0131n tehlike arz edip etmedi\u011fi, e\u011fer davran\u0131\u015f tehlike arz ediyorsa kasten veya taksirle yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n nas\u0131l daha g\u00fcvenli hale getirilebilece\u011fine dair birtak\u0131m \u00f6nermeler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Psikolojik ara\u015ft\u0131rmalar, yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131; tutum, normlar ve kullan\u0131c\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde kontrol sahibi olma inan\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden kas\u0131tl\u0131l\u0131k ile ba\u011fda\u015ft\u0131rarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. Psikolojinin alana katk\u0131s\u0131 hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u015fekilde olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin bir trafik ortam\u0131nda hangi trafik kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n en savunmas\u0131z oldu\u011funu ya da daha \u00e7ok tehlike arz eden trafik kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n trafikte g\u00fcvenli\u011fe kar\u015f\u0131 ne gibi bir tutum sergiledi\u011fini trafik psikolojisi alan\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar ile \u00f6l\u00e7ebilmek m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir. Burada bahsedilen trafikte savunmas\u0131z olanlara de\u011finmek gerekirse motosiklet kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ve yayalar yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda en savunmas\u0131z olanlard\u0131r. Ayr\u0131ca motosiklet kullan\u0131c\u0131lar\u0131 yayalara g\u00f6re daha b\u00fcy\u00fck bir hassasiyete sahiptir. Motosiklet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n savunmas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 insan fakt\u00f6r\u00fc, \u00e7evre fakt\u00f6r\u00fc ve arac\u0131n \u00f6zelliklerinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenir. Bununla birlikte motosiklet kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 fiziksel koruyucu ekipmana sahip olmalar\u0131 da onlar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehlike arz eder. \u00d6rne\u011fin hava ko\u015fullar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu bir g\u00fcnde kasks\u0131z yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir motosiklet s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc e\u011fer ihlale meyilli ba\u015fka bir yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 ile etkile\u015fime girerse bu durum motosiklet kullan\u0131c\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir.<\/p>\n \u00dclkemizde ve d\u00fcnyada, trafikte savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n faydas\u0131na olabilecek ve di\u011ferlerine g\u00f6re daha tehlikeli olabilen yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayabilecek bir tak\u0131m m\u00fchendislik ve uygulama alan\u0131nda iyile\u015ftirmeler yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin m\u00fchendislik alan\u0131nda, yollarda ara\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0131zlar\u0131n\u0131 g\u00fcvenli noktaya d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek setler ve kav\u015faklar in\u015fa edilmi\u015ftir. \u00d6zellikle baz\u0131 kav\u015faklar hem ara\u00e7 kullan\u0131c\u0131lar\u0131 hem de savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck g\u00fcvenlik katk\u0131s\u0131 vermektedir. Ayr\u0131ca yollarda bulunan trafik i\u015faretleri de bu konuda ciddi destek sa\u011flamaktad\u0131r. Uygulama alan\u0131nda ise yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n yarar\u0131na olacak baz\u0131 yasal d\u00fczenlemeler olmakla birlikte, tehlikeli olabilecek yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamak i\u00e7in ciddi yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131labilmektedir.<\/p>\n Trafikte g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in trafikte ki\u015fili\u011fe ba\u011fl\u0131 farkl\u0131l\u0131klar, teknolojinin trafikteki etkisi, trafikteki tutumlar, kavrama ve alg\u0131lama ve bitkinli\u011fin yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fine olan etkisi incelenmelidir. \u0130lk olarak ki\u015filik baz\u0131nda, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin empoze ettiklerinden etkilenen ve farkl\u0131 yollarla sosyal \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015ftiren her bireyin trafikte farkl\u0131 davran\u0131\u015f g\u00f6sterece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. \u0130kinci olarak son d\u00f6nemlerde ara\u00e7lar\u0131n g\u00fcvenlik ekipmanlar\u0131ndaki ciddi geli\u015fmeler ile ara\u00e7 ile s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn etkile\u015fiminin trafik g\u00fcvenli\u011fine etkisi az\u0131msanmayacak derece fazlad\u0131r. Ancak yine de teknoloji ile gelen kolayl\u0131klar\u0131n ki\u015filerin kavrama ve alg\u0131lama d\u00fczeylerinde olumsuz bir etkiye sahip oldu\u011fu da ciddi bir sorun olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Ayr\u0131ca s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin tutumlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak tehlikeli s\u00fcr\u00fc\u015f davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6stermeleri ya da kas\u0131ts\u0131z bir \u015fekilde g\u00fcvenlik tehdidi olu\u015fturmalar\u0131 da trafikte g\u00fcvenlik i\u00e7in ciddi bir durumdur. Son olarak s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin s\u00fcr\u00fc\u015f esnas\u0131nda uykusuzlu\u011fa ya da mesai saatlerine ba\u011fl\u0131 olarak bitkinlik ya\u015fayabilecekleri ve bundan dolay\u0131 trafikte g\u00fcvenli\u011fi zedeleyebilecekleri bir ger\u00e7ek s\u00f6z konusudur.<\/p>\n Son olarak trafik g\u00fcvenli\u011fi bu kadar ciddi bir problem veya konu haline gelmi\u015fken bireysel olarak bizler neler yapabiliriz? \u00d6ncelikle trafikte g\u00fcvenli bir yol kullan\u0131c\u0131 nas\u0131l olabilece\u011fimiz hususunda kendimizi e\u011fitebiliriz. Bu e\u011fitimlerden \u00f6\u011frendiklerimizi kendi s\u00fcr\u00fc\u015f tarz\u0131m\u0131za uygulay\u0131p \u00e7evremizdeki insanlar\u0131n da trafikte bu \u015fekilde davranmalar\u0131na destek olabiliriz. \u00d6rne\u011fin trafik g\u00fcvenli\u011finde insan, \u00e7evre ve ara\u00e7 \u00fc\u00e7geninin ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu ve yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kas\u0131tl\u0131 \u015fiddetten nas\u0131l uzakla\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fini tart\u0131\u015f\u0131p bu konuda bireysel ilerleme kaydedebiliriz.<\/p>\n Yelda ARLI – Trafik G\u00fcvenli\u011fi<\/strong><\/em><\/p>\n D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 1,3 milyon insan trafik kazas\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybederken 20 ila 50 milyon aras\u0131nda insan yaralanmalara maruz kal\u0131yor. T\u00dc\u0130K\u2019e g\u00f6re ise 2020 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de hayat\u0131n\u0131 kaybeden insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 150 bin 275\u00a0<\/strong>olmu\u015ftur. T\u00fcm karayolu trafik \u00f6l\u00fcmlerinin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 yayalar, bisikletliler ve motosikletlilerden olu\u015fmaktad\u0131r. Karayolu trafik kazalar\u0131 \u00e7o\u011fu \u00fclkeye gayri safi yurti\u00e7i has\u0131lalar\u0131n\u0131n %3’\u00fcne mal oluyor. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere bu ciddi say\u0131lar \u00e7o\u011fu ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc trafik g\u00fcvenli\u011fi konusuna \u00e7evirmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n Trafik g\u00fcvenli\u011fi trafikte meydana gelen \u00f6l\u00fcm ve yaralanmalar\u0131 en aza indirmek i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Trafik kurallar\u0131, trafik e\u011fitimleri, altyap\u0131 iyile\u015ftirmeleri, denetimler, ara\u00e7 iyile\u015ftirmelerinin hepsi trafik g\u00fcvenli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Trafikte \u00f6l\u00fcm ve yaralanmalar\u0131n yan\u0131nda olu\u015fan maddi ve manevi hasarlar\u0131 da en aza indirmek trafik g\u00fcvenli\u011finin ama\u00e7lar\u0131ndand\u0131r. Bu nedenle trafik g\u00fcvenli\u011fi hem bireysel hem de \u00fclke \u00e7ap\u0131nda \u00f6nemli bir konudur.<\/p>\n Trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle trafik olu\u015fumlar\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n aralar\u0131ndaki etkile\u015fimleri anlamak \u00f6nemlidir. Trafikte \u00f6ncelikle ara\u00e7 etkeni vard\u0131r. M\u00fchendisler ara\u00e7lar\u0131 en g\u00fcvenli hale getirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcrler. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar aras\u0131nda kaza s\u0131ras\u0131nda s\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u00fc koruyacak ak\u0131ll\u0131 g\u00fcvenlik sistemlerini i\u00e7erirken ayr\u0131ca s\u00fcr\u00fcc\u00fc yard\u0131m sistemleri ile s\u00fcr\u00fcc\u00fc hatalar\u0131n\u0131 en aza indirerek kazalar\u0131 \u00f6nlemeyi de ama\u00e7lar. Di\u011fer bir trafik etkeni \u00e7evredir. \u00c7evre, t\u00fcm altyap\u0131 iyile\u015ftirmelerini i\u00e7ermektedir. \u00d6rne\u011fin yollardaki h\u0131z s\u0131n\u0131rlamalar\u0131, \u015ferit d\u00fczenlemeleri, trafik i\u015faret d\u00fczenlemeleri bu gruptad\u0131r. Son etken ise insan fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. \u0130nsan\u0131n ya\u015f\u0131, cinsiyeti, ki\u015fili\u011fi, bili\u015fsel yetenekleri trafikteki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkilemektedir. Asl\u0131nda trafi\u011fin en \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fc insand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc trafik kurallar\u0131na uyacak olan da, ak\u0131ll\u0131 araba sistemlerini kullanacak olan da insand\u0131r. Bu nedenle trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayabilmek i\u00e7in insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve psikolojisini anlamak gerekir, yoksa t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar insanla olan uyumsuzlu\u011fu nedeni ile \u00e7\u00f6p olur.<\/p>\n Trafik psikolojisi insan\u0131 merkeze koyarak trafik g\u00fcvenli\u011fi konusuna katk\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bunu yaparken trafikteki t\u00fcm sistemleri hesaba katarak geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir anlay\u0131\u015f geli\u015ftirir b\u00f6ylece e\u011fitim, m\u00fchendislik, denetim ve mevzuat alanlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na katk\u0131 sa\u011flar. Trafik psikolojisi trafi\u011fi bir k\u00fclt\u00fcr i\u00e7erisinde inceler. \u0130nsan-ara\u00e7-\u00e7evre etkile\u015fimleri asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Yani yukar\u0131da say\u0131lan fakt\u00f6rler trafi\u011fi olu\u015ftururken onlar\u0131 \u00e7evreleyen daha b\u00fcy\u00fck bir \u00e7er\u00e7eve vard\u0131r ki bu genellikle g\u00f6z ard\u0131 edilir. Bu b\u00fcy\u00fck \u00e7er\u00e7evede \u00fclkelerin ekonomik durumlar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikleri, politik durumlar\u0131 gibi fakt\u00f6rler yer al\u0131r. Trafik g\u00fcvenli\u011fi konusunu daha iyi anlamak ve daha yap\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sa\u011flamak i\u00e7in trafik psikolojisi alan\u0131na daha \u00e7ok \u00f6nem verilmelidir.<\/p>\n Trafik g\u00fcvenli\u011fi konusunda hem d\u00fcnyada hem de \u00fclkemizde pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye 2030 y\u0131l\u0131na kadar uygulanacak olan trafik g\u00fcvenli\u011fi strateji belgesi yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu belgede e\u011fitim, denetim ve yol iyile\u015ftirmeleri \u00f6n plandad\u0131r. \u00d6te yandan geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler ak\u0131ll\u0131 ara\u00e7lar, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve dikkati artt\u0131racak yol i\u015faretleri gibi daha teknolojik giri\u015fimlerde bulunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n \u00dclke olarak trafik g\u00fcvenli\u011fi konusundaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 artt\u0131rarak hem kazalardaki \u00f6l\u00fcm ve yaralanmalar\u0131 azaltacak hem de kazay\u0131 \u00f6nleyecek tedbirler geli\u015ftirmeliyiz. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle trafik sistemlerini iyi anlayabilmi\u015f olmam\u0131z gerekmektedir ve bu sistemlerin i\u00e7 i\u00e7e bir b\u00fct\u00fcn halinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 unutmamal\u0131y\u0131z. Trafikteki insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 iyi anlayarak geli\u015ftirece\u011fimiz kurallar\u0131n ve sistemlerin insan do\u011fas\u0131na uygun oldu\u011fundan emin olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bu postta okuyaca\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131, 2021-2022 Bahar d\u00f6nemi kapsam\u0131nda Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnce verilen PSY 354 Introduction to Traffic Psychology dersinin final \u00f6devi olarak dersi alan \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Introduction to Traffic Psychology dersinin amac\u0131, trafik psikolojisi alan\u0131ndaki temel yakla\u015f\u0131mlar, metotlar ve uygulamalar hakk\u0131nda \u00f6\u011frencilere bilgi sunmak ve onlara g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda \u00f6nemli bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":8433,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-12","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-psy-354-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8433"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n