Bu postta okuyaca\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131, 2021-2022 Bahar d\u00f6nemi kapsam\u0131nda Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnce verilen PSY 354 Introduction to Traffic Psychology dersinin final \u00f6devi olarak dersi alan \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Introduction to Traffic Psychology dersinin amac\u0131, trafik psikolojisi alan\u0131ndaki temel yakla\u015f\u0131mlar, metotlar ve uygulamalar hakk\u0131nda \u00f6\u011frencilere bilgi sunmak ve onlara g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda \u00f6nemli bir yer kaplayan trafik ve ula\u015f\u0131m kavramlar\u0131 hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k kazand\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Introduction to Traffic Psychology dersi, Prof. Dr. T\u00fcrker \u00d6zkan taraf\u0131ndan ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revlileri Derya Az\u0131k, Gizem F\u0131nd\u0131k, Burcu Arslan, \u015eerife Y\u0131lmaz, Nesrin Budak, Ulu\u011fhan Ergin ve G\u00f6zde Atalan asistanl\u0131\u011f\u0131yla verilmektedir. Ekibimiz, 2005 y\u0131l\u0131nda kurulan Safety Research Unit (SRU) – G\u00fcvenlik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Birimi (GAB) ad\u0131 alt\u0131nda, genel g\u00fcvenlik ve trafik g\u00fcvenli\u011fi konular\u0131nda uygulamal\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctmektedir. Ekibimiz hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi i\u00e7in:<\/p>\n\n\n\n
Mustafa G\u00d6NEN – TEHL\u0130KEN\u0130N FARKINDA MISINIZ?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Evden \u00e7\u0131k\u0131p soka\u011fa ad\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 att\u0131\u011f\u0131n\u0131z an siz art\u0131k bir yol kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131z. Bir yaya olarak en savunmas\u0131z grupta bulunuyorsunuz. Zira,t\u00fcm d\u00fcnyada yol kazalar\u0131nda \u00f6lenlerin yar\u0131s\u0131 bisiklet ve motosiklet s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri ile birlikte yayalar. Sadece d\u00fcn, 1 Temmuz 2022\u2019de, 3712 insan yollarda can verdi (WHO). 20 u\u00e7ak dolusu insan\u2026 G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n tela\u015f\u0131ndan fark etmesek bile trafikte b\u00fcy\u00fck bir risk alt\u0131nday\u0131z. Bu riski azaltmak bizim elimizde.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 Ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k Forumu\u2019nun Yol G\u00fcvenli\u011fi 2020 raporuna g\u00f6re, h\u0131z\u0131 azaltmak demek \u00f6l\u00fcm ve yaralanmalar\u0131n azalmas\u0131 demek. Yerle\u015fim yerleri ve okul \u00e7evrelerinde belirlenmi\u015f h\u0131z limitlerine uymam\u0131z \u015fart. Dikkat \u00e7ekmek istedi\u011fim bir nokta daha var ki k\u0131rsal kesimde bulunan yollar. \u0130statistiklere g\u00f6re en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kazalar burada ger\u00e7ekle\u015fiyor (\u00d6l\u00fcmlerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131, hatta baz\u0131 \u00fclkelerde \u00fc\u00e7te ikisi, ITF 2020). \u00d6zellikle, altyap\u0131 konusunda yetersiz ve kontrol\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 bu yollarda \u00e7ok daha dikkatli olun. <\/p>\n\n\n\n \u0130kinci \u00f6nemli hususta emniyet kemeri kullan\u0131m\u0131. \u015eapkadan tav\u015fan \u00e7\u0131kmad\u0131 de\u011fil mi? Kullan\u0131m\u0131 en basit, maliyeti en az ve etkinli\u011fi en y\u00fcksek ekipman: Emniyet kemeri. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn 2016 raporuna g\u00f6re, olas\u0131 bir trafik kazas\u0131 sonucu \u00f6l\u00fcm ve yaralanma riskini y\u00fczde 75\u2019e varan oranda \u00f6nl\u00fcyor. Yani, Allah korusun, d\u00f6rt defa kaza ge\u00e7irdi\u011finizi varsayal\u0131m. Emniyet kemeri tak\u0131l\u0131ysa bunlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnde \u2018pa\u00e7ay\u0131 s\u0131y\u0131rma\u2019 \u015fans\u0131n\u0131z y\u00fcksek. Emniyet kemeri ger\u00e7ekten hayat kurtar\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n \u201cBu kadar basitse neden bu kadar \u00e7ok kaza oluyor?\u201d diye akl\u0131n\u0131za gelebilir. Trafikte her \u015fey insan, ara\u00e7 ve \u00e7evre \u00fc\u00e7geninde cereyan ediyor. \u0130nsan bu sistemin kalbinde yer al\u0131yor. Emniyet ve Jandarma\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re 2020 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen kazalar\u0131n y\u00fczde 97\u2019si insan kusurundan kaynakl\u0131. \u00c7o\u011fu zaman bir durumun yanl\u0131\u015f alg\u0131lanmas\u0131 veya hatal\u0131 bir karar sonucu kaza meydana geliyor. \u201cBe\u015fer \u015fa\u015far!\u201d diye \u0130nsan odakl\u0131, \u00e7evreye duyarl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ula\u015f\u0131m m\u00fcmk\u00fcn. D\u00fcnya\u2019da 2000\u2019ler sonras\u0131 benimsenen \u2018Veriye dayal\u0131 yeni trafik g\u00fcvenli\u011fi\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ba\u015flatt\u0131. BM \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda, 2009 y\u0131l\u0131nda 150 \u00fclkenin imzalad\u0131\u011f\u0131 Moskova Deklarasyon\u2019u \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131m. Bu do\u011frultuda haz\u0131rlanan BM Yol G\u00fcvenli\u011fi Eylem Plan\u0131 ile 2011-2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda trafikteki \u00f6l\u00fcmlerinin %50 azalt\u0131lmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. Bu da 5 milyon \u2018G\u00fcvenli sistem\u2019 odakl\u0131 2030 Trafik Stratejimiz, \u00f6ncelikle insano\u011flunun hata yapabilece\u011fini kabul etmek ve trafikteki olas\u0131 hatalar\u0131 telafi edecek sistemler geli\u015ftirmek olarak duyuruldu. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n temelinde yol g\u00fcvenli\u011fini geli\u015ftirme sorumlulu\u011funun t\u00fcm payda\u015flara da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 var. Hem yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 hem sorumlu bir vatanda\u015f olarak hepimiz bu ortak stratejinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Peki ne yapabiliriz? Bisiklet gibi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ula\u015f\u0131m modlar\u0131n\u0131 tercih edebiliriz. Ba\u015fta kendimiz ve ailemizin yol g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in trafik kurallar\u0131na uyarak topluma \u00f6rnek olabiliriz. Unutmalayal\u0131m. Trafik g\u00fcvenli\u011fi bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunudur. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc de kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir irade ve kararl\u0131l\u0131kla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Mustafa MORKO\u00c7<\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n G\u00fcn i\u00e7inde i\u015fe, okula ya da ula\u015fmak istedi\u011fimiz yere gitmek i\u00e7in neredeyse hepimiz \u015fof\u00f6r, yaya, bisikletli, motorlu ya da elektrikli scooter kullan\u0131c\u0131s\u0131 olarak bir \u015fekilde trafi\u011fin i\u00e7inde yer al\u0131yoruz. Bu yolculuk s\u00fcrecinin g\u00fcvenlik tedbirleri gerektirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Peki, trafik g\u00fcvenli\u011fi neden \u00f6nemli ve gerekli?<\/p>\n\n\n\n Bu sorunun cevab\u0131 asl\u0131nda gayet basittir. Trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in al\u0131nacak \u00f6nlemler ve kurallar; kazalar\u0131n, yaralanmalar\u0131n ve hatta \u00f6l\u00fcmlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmemizde bize \u00e7ok b\u00fcy\u00fck faydalar sa\u011fl\u0131yor. \u00d6rnek olarak h\u0131z s\u0131n\u0131rlar\u0131, trafik i\u015faretleri, trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131 ve yol i\u015faretleri gibi g\u00f6stergeler, yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n (\u015fof\u00f6r, yaya, bisikletli vb.) kazaya sebebiyet vermesini \u00f6nlemede yard\u0131mc\u0131 olur. Yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n sadece \u015fof\u00f6rler oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebiliyor. Ancak herhangi bir ama\u00e7la yolda olmak, yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 olmak i\u00e7in yeterli bir gerekliliktir. Yayalar ve bisikletliler gibi daha savunmas\u0131z, trafik i\u015faretlerine g\u00fcvenen yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 da vard\u0131r. Yaya ge\u00e7idi i\u015faretleri, yayalar i\u00e7in g\u00fcvenli bir ge\u00e7i\u015f b\u00f6lgesi oldu\u011funu g\u00f6sterirken s\u00fcr\u00fcc\u00fcler i\u00e7in de dikkatli olunmas\u0131 gerekti\u011fini bildirir. Bisikletliler i\u00e7in de ge\u00e7erli olan kurallara uyulmas\u0131, yolun g\u00fcvenli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n \u015e\u00f6yle bir ger\u00e7ek var ki trafikte en savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 yayalard\u0131r. \u015eof\u00f6rler i\u00e7in ehliyet ve ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 gibi gereksinimler trafik g\u00fcvenli\u011fini artt\u0131r\u0131rken; yayalar\u0131n, \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131, fiziksel ya da mental engeli bulunanlar olabilmesi, onlar\u0131 di\u011fer yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131na g\u00f6re daha savunmas\u0131z hale getiriyor. Bunu nedeni ise yaya olmak i\u00e7in gerekli minimum standard\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden, maalesef ki yayalar en hassas ve en \u00e7ok tehlike alt\u0131nda olan yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak kabul edilebilir. Yayalar olarak, yaya ge\u00e7idinden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7mek, trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131na uymak ve kald\u0131r\u0131mdan y\u00fcr\u00fcmek gibi al\u0131nabilecek \u00f6nlemler her ne kadar \u00f6nemli olsa da bir noktada s\u00fcr\u00fcc\u00fcler taraf\u0131ndan fark edilebilme ve sayg\u0131 duyulabilmenin etkisi g\u00f6z ard\u0131 edilemez.<\/p>\n\n\n\n Kazalara ve \u00f6l\u00fcmlere neden olan temelde 3 fakt\u00f6r bulunuyor. Bunlar, insan davran\u0131\u015flar\u0131 (s\u00fcr\u00fc\u015f becerileri, hatalar, kural ihlalleri vb.), \u00e7evre fakt\u00f6rleri (yollar, trafik i\u015faretleri, altyap\u0131) ve ara\u00e7lard\u0131r. \u00c7evre fakt\u00f6rlerinin iyile\u015ftirilmesi y\u00f6neticilere ba\u011fl\u0131yken, ara\u00e7lar\u0131n daha ergonomik hale getirilip kazalar\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn en d\u00fc\u015f\u00fck seviyede tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ise ara\u00e7 \u00fcretim \u015firketlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancak insan davran\u0131\u015flar\u0131 konusu ise tamamen bireylerin davran\u0131\u015flar\u0131na (hatalar ve ihlaller), ki\u015filik ve bireysel farkl\u0131l\u0131klar\u0131na (karakteristik \u00f6zellikler vs.), \u00f6nyarg\u0131lar\u0131na, bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerine ve di\u011fer yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131yla olan etkile\u015fimlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n T\u00dc\u0130K, Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re 2010-2020 aras\u0131nda meydana gelen \u00f6l\u00fcml\u00fc ve yaralanmal\u0131 trafik kazalar\u0131ndaki kusur oranlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ortalama %88-90 aras\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn, ortalama %6-9 aras\u0131 yayan\u0131n kusurlu oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Bu veriler do\u011frultusunda, trafik g\u00fcvenli\u011finde tehdit yaratan en \u00f6nemli fakt\u00f6r\u00fcn s\u00fcr\u00fcc\u00fcler oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebiliyoruz. Kazalara sebep olan \u015fey ise asl\u0131nda s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin s\u00fcr\u00fc\u015f tarzlar\u0131d\u0131r. S\u00fcr\u00fc\u015f tarz\u0131, bir s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u00fcr\u00fc\u015f s\u0131ras\u0131nda ne yapmay\u0131 se\u00e7ti\u011fidir. Bu da s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fc ki\u015filik \u00f6zellikleriyle \u015fekillenir. Bu \u00f6zellikler, s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn tahamm\u00fcl seviyesi, uyaranlara kar\u015f\u0131 hassasiyeti, h\u0131zl\u0131 karar verme becerisi ve fark\u0131ndal\u0131klar\u0131 olabilir. Bunlar\u0131n \u00fclkemizde \u00e7ok geli\u015fmi\u015f oldu\u011funu maalesef ki d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019de trafik kurallar\u0131na uyma e\u011filiminin s\u00fcr\u00fcc\u00fclerde \u00e7ok y\u00fcksek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 istatistiklerdeki kusur oranlar\u0131nda g\u00f6rd\u00fck. Bunun nedeninin cezalar\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcler \u00fczerinde cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6rne\u011fin \u00fclkemizde h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yaln\u0131zca para cezas\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131, alkoll\u00fc ara\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n ilk seferde para cezas\u0131 ve 6 ay ehliyete el koyma, ikinci seferde para cezas\u0131 ve 2 y\u0131l ehliyete el koyma gibi hafif kalan cezalar bulunuyor. Danimarka\u2019da ise h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda, arac\u0131n \u015fof\u00f6re ait olup olmamas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, araca el konuyor. Bu ciddi cezan\u0131n uygulanabilmesi ve cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla trafik g\u00fcvenli\u011fi konusunda Danimarka i\u00e7in \u00e7ok g\u00fczel bir nokta.<\/p>\n\n\n\n Peki, bizim as\u0131l amac\u0131m\u0131z nedir? Kazalar\u0131 ve \u00f6l\u00fcmleri azaltmak, maddi ve manevi kay\u0131plar\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck seviyede tutmakt\u0131r. Peki, bunun i\u00e7i ne yapabiliriz? Yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz gibi kazalarda b\u00fcy\u00fck farkla en kusurlu olan s\u00fcr\u00fcc\u00fclere odaklanmak. Ehliyet alacak olan adaylara, uzman bir s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn zihniyeti ve trafik ortam\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k zihinsel modeli hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k yaratmak. Risk fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131, \u00f6ng\u00f6r\u00fc e\u011fitimi, yorum s\u00fcr\u00fc\u015fleri gibi \u00e7e\u015fitli e\u011fitimlerle s\u00fcr\u00fcc\u00fc adaylar\u0131n\u0131 daha iyi bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7irip trafik g\u00fcvenli\u011fini artt\u0131rabiliriz.<\/p>\n\n\n\n Mustafa YILDIRIM – TRAF\u0130K K\u00dcLT\u00dcR\u00dcNDE VAR OLMAK \u00dcZER\u0130NE<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Trafik ya\u015fayan her varl\u0131\u011f\u0131n bulundu\u011fu bir ortamd\u0131r. En b\u00fcy\u00fck topluluklardan birisidir desek yanl\u0131\u015f olmaz. Canl\u0131lar gibi trafik de b\u00fcy\u00fcyen, geli\u015fen ve \u00e7e\u015fitli zorluklar\u0131 olan bir olgudur. Yollar ve insanlar birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011ferlendirilemeyecek iki par\u00e7ad\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnya tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman da trafi\u011fin her zaman var oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Trafik g\u00fcvenli\u011fi toplumlar\u0131n ve insanlar\u0131n hayatlar\u0131na sa\u011fl\u0131k, ekonomi ve sosyal alanlar gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 noktadan etki etmektedir. \u0130nsan n\u00fcfusunun art\u0131\u015f\u0131, teknolojinin geli\u015fimi ve sistemlerinin iyile\u015fmesi sonucunda otomobil kullan\u0131m\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u015fekilde artmaktad\u0131r. Ancak art\u0131\u015flar\u0131n sonucunda trafik kazalar\u0131 g\u00fcncelli\u011fini koruyan ve iyile\u015ftirilmesi gereken bir durum olarak hepimizin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok farkl\u0131 nedene ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fen trafik kazalar\u0131 neredeyse sava\u015flar kadar insan kayb\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hepimizin bu konuda enine boyuna d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Gittik\u00e7e yo\u011funla\u015fan trafik ortamlar\u0131nda d\u00fcnyada her sene ortalama 1,3 milyondan fazla insan trafik kazalar\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetmektedir. Sadece \u00f6l\u00fcmlerle kalmayan trafik kazalar\u0131 sonucunda her y\u0131l 50 milyon insan da yaralanmaktad\u0131r. Bu korkun\u00e7 tablonun yan\u0131 s\u0131ra trafik kazalar\u0131 t\u00fcm \u00f6l\u00fcm nedenleri aras\u0131nda 9.s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Bu s\u0131ralaman\u0131n da 2030 y\u0131l\u0131na kadar 5.s\u0131raya y\u00fckselece\u011fi tahmin edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Trafik kazalar\u0131 sonras\u0131 \u00e7o\u011fu zaman tek d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f veya yaralanm\u0131\u015f ki\u015fi oluyor. Ancak trafik kazalar\u0131nda sadece kazaya kar\u0131\u015fan ki\u015fi de\u011fil ard\u0131nda bulunan t\u00fcm yak\u0131nlar\u0131 olduk\u00e7a derinden etkilenmektedir. Hayatta kalan insanlar\u0131n kendileri gibi t\u00fcm sosyal \u00e7evreleri hem psikolojik hem de fiziksel zorluklarla m\u00fccadele etmek zorunda kal\u0131yorlar. Sosyal a\u00e7\u0131dan insanlara ve topluma bir\u00e7ok y\u00f6nden zarar\u0131 bulunan trafik kazalar\u0131 sadece bu y\u00f6n\u00fcyle kalmay\u0131p ekonomik olarak da bizlere zarar vermektedir. Kazalar sonucu olu\u015fan hastane masraflar\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra e\u011fer bir can kayb\u0131 varsa ve bu kay\u0131p evin ge\u00e7imini sa\u011flayan bir ki\u015fi ise aile ekonomik olarak bir \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcye girmektedir. Bireysel a\u00e7\u0131dan olduk\u00e7a \u00fcz\u00fcc\u00fc olan bu durum sistemsel a\u00e7\u0131dan da farkl\u0131 de\u011fildir. Hem kaza anlar\u0131nda hem de yaral\u0131lar\u0131n tedavi s\u00fcrecinde olu\u015fan maliyetler \u00fclkenin ekonomisinde \u00e7e\u015fitli yaralar olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu durumlar ve artan trafik yo\u011funlu\u011fu sebepleri ile trafik g\u00fcvenli\u011fi olduk\u00e7a kritik bir \u00f6neme sahiptir. Ayr\u0131ca \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fclmesi gereken bir konu olmas\u0131n\u0131n di\u011fer bir sebebi ise kazalar\u0131n \u00f6nlenebilir ve d\u00fczeltilebilir bir toplumsal sorun niteli\u011finde olmas\u0131d\u0131r. Her g\u00fcn internette, televizyonda bo\u011fazlar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcm eden trafik kazas\u0131 haberlerini g\u00f6rmemek i\u00e7in hepimizin \u015fapkas\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcne koyup d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve bu konuda ad\u0131m atmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Yola atlayan \u00e7ocu\u011fa araba \u00e7arpmas\u0131 sonucu son yolculu\u011funa u\u011furland\u0131, yolun kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7erken otomobilin \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 73 ya\u015f\u0131ndaki ya\u015fl\u0131 kad\u0131n hayat\u0131 kaybetti, motorlu s\u00fcr\u00fcc\u00fc bariyerlere \u00e7arparak can verdi, bisiklet s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeyen ara\u00e7 arkadan bisikletliye \u00e7arpt\u0131 ve bisiklet s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc hastanede son nefesini verdi ve daha onlarca ba\u015fl\u0131k. Yabanc\u0131 de\u011filiz de\u011fil mi bunlara? Her g\u00fcn sosyal medyada, haberlerde ve gazetelerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz duydu\u011fumuz belki de bir yak\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na gelen olaylar. Neden peki trafikteki bu insanlar\u0131n haberlerini \u00e7ok duyuyoruz? Neden motoru bir\u00e7ok insan \u201cmotor i\u015fi \u015feytan i\u015fi\u201d diyerek nitelendiriyor hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam\u0131m\u0131z boyunca belli gruplar\u0131n trafik kazalar\u0131nda daha fazla yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fck. Bu gruplar gittik\u00e7e yo\u011funla\u015fan trafik ortamlar\u0131nda daha da zor zamanlar ge\u00e7irmektedir. Savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak nitelendirilen bu gruplar daha korunmas\u0131z ve hassast\u0131rlar. Yeni bir araba alacakken ilk dikkat edilenlerden bir tanesi hava yast\u0131\u011f\u0131n\u0131n olup olmamas\u0131d\u0131r. Ancak hassas yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 trafikte tehlikeden koruyacak ne bir kabuklar\u0131 ne de hava yast\u0131klar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131 zarar g\u00f6rmeye en a\u00e7\u0131k topluluklardan olu\u015furlar. Yayalar\u0131n, bisiklet s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin, motosikletlilerin, ara\u00e7 i\u00e7erisinde bulunan \u00e7ocuklar\u0131n hatta giderek yayg\u0131nla\u015fan e-scooter s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin kaza an\u0131nda daha \u00e7ok zarar g\u00f6rmeleri ve can kayb\u0131 riskinin daha fazla olma ihtimalinden dolay\u0131 bunlar savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 zamanda fiziksel \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 kazalarda zarar g\u00f6rme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 fazla olan \u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar ve engelliler de bu grubun par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Trafikte bu gruplar\u0131n da oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilemez. S\u00fcr\u00fcc\u00fcler, t\u00fcm hassas yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ile \u00e7arp\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6nlemeye \u00f6zen g\u00f6stermelidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc daha savunmas\u0131z bir yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 her zaman daha k\u00f6t\u00fc durumda olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Hepimiz g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda bir noktadan di\u011fer bir noktaya giderken g\u00fcvenli ve sorunsuz bir \u015fekilde ula\u015fmak isteriz. Kimse o g\u00fcn, bana bir araba \u00e7arps\u0131n diyerek yola \u00e7\u0131kmaz veya kimse o g\u00fcn birine \u00e7arpmay\u0131 hedefleyerek de yola \u00e7\u0131kmaz. Ancak baz\u0131 ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri bilerek veya bilmeyerek insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 zora sokarlar. Bireylerin trafikte daha bilin\u00e7li ve daha d\u00fc\u015f\u00fcnceli bir \u015fekilde hareket etmesi gerekmektedir. Trafikte nas\u0131l davran\u0131laca\u011f\u0131 kanunlar \u00e7er\u00e7evesinde belirlenmi\u015ftir. Tabi ki adab\u0131mua\u015feret kurallar\u0131 da yaz\u0131l\u0131 olmasa ve sonunda bir ceza yemeyecek olsan\u0131z bile trafikteki davran\u0131\u015flar\u0131 etkilemektedir. T\u00fcrkiye\u2019de trafik canavarlar\u0131 her sene ortalama 130 bin trafik kazas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Ve bu kazalar\u0131n \u00e7o\u011fu da trafik kurallar\u0131n\u0131n ihmali ve ihlali sebebi ile olu\u015fmaktad\u0131r. Trafikte nas\u0131l davranmam\u0131z veya nas\u0131l ara\u00e7 kullanmam\u0131z gerekti\u011fi ile ilgili kamu spotlar\u0131, reklamlar, afi\u015fler gibi t\u00fcm bilgilendirmeler vard\u0131r. Alkoll\u00fc araba kullan\u0131c\u0131lar\u0131, zincirleme kazaya sebebiyet verecek kadar takip mesafesini korumayan s\u00fcr\u00fcc\u00fcler, \u0131\u015f\u0131klara uymayanlar gibi bir\u00e7ok durum asl\u0131nda yasalarla engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa dahi insanlar\u0131n canlar\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan s\u00fcr\u00fcc\u00fcler kural dinlemeyip trafikte var olmaya devam ediyorlar. Ayr\u0131ca s\u00fcr\u00fcc\u00fclerle beraber yayalar\u0131n da kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sayg\u0131 ve nezaket s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan tart\u0131\u015fmalardan do\u011fan k\u0131v\u0131lc\u0131mlar fitilin yanmas\u0131na ve sonras\u0131nda giderek b\u00fcy\u00fcyen bir yang\u0131na neden olabilmektedir. Hepimizin asl\u0131nda tek istedi\u011fi basit bir \u015fekilde A noktas\u0131ndan B noktas\u0131na ula\u015fmakken trafik bu kadar komplike ve insan hayat\u0131 bu kadar ucuz olmamal\u0131. Trafikte g\u00fcvenli bir ortam olu\u015fturabilmek i\u00e7in kanunlar \u00e7er\u00e7evesinde hareket etmeli ve ayn\u0131 zamanda toplumun sayg\u0131 penceresinden de bakmal\u0131y\u0131z. B\u00f6ylece hem bireysel \u00e7er\u00e7evede hem de toplumsal \u00e7er\u00e7evede g\u00fcvenli bir trafik ortam\u0131n\u0131 el ele in\u015fa edebiliriz. G\u00fcvenli trafik ortam\u0131 refah\u0131 getirir. Hepimiz yola \u00e7\u0131k\u0131yoruz, kimimiz okuluna, kimimiz i\u015fine kimimiz ise sevdiklerimizin yan\u0131na. Temel olarak iki nokta aras\u0131nda gidip-gelmek olsa da trafik bu olgudan ibaret de\u011fildir, b\u00fcy\u00fck bir ekosistemdir. Bu ekosistemde var olabilmek i\u00e7in ki\u015fisel s\u0131n\u0131rlara sayg\u0131 duyup ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na da \u00f6zen g\u00f6stermeliyiz. Trafikte etkile\u015fimde olan her insan birbirinden de sorumludur asl\u0131nda, hi\u00e7 kimsenin hayat\u0131 bir di\u011ferinden daha de\u011ferli veya daha az de\u011ferli de\u011fildir. Herkesin ard\u0131nda g\u00f6z\u00fc ya\u015fl\u0131 sevdikleri kalabilir. Senin de benim de veya trafikte yan\u0131m\u0131zdan ge\u00e7en, belki bir daha g\u00f6rmeyece\u011fimiz herhangi bir insan\u0131n da ya\u015fam\u0131 o kadar k\u0131ymetli ve de\u011ferlidir ki bunun her zaman bilincinde olmal\u0131 ve ona g\u00f6re hareket etmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n Amac\u0131m\u0131z sadece ula\u015fmak de\u011fil g\u00fcvenli ve huzurlu bir \u015fekilde ula\u015fmak olmal\u0131. Ancak trafi\u011fin ikliminin etkileri sadece insanlar \u00fczerinde de\u011fildir. D\u00fcnya da insanlar kadar ya\u015fayan bir varl\u0131kt\u0131r. Oksijeniyle, suyuyla, do\u011fas\u0131yla nefes alan bir varl\u0131kt\u0131r yer k\u00fcremiz. Giderek yo\u011funla\u015fan trafik ortam\u0131nda artan gaz emisyonu her ge\u00e7en g\u00fcn karbon ayak izini artt\u0131rmaktad\u0131r ve bunun ya\u015fayan D\u00fcnya\u2019m\u0131za zararlar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmazd\u0131r. Bunlara hem k\u00fcresel hem de \u00fclkemiz \u00e7ap\u0131nda m\u00fcdahalede bulunmazsak d\u00fcnyam\u0131z\u0131 kendi ellerimizle yava\u015f yava\u015f yok ediyor olaca\u011f\u0131z. Danimarka h\u00fck\u00fcmeti 2030 y\u0131l\u0131na kadar u\u00e7aklar\u0131nda biyoyak\u0131t kullan\u0131m\u0131na ge\u00e7meyi hedefliyor, ayn\u0131 zamanda Fransa\u2019da reklamlarda yenilebilir enerji kaynaklar\u0131na y\u00f6nlendirici kamu spotlar\u0131 getirmek zorunlu oldu. Yurtd\u0131\u015f\u0131nda daha bir\u00e7ok \u00f6rnek bulunurken T\u00fcrkiye\u2019de de bu konuda emin ad\u0131mlar at\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda elektirikli ara\u00e7lara y\u00f6nelinirken, \u015fehir i\u00e7i ula\u015f\u0131mlarda payla\u015f\u0131ml\u0131 bisiklet kullan\u0131m\u0131 da giderek yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. \u00c7evre dostu toplu ta\u015f\u0131man\u0131n te\u015fvik edilmesi, ara\u00e7 payla\u015f\u0131mlar\u0131 gibi durumlar hem \u00fclkemizde hem de d\u00fcnyada \u00f6nem verilen konulard\u0131r. Bu gibi bir\u00e7ok s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik hareketi d\u00fcnyam\u0131z\u0131n \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za, gelece\u011fimize miras b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra trafik s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 konusunda da olduk\u00e7a s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7eken \u015fehirlerimize rahat bir nefes ald\u0131racak ve g\u00fcvenli bir trafik ikliminin olu\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunacakt\u0131r. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir trafik g\u00fcvenli\u011finin amac\u0131, kaza ihtimalinin g\u00fcvenli \u00e7evre ko\u015fullar\u0131yla da s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131 bir trafik sistemini var etmek ve trafik canavar\u0131n\u0131n art\u0131k hayatlar\u0131 koparmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir.<\/p>\n\n\n\n Hepimizin elinde bulunan en \u00f6nemli ve en b\u00fcy\u00fck hak ya\u015famd\u0131r. Her ge\u00e7en g\u00fcn yo\u011funla\u015fan trafik ikliminde kaybetti\u011fimiz canlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde kelimeler kifayetsiz kal\u0131yor. Ard\u0131nda kalan insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fc ya\u015fl\u0131, giden insan\u0131n ise ya\u015fanmam\u0131\u015f bir \u00f6mr\u00fc kal\u0131yor. Yaralanan insanlar ise bu y\u00fck\u00fc t\u00fcm \u00f6m\u00fcrleri boyunca omuzlar\u0131nda ta\u015f\u0131mak zorunda kal\u0131yorlar. T\u00fcm bunlar\u0131 \u00f6ncelikle insan daha sonras\u0131nda ise trafik ortam\u0131nda var olan bir birey olarak her zaman g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131y\u0131z. Trafik kurallar\u0131 bazen insanlar\u0131n can\u0131n\u0131 s\u0131ksa da sistemsel hareket etmek asl\u0131nda en de\u011ferli varl\u0131k olan bizleri koruyabilmek i\u00e7in en \u00f6nemli bir yoldur. Trafi\u011fin kaos ortam\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi insanlarda kayg\u0131, \u00f6fke ve huzursuzluk gibi bir\u00e7ok olumsuz durumun b\u00fcy\u00fcmesine ve giderek artan trafik ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn artmas\u0131na neden olacakt\u0131r. Bireyler ve sistem birbirinden ayr\u0131lmaz iki dinamik olgudur. Ne bireyler sistemsiz hayatta kalabilir ne de sistemler bireyler olmadan ayakta kalabilir. Bizler birbirimizle bir b\u00fct\u00fcn \u015feklinde var olabiliriz. El ele, huzurlu, ya\u015fam dolu, sayg\u0131 ve sevgi \u00e7er\u00e7evesinde yarataca\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcvenli geleceklere\u2026<\/p>\n\n\n\n Nefin ARISLAN – Trafi\u011fin Psikolojisi mi Olur?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u0131kanan yollar, agresif kornalar, nazik yol vermeler\u2026<\/p>\n\n\n\n B\u00f6yle bak\u0131nca trafi\u011fin de bir psikolojisi hem de \u00e7ok zorlanan bir psikolojisi var gibi geliyor kula\u011fa.<\/p>\n\n\n\n Bilakis \u00f6yle.<\/p>\n\n\n\n Ama \u00f6yle insanlar\u0131 inceledi\u011fimiz gibi bir psikoloji de\u011fil bu.<\/p>\n\n\n\n Trafikte insan, ara\u00e7larla, yollarla, yoldaki \u00e7ukurlarla ve hatta otoyolda \u00f6n\u00fcm\u00fcze aniden \u00e7\u0131kabilecek bir hayvanla bile ileti\u015fim halindedir.<\/p>\n\n\n\n Ama bunlardan en belirsizi her zaman insan fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Bir otob\u00fcs\u00fcn gidece\u011fi yol belliyken bir insan\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 otomobil \u00e7ok daha \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla da \u00e7ok fazla bilinmezi vard\u0131r ve tahmin edilebilirli\u011fi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Buna ra\u011fmen bizler otomobillerimizle veyahut y\u00fcr\u00fcrken rahat edelim, ezilmeyelim ve bir kazaya kar\u0131\u015fmayal\u0131m diye de bir\u00e7ok m\u00fchendis ve trafik psikolojisi uzman\u0131 birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Evet yanl\u0131\u015f duymad\u0131n\u0131z, trafi\u011fin de psikolo\u011fu var.<\/p>\n\n\n\n Hem de T\u00fcrkiye\u2019de yeti\u015fmi\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren, D\u00fcnya\u2019da \u00f6nc\u00fc nitelikte ara\u015ft\u0131rmalar yapan psikologlar\u0131m\u0131z onlar.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye\u2019de en \u00e7ok trafik kazas\u0131 karayollar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015firken hava yolu en g\u00fcvenli ula\u015f\u0131m arac\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye bu anlamda 2000 ve 2017 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kara yolu ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131p, eforunu hava yolu ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye harcam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Keza bildi\u011finiz gibi 2019\u2019da a\u00e7\u0131lan yeni havaliman\u0131 yolcu kapasitesi itibariyle trafik ad\u0131na yap\u0131lan bir yat\u0131r\u0131m olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Bir de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir trafik diye bir konumuz var.<\/p>\n\n\n\n Nedir s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir trafik?<\/p>\n\n\n\n Bisiklet s\u00fcrmektir, toplu ta\u015f\u0131ma kullanmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Her yere otomobilimizle gitmemek, bazen de k\u0131sa y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler yapmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Biraz yaya olmakt\u0131r belki de.<\/p>\n\n\n\n Hollanda\u2019y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6rne\u011fin.<\/p>\n\n\n\n \u00dclkede en \u00e7ok kullan\u0131lan ula\u015f\u0131m arac\u0131 bisiklet!<\/p>\n\n\n\n Evet, y\u00fcr\u00fcmekten bile yayg\u0131n.<\/p>\n\n\n\n \u00d6yle ki, bisikletler i\u00e7in kat kat otoparklar mevcut Hollanda\u2019da.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015fte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik budur.<\/p>\n\n\n\n Peki T\u00fcrkiye bu anlamda ne yap\u0131yor?<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan bisiklet yollar\u0131n\u0131 hepimiz fark etmi\u015fizdir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n Fakat yine de o bisiklet yollar\u0131ndan motorla ge\u00e7meyi ya da yaya olarak o yolu i\u015fgal etmeyi bir t\u00fcrl\u00fc durduram\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n Belki \u00fclkemize bu konuda biraz destek olup, daha \u201cs\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir trafik\u201d yaratabiliriz, hep birlikte.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6ylece trafik kaza oranlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp, trafikteki karbon sal\u0131n\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 azalt\u0131r\u0131z!<\/p>\n\n\n\n Bak\u0131n ne kadar da kolay kolektif ve d\u00fcnyaya faydal\u0131 bir i\u015f i\u00e7inde olmak.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca, belirtmek isterim ki bunlar\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yine en \u00e7ok biz tehlikedeyiz.<\/p>\n\n\n\n Trafikte fazladan her ara\u00e7 ve her birey kazaya kar\u0131\u015fma ihtimalimizi artt\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle yayalar, hele ki \u00e7ocuklar, dezavantajl\u0131 gruplar ve ya\u015fl\u0131lar\u2026<\/p>\n\n\n\n Bir kere sar\u0131da ge\u00e7mek bile o kadar tehlikeli ki asl\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fe katk\u0131 yaparken trafik kurallar\u0131n\u0131n da ger\u00e7ek birer kural olduklar\u0131n\u0131 tekrar hat\u0131rlayabiliriz belki.<\/p>\n\n\n\n Unutmayal\u0131m; ortada bir kural varsa, bir tehlike \u00f6nlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor demektir!<\/p>\n\n\n\n Binlerce m\u00fchendis ve trafik psikolo\u011fu hem bizi hem yollar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, \u00f6zenle yerle\u015ftirmi\u015f demektir o trafik lambalar\u0131n\u0131 ve levhalar\u0131n\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle, hepimizi daha fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek olmaya ve kurallara daha titiz uymaya davet ediyorum.<\/p>\n\n\n\n Son olarak eklemek istiyorum ki; bisiklet kullan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rmay\u0131 ve trafik kurallar\u0131na uymay\u0131 \u00f6\u011frendik \u00f6\u011frendik\u2026<\/p>\n\n\n\n Zira otonom ara\u00e7lar, hani o Elen Musk\u2019\u0131n s\u00fcrekli payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 haval\u0131 ara\u00e7lar falan \u00e7ok yak\u0131nda bizim sokaklar\u0131m\u0131zdan da ge\u00e7ecek.<\/p>\n\n\n\n Elin otonom ara\u00e7lar\u0131na al\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir yandan da T\u00fcrkiye nas\u0131l bu teknolojiye yeti\u015febilir, bizi bekleyen bu teknolojik trafi\u011fe nas\u0131l daha kolay uyum sa\u011flayabiliriz?<\/p>\n\n\n\n Bunlar\u0131 da zihnimizin bir kenar\u0131nda tutup, psikolojik olarak bu fikirlere al\u0131\u015fmaya ba\u015flasak iyi olur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n Unutmay\u0131n, trafi\u011fin de bir psikolojisi vard\u0131r!<\/p>\n\n\n\n Nevin Gamze \u015e\u0130L\u0130T – \u00c7evre ve \u0130nsan Fakt\u00f6rlerinin Trafik G\u00fcvenli\u011fine Etkisi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Hayat\u0131m\u0131z\u0131n her g\u00fcn\u00fc tehlikelere kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve bizim i\u00e7in g\u00fcvenli olmas\u0131n\u0131n hayati \u00f6nem te\u015fkil etti\u011fi bir alan var: trafik. DS\u00d6\u2019n\u00fcn 2012 raporuna g\u00f6re, karayollar\u0131nda ya\u015fanan kazalar sebebiyle her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 1,3 milyon ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybederken ve milyonlarca insan maddi ve manevi olarak bu kazalardan dolay\u0131 zarar g\u00f6rmektedir. Birle\u015fmi\u015f Milletler, DS\u00d6, Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri gibi bir\u00e7ok organ trafik g\u00fcvenli\u011fi meselesinin uluslararas\u0131 bir sorun oldu\u011funu kabul ediyor ve bu meseleye \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 bulmak i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00f6nlemler almaya, yasa tasar\u0131lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaya ve halk\u0131 bilgilendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ayn\u0131 zamanda, akademik ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fcten Trafik Psikolojisi alt alan\u0131 da trafi\u011fi nas\u0131l daha g\u00fcvenli hale getirebiliriz sorusunu bir\u00e7ok farkl\u0131 a\u00e7\u0131dan ele alarak sahadaki pratik y\u00f6ntemlere teorik altyap\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Trafik g\u00fcvenli\u011finin bizim i\u00e7in hayati \u00f6neme sahip olmas\u0131n\u0131n birka\u00e7 farkl\u0131 sebebi var. \u0130lk olarak g\u00fcvenli bir trafik kaza riskini g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131yor ve yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131na g\u00fcvenli bir yolculuk deneyimi sa\u011fl\u0131yor. \u0130kinci olarak ise, trafi\u011fi aktif olarak kullanan motorlu ara\u00e7lara kar\u015f\u0131n, yayalar, bisikletliler ve hatta sokak hayvanlar\u0131 gibi gruplar trafikte dezavantajl\u0131 durumda oldu\u011fu i\u00e7in bu gruplara g\u00fcvenli bir yolculuk deneyimi sunmal\u0131y\u0131z. Bu gruplar hassas yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 (vulnerable road users) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu adland\u0131r\u0131lman\u0131n sebebi ise motorlu ara\u00e7larda oldu\u011fu gibi bir korumaya sahip olmamalar\u0131. Trafikte en \u00e7ok risk alt\u0131nda olan hassas yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 gruplar\u0131, \u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar, bisikletliler, engelli bireyler ve hayvanlar olarak s\u0131ralanabilir. Hassas yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ayn\u0131 zamanda herhangi bir kaza meydana gelmesi durumunda motorlu ara\u00e7lara g\u00f6re daha \u00e7ok risk alt\u0131ndalar ve trafik g\u00fcvenli\u011fi iyile\u015ftirmelerinden en \u00e7ok fayda g\u00f6rebilecek gruplar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yorlar. <\/p>\n\n\n\n Bir di\u011fer sebep ise trafik kazalar\u0131 sonucunda meydana gelen can kay\u0131plar\u0131n\u0131n ve yaralanmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ortaya \u00e7\u0131kan a\u011f\u0131r maliyetler. Bu kazalar sonucunda ara\u00e7lar ve trafik unsurlar\u0131 (yol ve levhalar) da a\u011f\u0131r hasara u\u011frayabiliyor ve maddi olarak ki\u015fileri ve \u00fclkeleri zor duruma sokabiliyor.<\/p>\n\n\n\n Trafi\u011fi daha g\u00fcvenli bir ortam haline getirebilmek i\u00e7in \u00fclkemizde ve d\u00fcnyada bir\u00e7ok \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen bu problem hala \u00f6nemini koruyor. \u00dclkemizde uygulanan tedbirlerden baz\u0131lar\u0131 ara\u00e7lar\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeye ve kurallara uyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelikken baz\u0131lar\u0131 da trafik kurallar\u0131 \u00e7i\u011fnendi\u011fi takdirde cayd\u0131r\u0131c\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar uygulamaya y\u00f6neliktir. \u0130lk k\u0131s\u0131m \u00f6nlemleri MOBESE kameralar\u0131, trafik levhalar\u0131 ve kasisler olarak \u00f6rnekleyebiliriz. \u0130kinci k\u0131s\u0131m \u00f6nlemler ise radar sistemleri ve kameralar sayesinde uygulanan cezaland\u0131rma sistemleri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Trafik g\u00fcvenli\u011finin bir di\u011fer \u00f6nemli getirisi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ula\u015f\u0131m olarak \u00f6rneklenebilir. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ula\u015f\u0131m, trafikte meydana gelen trafik s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, trafik hareketlili\u011fi, hava kirlili\u011fi ve ara\u00e7 emisyonlar\u0131 gibi fakt\u00f6rlerin uygun planlamalarla ve tasar\u0131mlarla \u00e7evreye duyarl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131r\u0131lma giri\u015fimidir. \u00dclkemizdeki durumu de\u011ferlendirdi\u011fimizde hen\u00fcz s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir trafik i\u00e7in giri\u015fimler oldu\u011funu g\u00f6remiyoruz. Trafi\u011fi iyile\u015ftirmede kullan\u0131lan geleneksel y\u00f6ntemler yollar\u0131n kapasitesini artt\u0131rarak, hareketlili\u011fi ve h\u0131z\u0131 artt\u0131rmaya y\u00f6nelik olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Trafi\u011fi iyile\u015ftirmeye y\u00f6nelik giri\u015fimlerin olmas\u0131 yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir kazan\u0131m fakat s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir trafik sistemlerini yollara ve ara\u00e7lara entegre etmek ve dahas\u0131 yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 bu sistemler hakk\u0131nda bilgilendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha kat etmemiz gereken \u00e7ok fazla yol var.<\/p>\n\n\n\n Yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz etmenlerin \u00e7o\u011fu fiziksel \u00e7evre ve yol durumu ile ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131. Peki, b\u00fct\u00fcn su\u00e7un d\u0131\u015far\u0131da oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? Maalesef trafik kazalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 insan fakt\u00f6r\u00fc kaynakl\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130nsan fakt\u00f6r\u00fc ile trafik kurallar\u0131na uymama, a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131z yapma, hatal\u0131 sollamalar, ani fren, sinyal vermeden d\u00f6n\u00fc\u015f yapmak gibi bir\u00e7ok davran\u0131\u015f trafik g\u00fcvenli\u011fini ve insan hayat\u0131n\u0131 riske at\u0131yor. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye \u00f6zelinde bu durumu incelememiz gerekirse, s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin sald\u0131rgan davran\u0131\u015f \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini ve kural-tan\u0131mazl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Yine maalesef ki \u00fclkemizde trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atan en b\u00fcy\u00fck problemlerden baz\u0131lar\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin trafikte anlay\u0131\u015fl\u0131 ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc olmamalar\u0131 ve tahamm\u00fcls\u00fcz davranarak di\u011fer s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin s\u00fcr\u00fc\u015f deneyimlerini k\u00f6t\u00fc etkilemeleri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Bu yaz\u0131n\u0131n tamam\u0131nda bahsetti\u011fimiz trafik g\u00fcvenli\u011fini olumsuz etkileyen etmenlere kar\u015f\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc tedbirler almak durumunday\u0131z. Trafik psikolojisi alan\u0131n\u0131n gelece\u011fi ise trafik g\u00fcvenli\u011fini nas\u0131l daha yayg\u0131n hale getirebiliriz, trafikteki insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc bir tehlike olmaktan nas\u0131l \u00e7\u0131kartabiliriz sorular\u0131na uygun cevaplar bulmaya y\u00f6nelik olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyoruz ki, akademinin ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n bize sa\u011flayaca\u011f\u0131 modeller ve teoriler sayesinde trafi\u011fi daha g\u00fcvenli bir hale getirecek uygulamalar olu\u015fturabiliriz. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bireysel olarak en az\u0131ndan kendimizin ve \u00e7evremizin g\u00fcvende olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in trafikte hatal\u0131 oldu\u011funu bildi\u011fimiz davran\u0131\u015flardan olabildi\u011fince ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z. Trafikte motorlu ara\u00e7 kullan\u0131rken, hassas yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131na dikkat etmeli ve onlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 ihlal etmemeliyiz. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, bir psikolog aday\u0131 olarak g\u00f6zlemledi\u011fim en b\u00fcy\u00fck problemler s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin sab\u0131rs\u0131z olmas\u0131 ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na sayg\u0131s\u0131z davranmalar\u0131. Bu problemler trafik g\u00fcvenli\u011fini riske atmakla kalm\u0131yor, di\u011fer trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n deneyimlerini de k\u00f6t\u00fc etkiliyor ve kaza meydana gelmesi i\u00e7in uygun ortam\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Psikoloji camias\u0131 olarak bu problemler i\u00e7in yapabilece\u011fimiz \u00f6nemli bir ad\u0131m, davran\u0131\u015fsal programlar olu\u015fturarak yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131na do\u011fru e\u011fitimlerin erken ya\u015fta verilmesini sa\u011flamak olabilir. Trafik g\u00fcvenli\u011fini etkileyen en \u00f6nemli unsurun insan fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu fark etmeli ve kolektif olarak bu problemin \u00fcstesinden gelebilmek i\u00e7in elimizden geleni yapmal\u0131y\u0131z. <\/p>\n\n\n\n Oya HAKOUZ – Ve Hayalim\u2026 <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00dcnl\u00fc aktivist Martin Luther King\u2019in bir zamanlar dedi\u011fi gibi benim de \u201cBir hayalim var.\u201d. \u00d6yle bir T\u00fcrkiye hayal ediyorum ki, o T\u00fcrkiye\u2019de herkes trafik kurallar\u0131na kar\u015f\u0131 sayg\u0131l\u0131 ve duyarl\u0131. O T\u00fcrkiye\u2019de, yol d\u00fczeni ve ara\u00e7 g\u00fcvenli\u011fi birer m\u00fchendislik harikas\u0131. O T\u00fcrkiye\u2019de, sabahlar\u0131 trafik kaza ve \u00f6l\u00fcm haberlerine uyanm\u0131yoruz. Sizce bu hayal \u00e7ok mu ger\u00e7eklik \u00f6tesi? Trafik kazalar\u0131nda yaralanma ve \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131 s\u0131f\u0131ra yak\u0131n bir orana indirmemiz ve bunu ger\u00e7ekle\u015ftirirken de d\u00fcnyaya model olmam\u0131z \u00e7ok mu olanak d\u0131\u015f\u0131?<\/p>\n\n\n\n Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc-Trafik Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 verilerine g\u00f6re, sadece 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk be\u015f ay\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019de toplam 186.556 kaza oldu\u011funu biliyor muydunuz? Rapor, kaza yerinde meydana gelen \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131 728 ve yaralanma say\u0131s\u0131n\u0131 101.755 olarak kaydetmi\u015f. \u015eimdi size soruyorum, \u201cKendinizi g\u00fcvende hissediyor musunuz?\u201d. Modern hayat, bizim motorlu ara\u00e7larla i\u00e7i\u00e7e ya\u015famam\u0131za neden oluyor. Bir\u00e7ok farkl\u0131 nedenden dolay\u0131 hemen herg\u00fcn yollarday\u0131z. \u00d6l\u00fc ve yaralanma say\u0131lar\u0131na bir de maddi zarar oranlar\u0131n\u0131 ekledi\u011fimizde trafik g\u00fcvenli\u011fini \u00f6nemsememe gibi bir l\u00fcks\u00fcm\u00fcz\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek \u00e7ok da gereksiz olmaz san\u0131r\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Peki, sizce kazalar neden oluyor?<\/p>\n\n\n\n Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesinden, de\u011ferli hocam\u0131z, T\u00fcrker \u00d6zkan\u2019\u0131n trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kazalarla etkile\u015fimleri ve trafik g\u00fcvenirli\u011fi ile ilgili \u00e7ok ilgin\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bulunuyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan anl\u0131yoruz ki, kazalar\u0131n \u00e7o\u011funda insan fakt\u00f6r\u00fc en \u00f6nemli etken. \u0130nsan fakt\u00f6r\u00fc derken davran\u0131\u015fsal de\u011fi\u015fkenlerden bahsediliyor. Ki\u015filik \u00f6zellikleri, g\u00fcd\u00fclerimiz, tutum ve tav\u0131rlar\u0131m\u0131z, bir etken olarak kazalarla ili\u015fkilendiriliyor. \u00d6rne\u011fin, gen\u00e7 insanlar\u0131n, hemen her \u00fclkede daha \u00e7ok kaza yapt\u0131klar\u0131 rapor ediliyor. Ya da, gen\u00e7 ve erkek s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin daha \u00e7ok kurallar\u0131 ihlal etti\u011fi belirtiliyor. Di\u011fer \u00f6nemli bir etken ise, \u00e7o\u011fumuzun olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 nedensel a\u00e7\u0131klamalar. Her k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131kta ge\u00e7ti\u011finizde, b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle i\u00e7inizden \u015funu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz \u201cAma herkes ge\u00e7iyor.\u201d. Ankara\u2019n\u0131n, Konutkent mahallesinde ya\u015f\u0131yorsan\u0131z, bu tahmininiz do\u011fru olabilir-Konutkent\u2019de s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin s\u00fcrekli k\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131k ihlalleri yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyorum-ama T\u00fcrkiye ya da d\u00fcnya genelinde b\u00f6yle bir tahminin do\u011fru olmas\u0131 o kadar m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bir ba\u015fka nedensellik a\u00e7\u0131klamas\u0131 ise ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan ihlallerin ve hatalar\u0131n ki\u015filik \u00f6zelliklerine atfedilmesi. Ama bu hatalar\u0131 ve ihlalleri kendiniz yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman \u201cAma ya\u011fmur ya\u011f\u0131yordu, ama acil i\u015fim vard\u0131.\u201d diyorsunuz.<\/p>\n\n\n\n Ki\u015fisel fakt\u00f6rler d\u0131\u015f\u0131nda, stress, nas\u0131l y\u00f6netildi\u011finiz, hukuki yapt\u0131r\u0131m, yol altyap\u0131s\u0131, trafik kurallar\u0131na duyulan sayg\u0131, \u00fclkenizin ekonomisi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, kazalarla ili\u015fkilendirmede \u00e7ok \u00f6nemli etkenler. O kadarki, T\u00fcrkiye\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir ihlali, \u00f6rne\u011fin, Hollanda\u2019da yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z yok denecek kadar az! K\u00fclt\u00fcr boyutunda, T\u00fcrkiye gelece\u011fini g\u00f6remeyen, bireyleri aras\u0131nda e\u015fitsizli\u011fin oldu\u011fu, muhafazak\u00e2r bir \u00fclke ve dolay\u0131s\u0131yla trafik g\u00fcvenirli\u011finde \u201ctehlikeli\u201d olarak atfediliyor.<\/p>\n\n\n\n \u00d6yleyse, ne yapmam\u0131z gerekiyor?<\/p>\n\n\n\n Herg\u00fcn \u00e7o\u011fumuz yollarday\u0131z. Bazen yaya, bazen s\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak ve kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ula\u015f\u0131m tarz\u0131na g\u00f6re k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n daha da artabildi\u011fi bir trafik ortam\u0131nday\u0131z. Sadece s\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak de\u011fil, y\u00fcr\u00fcrken, bisiklet ya da motorsiklet kullan\u0131rken pek \u00e7ok riskle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yoruz. Yollarda \u201cSavunmas\u0131z\u0131z\u201d. Oysaki tek amac\u0131m\u0131z, bir noktadan di\u011ferine g\u00fcvenilir bir \u015fekilde ula\u015fmak. Ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz ara\u00e7lar\u0131n etkin bir \u015fekilde trafikte yer alaca\u011f\u0131 g\u00fcnler de o kadar yak\u0131n de\u011fil. S\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz ara\u00e7alar\u0131n bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilece\u011fini ve trafik g\u00fcvenirli\u011fini artt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm ama etkin olabilmeleri i\u00e7in bir \u00e7uval dolusu problemi \u00e7\u00f6zmeleri gerekiyor. En zor problemlerinden biri insan-ara\u00e7 etkile\u015fiminden do\u011fabilecek ahlaki ikilemler. S\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz ara\u00e7, bir kaza riski esnas\u0131nda s\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u00fc m\u00fc yoksa yayay\u0131 m\u0131 koruyacak? Biz insanlar, bu ikilemlerin \u00fcstesinden \u00e7ok kolay gelebiliyoruz. Ama makineler i\u00e7in hen\u00fcz bir algoritma yaz\u0131lam\u0131yor. Demek ki, ba\u015fka \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 \u00fcretmemiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n \u0130lk i\u015f tabiiki egitim. Sadece \u201cs\u00fcr\u00fcc\u00fc e\u011fitimi\u201d de\u011fil ayn\u0131 zamanda \u201ctoplumsal e\u011fitim\u201d. T\u00fcrkiye, 2019-2023, Onbirinci Kalk\u0131nma Plan\u0131, Karayolu Trafik G\u00fcvenli\u011fi \u00c7al\u0131\u015fma Grubu raporuna g\u00f6re, e\u011fitim alan\u0131nda pek \u00e7ok eksikli\u011fimiz var. E\u011fitimde b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar, \u00e7ocuk e\u011fitiminin eksikli\u011fi, egitim denetlemelerinin yeterince olmamas\u0131, sadece bu eksikliklerden baz\u0131lar\u0131. Medya, toplumsal e\u011fitimde en etkili y\u00f6ntem olarak kabul edilebilir. Ancak bu konuda da eksikli\u011fimiz var. Kamu ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n medya ile ili\u015fkiler yeterli d\u00fczeyde de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n \u0130kinic i\u015fimiz, cezai yapt\u0131r\u0131mlar. \u00dclke olarak bu konudaki eksikli\u011fimiz, cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n yeterince cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmamas\u0131. Buna denetim eksikli\u011fini de eklersek trafik kurallar\u0131 ihlallerinin belki ana kayna\u011f\u0131n\u0131 bulmu\u015f oluruz. \u015eimdi kendinize sorun, \u015fehirler-aras\u0131 bir yolda, \u00f6rne\u011fin, her bir 10 kilometrede, yerle\u015ftirme noktas\u0131n\u0131 bilmedi\u011finiz otamatik h\u0131z denetimleri olsa h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7er misiniz?<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc i\u015fimiz, m\u00fchendislik ve teknolojik geli\u015fmeleri kullanarak yol altyap\u0131s\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla yol g\u00fcvenli\u011fini artt\u0131rmak olmal\u0131. Onbirinci kalk\u0131nma plan\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019deki kav\u015fak tasar\u0131mlar\u0131ndaki eksikliklerin yol g\u00fcvenli\u011fini etkiledi\u011fi ve kaza riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015f. Ayr\u0131ca yaya ve bisikletli gibi savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in yatay ve dikey i\u015faretlemelerin eksik oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6), karayollar\u0131 trafik g\u00fcvenli\u011fini k\u00fcresel bir sa\u011fl\u0131k problemi olarak tan\u0131ml\u0131yor. 2014, DS\u00d6 verilerine g\u00f6re her y\u0131l d\u00fcnyada 1,3 milyon ki\u015fi trafik kazalar\u0131nda ya\u015famlar\u0131n\u0131 kaybediyor ve 50 milyona yak\u0131n insan yaralan\u0131yor. Korkun\u00e7 bir oran, de\u011fil mi? Demek ki, acil y\u00f6netim ve ilk m\u00fcdahale \u00e7ok \u00f6nemli. \u00dclkemizde bu konuda da pek \u00e7ok eksili\u011fimiz var. Yeterli travma merkezimiz, sa\u011fl\u0131k personelimiz, ve travma \u00fcnitesi personelimiz yok.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnyada baz\u0131 \u00fclkeler karayolu sistemindeki geleneksel yakla\u015f\u0131mlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla de\u011fi\u015fik g\u00fcvenlik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 geli\u015ftirmi\u015fler. \u00d6rne\u011fin, \u0130sve\u00e7 ve di\u011fer kuzey \u00fclkelerinde \u201cVizyon S\u0131f\u0131r\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131yla, trafik \u00f6l\u00fcmlerinin hi\u00e7 olmamas\u0131 hedeflenmi\u015f. Hollanda ise trafik sistemindeki t\u00fcm unsurlar\u0131n, ba\u015fta \u00e7evresel fakt\u00f6rler olmak \u00fczere faliyet alanlar\u0131n\u0131 daha da art\u0131rmay\u0131 hedefleyen bir sistem yaratm\u0131\u015f. Bu sistemde, ele ald\u0131klar\u0131 \u00f6nemli noktalardan biri \u201ctahmin edilebilirlik\u201d. Do\u011frudan yol kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 ilgilendiren bu prensipte ama\u00e7 yol i\u015flevi net olan bir karayolu a\u011f\u0131 tasar\u0131m\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, s\u00fcr\u00fcc\u00fcler seyahat ettikleri yolu tan\u0131y\u0131p, belirsizli\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f olabilecekler.<\/p>\n\n\n\n \u00dclkemizde de trafi\u011fi daha g\u00fcvenli bir hale getirmek amac\u0131yla on y\u0131l\u0131 kapsayan bir eylem plan\u0131 olu\u015fturulmu\u015f. Bu yol haritas\u0131ndaki hedef, trafikteki \u00f6l\u00fcm ve yaralanmalar\u0131n 2030 y\u0131l\u0131na kadar %50, 2050 y\u0131l\u0131na kadar ise s\u0131f\u0131r oran\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi. \u00d6ncelikli olarak h\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015f. Bir b\u00fct\u00fcn olarak eylem plan\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u201cOn Birinci Kalk\u0131nma Plan\u0131, \u00c7al\u0131\u015fma Grubu\u201d raporunda belirtilen pek \u00e7ok eksikli\u011fin giderilmesinin hedeflendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Yaz\u0131lan ilkeler aras\u0131nda baz\u0131 maddeler \u00e7ok \u00f6nem te\u015fkil ediyor. Bu maddeler g\u00fcvenli bir sistemin yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n bilim esasl\u0131 olmas\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n somut delillere dayal\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fclebilir nitelik ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 ifade etmi\u015f. Ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta. Psikoloji bilim dal\u0131n\u0131n trafik sistemlerinin tasar\u0131m\u0131, kullan\u0131m\u0131 ve geli\u015ftirilmesinde \u00e7ok de\u011ferli katk\u0131lar\u0131 oldu\u011funu burada belirtmek gerek. E\u011fitim, kanun yapt\u0131r\u0131mlar\u0131, ara\u00e7 tasar\u0131m\u0131, yol altyap\u0131s\u0131 gibi pek \u00e7ok alana dair yap\u0131lan psikolojik bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve g\u00fcvenli bir trafik sistemi yaratmada temel te\u015fkil ediyor. Ayr\u0131ca, trafik kazalar\u0131nda en \u00f6nemli etken olan insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc-kural ihlalleri ve istenmeyen insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131-psikolojiden ba\u015fka hangi dal en iyi inceleyip ara\u015ft\u0131rabilir? Ve ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na dayal\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri \u00fcretebilir? Dolay\u0131s\u0131yla, eylem plan\u0131nda belirtilen bilime dayal\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler ilkesi psikoloji dal\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ya da yapaca\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalara y\u00fcksek kaynak ay\u0131rarak ve ilgili alanlar\u0131n psikoloji dal\u0131 ile koordinali \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile olur.<\/p>\n\n\n\n Peki, biz bireyler sadece oturup izleyecek miyiz, bizi birinci dereceden ilgilendiren bir konuyu? K\u00fclt\u00fcrel fakt\u00f6rleri de\u011fi\u015ftirmek kolay olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerine kendimizden ba\u015flamak en mant\u0131kl\u0131s\u0131. Ama \u00f6nce talep etmemiz gerekiyor. Daha g\u00fcvenli bir ula\u015f\u0131m sistemini, trafik \u00f6l\u00fcm ve yaralanmalar\u0131n hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131, yollar\u0131n ve ara\u00e7lar\u0131n bizi koruyacak \u015fekilde tasarland\u0131\u011f\u0131, e\u011fitimin en iyi \u015fekilde verildi\u011fi bir sistemi talep etmemiz gerekiyor. Sonras\u0131 \u00e7ok basit. Tek yapmam\u0131z gereken, kurallara uymak ve trafikteki her bir kural\u0131n asl\u0131nda bir hayat kurtar\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu unutmamak.<\/p>\n\n\n\n \u00d6mer Faruk \u00d6ZT\u00dcRK – G\u00f6remedi\u011fimiz Tehlike<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Bana bir y\u0131l i\u00e7erisinde en heyecanl\u0131 hissetti\u011fim zamanlar\u0131 sorarsan\u0131z muhtemelen sevdi\u011fim insanlar\u0131n yan\u0131na ya da tatile giderken yolda ge\u00e7irdi\u011fim zamanlar diyebilirim. Sevdi\u011fim bir yere gidecek olmak ve yolun vermi\u015f oldu\u011fu huzur beni hep heyecanland\u0131rm\u0131\u015f ve mutlu hissettirmi\u015ftir. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde benim i\u00e7in en korku verici ve \u00fcz\u00fcc\u00fc olaylar da bu yolculuklar esnas\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Peki bu kadar mutluluk vermesi gereken ve heyecanland\u0131ran bu eylem neden zaman zaman bizler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir kabusa d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor?<\/p>\n\n\n\n \u00dclkemizde ve d\u00fcnyada trafikte ya\u015fanan kazalar sebebiyle ya\u015fanan \u00f6l\u00fcmler ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan beri artan bir sorun haline gelmi\u015ftir. Trafikte can ve mal g\u00fcvenli\u011fimiz, gerekli tedbirlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ciddi bir tehlike alt\u0131na girebilmektedir. Bu durum sadece otomobil ve motosiklet kullanan s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri de\u011fil yayalar\u0131 da tehlikeye atmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde, ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fum mahallede bir trafik kazas\u0131na tan\u0131kl\u0131k ettim ve bu kaza ger\u00e7ekle\u015fmesi bak\u0131m\u0131nda olduk\u00e7a ilgin\u00e7ti. D\u00fcz bir yolda ilerleyen bir ara\u00e7 \u00f6n\u00fcnde yava\u015flay\u0131p yol kenar\u0131na yana\u015fmakta olan ba\u015fka bir arac\u0131 yeterli mesafe ve zaman\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen fark edemedi ve yava\u015f\u00e7a \u00e7arpt\u0131. \u00c7arpan arac\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcn\u00fcn telefonla konu\u015ftu\u011funu ve bu konu\u015fma s\u0131ras\u0131nda dikkatinin yolda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc dikkati yolda olan birisinin \u00f6n\u00fcnde yava\u015flamakta olan bir arac\u0131 g\u00f6rmemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Benim de akl\u0131ma hemen acaba trafikte s\u00fcr\u00fcc\u00fcler olarak dikkatimizi yeterince yola verip veremedi\u011fimiz; e\u011fer veremiyorsak kazalar\u0131n olu\u015fmas\u0131ndaki en \u00f6nemli unsurlardan birisinin bu olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorusu geldi. B\u00f6yle durumlarda elbette dikkat da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 her t\u00fcrl\u00fc unsur kazalara sebebiyet verebiliyor ancak tehlikeli bir durumu g\u00f6rm\u00fc\u015f olsak bile bunun tehlike oldu\u011funu alg\u0131layabilmemiz ve bunun i\u00e7in bir aksiyon ad\u0131m\u0131 atmam\u0131z gerekmektedir. Yani kazalar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in sadece dikkatli olmak yeterli de\u011fil, o anki tehlike arz edebilecek durumun bir tehlike oldu\u011funu alg\u0131layabilmemiz ve bu durumu engellemek ad\u0131na bir ad\u0131m atmam\u0131z gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bir yayan\u0131n trafikte alabilece\u011fi \u00f6nlemler g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc trafik i\u015faret ve i\u015faret\u00e7ilerine uymak ve her an tehlikeye kar\u015f\u0131 tetikte kalmakt\u0131r. Ancak bir s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn trafikte g\u00fcvende olmas\u0131 i\u00e7in yapmas\u0131 gerekenler bundan daha fazlad\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar bir s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn ne kadar uyudu\u011funun, hangi saatlerde s\u00fcr\u00fc\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n bile s\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u00fc ve trafikteki di\u011fer i\u015ftirak\u00e7ileri tehlikeye atabilecek bir durum oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Bu durumun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek i\u00e7in pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte ve s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn ara\u00e7 kullanmak i\u00e7in ne kadar uygun bir durumda oldu\u011funu tespit edebilecek ara\u00e7 i\u00e7i cihazlar geli\u015ftirilmektedir. S\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn ara\u00e7 kulland\u0131\u011f\u0131 esnada uykusu geldiyse ya da dikkati da\u011f\u0131l\u0131yorsa bu sistemler durumu fark edebilecek ve o an s\u00fcr\u00fc\u015f yapmas\u0131n\u0131 engelleyecek uyar\u0131lar ve \u00f6nlemler uygulanacakt\u0131r. Otonom ara\u00e7lar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 da trafikteki g\u00fcvenli\u011fimizi art\u0131rmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir durumdur.<\/p>\n\n\n\n Otonom ara\u00e7lar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve yeni teknolojilerin hayat\u0131m\u0131za girmesiyle ilerleyen y\u0131llarda trafikte ya\u015fanacak kazalar\u0131n azalaca\u011f\u0131n\u0131 ve trafikte g\u00fcvenlik sorununun art\u0131k b\u00fcy\u00fck bir dert olmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00dclkemizin ekonomisini, sosyolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 ve muhafazakar tutumunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda bu de\u011fi\u015fime ayak uydurmam\u0131z\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkeye g\u00f6re daha zor olabilece\u011fi bir ger\u00e7ek ancak kendi g\u00fcvenli\u011fimiz ve gelece\u011fimiz i\u00e7in bu de\u011fi\u015fimin bir par\u00e7as\u0131 olmam\u0131z da \u015fart.<\/p>\n\n\n\n \u00d6yk\u00fc KARATA\u015e<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Trafik, yayalar\u0131n ve \u00e7e\u015fitli ara\u00e7 t\u00fcrlerinin belirli bir rota ve yol \u00fczerinde belirli bir ama\u00e7la birbirleriyle etkile\u015fimde bularak yapt\u0131klar\u0131 yer de\u011fi\u015ftirme hareketi olarak tan\u0131mlanabilir. Trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131, ya da trafik i\u015ftirak\u00e7ileri ise trafi\u011fin i\u00e7inde etkile\u015fimde bulunan; di\u011fer bir deyi\u015fle trafi\u011fin dinami\u011fini etkileyen ve bundan etkilenen ara\u00e7lar ve yayalard\u0131r. Her birimiz evden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z anda belirli bir niyetle trafi\u011fi kullanan i\u015ftirak\u00e7ilerden biri oluruz. Trafik, hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u00d6yle ki hepimiz g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda insanlar\u0131n trafikten \u015fik\u00e2yet etti\u011fini, trafi\u011fin ya\u015fam kalitelerini nas\u0131l etkiledi\u011fini ve g\u00fcnl\u00fck planlar\u0131n\u0131 nas\u0131l belirledi\u011fini anlatan s\u00f6zler duymu\u015fuzdur. Ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z evin se\u00e7imi gibi \u00f6nemli konular bile trafik ko\u015fullar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunarak yap\u0131l\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n metroya, otob\u00fcs duraklar\u0131na yak\u0131n evleri \u00f6zellikle tercih etti\u011fini, bu evlerin kira \u00fccretlerinin bile bu ko\u015fullardan etkilendi\u011fini biliriz. Trafi\u011fin hayat\u0131m\u0131z\u0131n zorunlu bir par\u00e7as\u0131 haline geldi\u011fi ve trafi\u011fi olabildi\u011fince verimli kullanmam\u0131z gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcvenli bir trafik ya\u015fam ko\u015fullar\u0131m\u0131z\u0131 iyi y\u00f6nde etkilerken trafi\u011fin g\u00fcvenli olmamas\u0131 ne yaz\u0131k ki a\u011f\u0131r yaralanmalara, hatta \u00f6l\u00fcme neden olabilir. Hepimiz trafik kazas\u0131nda yaralanan ya da hayat\u0131n\u0131 kaybeden insanlar\u0131 duymu\u015f veya buna tan\u0131kl\u0131k etmi\u015fizdir. T\u00dc\u0130K 2021 verilerine g\u00f6re ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l yaln\u0131zca karayollar\u0131nda 1 milyon 186 binden fazla trafik kazas\u0131 meydana gelmi\u015f, bu kazalar\u0131n neredeyse 1 milyonu maddi hasara sebep olmu\u015ftur. Trafik kazalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 maddi, fiziksel ve psikolojik hasarlar \u00e7ok ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde olabilir, ancak bu kazalar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 \u00f6nlenebilir ve \u00e7o\u011fu insan fakt\u00f6rl\u00fc sebeplerden dolay\u0131 ya\u015fan\u0131r. 1975 ve 1977 y\u0131llar\u0131nda birbirlerinden habersiz bir \u015fekilde Amerika\u2019da ve \u0130ngiltere\u2019de trafik kazalar\u0131n\u0131n etkenlerini ara\u015ft\u0131ran psikologlar birbirine \u00e7ok yak\u0131n verilere ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. 1975 y\u0131l\u0131nda Amerika\u2019da trafik kazalar\u0131n\u0131n %57\u2019sinin yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 kaynakl\u0131 oldu\u011fu tespit edilmi\u015fken, 1977 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere\u2019de yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada kazalar\u0131n %65\u2019inin yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Trafik psikologlar\u0131 hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan trafi\u011fi g\u00fcvenli, mobil ve s\u00fcreklili\u011fi olan bir hale getirmek i\u00e7in trafi\u011fi etkileyen \u00f6zellikle insan fakt\u00f6rl\u00fc etkenler \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rmalar yapmakta ve elde ettikleri verilerle m\u00fchendisler, ergonomistler gibi \u00e7e\u015fitli meslek erbaplar\u0131 ile i\u015f birli\u011fi yaparak topluma hizmet etmektedirler. Bu alanda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan psikologlar trafikte nas\u0131l karar verdi\u011fimiz, nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi baz\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli sorular i\u00e7in \u00e7e\u015fitli teoriler ve modeller olu\u015fturmu\u015ftur. S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin karar verme mekanizmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan modellerden biri s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin 3 temel a\u015famaya dayanarak karar verdi\u011fini iddia eder: Stratejik a\u015fama, Manevra a\u015famas\u0131 ve Kontrol a\u015famas\u0131. Stratejik a\u015fama s\u00fcr\u00fcc\u00fc ara\u00e7 koltu\u011funa bile oturmadan s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn zihninde ba\u015flar. Var\u0131lacak yer, kullan\u0131lacak rota, hareket saati ve benzeri planlar stratejik a\u015famada belirlenir. \u0130kinci a\u015fama olan manevra a\u015famas\u0131nda s\u00fcr\u00fcc\u00fc ara\u00e7 kontrol becerilerini kullanarak, bilin\u00e7li kararlar al\u0131r. \u00d6rne\u011fin yak\u0131n bir mesafe sonras\u0131nda sa\u011fa d\u00f6nece\u011fini bilen s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn sa\u011f \u015ferite ge\u00e7mesi s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn bilin\u00e7li ve manevra a\u015famas\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 bir karard\u0131r. Kontrol a\u015famas\u0131nda al\u0131nan kararlar ise s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7evreyle etkile\u015fimi sonucu almas\u0131 gereken ani ve reflekslere dayal\u0131 kararlard\u0131r. \u00d6n\u00fcne \u00e7\u0131kan bir engel y\u00fcz\u00fcnden aniden frene basmas\u0131 gereken s\u00fcr\u00fcc\u00fc bu karar\u0131 uzun s\u00fcre harcamadan h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde almak zorundad\u0131r, burada s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn refleksleri devreye girer. Bu a\u015famalarda zaman zaman s\u00fcr\u00fcc\u00fcler bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz olarak yanl\u0131\u015f kararlar al\u0131r ve trafik hatalar\u0131 veya ihlallerinde bulunurlar. S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin \u2018g\u00fcvenli\u011fe ayk\u0131r\u0131\u2019 kararlar almas\u0131n\u0131 inceleyen bir ba\u015fka modele g\u00f6re s\u00fcr\u00fcc\u00fcler bilin\u00e7siz olarak 3 farkl\u0131 hata t\u00fcr\u00fc yapma e\u011filimdedirler. Bunlar dikkat kaynakl\u0131, haf\u0131za kaynakl\u0131 veya kural kaynakl\u0131 hatalard\u0131r. Her ne kadar dikkatli olmaya \u00e7al\u0131\u015fsalar da s\u00fcr\u00fcc\u00fcler trafikte ger\u00e7ekle\u015fen pek \u00e7ok olaya gerekli dikkati g\u00f6steremeyebilir. \u00d6rne\u011fin bir anl\u0131k dalg\u0131nl\u0131kla s\u00fcr\u00fcc\u00fc trafik lambas\u0131n\u0131n ye\u015filden sar\u0131ya d\u00f6nerken \u0131\u015f\u0131\u011fa yeti\u015femeyece\u011fini kestiremeyip \u0131\u015f\u0131k k\u0131rm\u0131za d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc halde duramayabilir. \u015eerit de\u011fi\u015ftirirken sinyal veren bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc sinyal \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmay\u0131 unutabilir. Bir ba\u015fka \u00f6rnekte ise s\u00fcr\u00fcc\u00fc kurallara yeterince h\u00e2kim olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda istemeden de olsa hatalar yapabilir. S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin bilin\u00e7li bir \u015fekilde yapt\u0131klar\u0131 hata ve ihlallere \u00f6rnek vermek gerekirse; bir hata olarak s\u00fcr\u00fcc\u00fc her ne kadar kurallara h\u00e2kim olsa da kural\u0131n o ko\u015fullarda uygulanmas\u0131n\u0131n gerekli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek hareket edebilir veya kural ne olursa olsun farkl\u0131 sebeplerle ihlal etmek i\u00e7in bir motivasyon bulabilir. S\u00fcr\u00fcc\u00fclerin ald\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f kararlar\u0131n ne kadar ciddi sebeplere yol a\u00e7abilece\u011fini unutmamak gerekmekle birlikte yayalar\u0131n zaman zaman \u00e7ok tehlikeli sonu\u00e7lar a\u00e7abilecek ihlallerde bulundu\u011funu da g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz. Trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak her birimiz trafikte uygun ve g\u00fcvenli ko\u015fullar\u0131 uygulamakla sorumluyuzdur. Bu nedenle yayalar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ihlalleri ve sebeplerini a\u00e7\u0131klayan bir modeli de incelemek trafikteki insan fakt\u00f6rl\u00fc kazalar\u0131 anlayabilmek i\u00e7in \u00f6nemlidir. \u0130ki farkl\u0131 model b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilerek olu\u015fturulmu\u015f bir yaya davran\u0131\u015f\u0131 modeline g\u00f6re yayalar davran\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeden \u00f6nce zihinlerinde bu davran\u0131\u015fla ilgili bir tutuma, bu davran\u0131\u015f\u0131n sosyal normlara uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131na, alg\u0131lanan bir \u00f6z yeterlili\u011fe ve bu davran\u0131\u015f prototipinin onlara ne kadar yak\u0131n ve elveri\u015fli oldu\u011funa dair fikirler \u00fcretirler. Bu fikirler davran\u0131\u015f\u0131n niyetini ve davran\u0131\u015f\u0131 yapmaya olan iste\u011fi belirlerler. Trafikte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 durumla ilgili ihlal davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 olumlu bir tutumla de\u011ferlendiren, sosyal normlar\u0131n bu ihlale uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen veya bu davran\u0131\u015f\u0131 yapacak \u00f6z yeterlili\u011fi alg\u0131layan ki\u015fi bu ihlali yapma niyetindedir. B\u00f6yle bir niyeti olan yayan\u0131n bu davran\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli derecede y\u00fcksektir. \u0130hlal davran\u0131\u015f\u0131n prototipinin ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 duruma olan benzerli\u011fi, elveri\u015flili\u011finin y\u00fcksekli\u011fi ve bu davran\u0131\u015f\u0131 yapmaya olan \u00f6z yeterlilik alg\u0131s\u0131 ki\u015fiyi bu davran\u0131\u015f\u0131 yapmaya istekli k\u0131lar, ki\u015finin davran\u0131\u015f\u0131 yapmaya olan iste\u011fi niyetten bile daha etkili bir bi\u00e7imde ki\u015fiyi ihlal davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapmaya y\u00f6nlendirir. Baz\u0131 durumlarda ise yaln\u0131zca ki\u015finin bu davran\u0131\u015f\u0131 yapmaya olan \u00f6z yeterlilik alg\u0131s\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 yapmaya sebep olabilir. Trafikte yayalar her ne kadar durumu de\u011ferlendirip ihlal davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u00fcvenlik problemi a\u00e7mayaca\u011f\u0131 karar\u0131na varsalar da hepimiz biliyoruz ki insanlar sand\u0131klar\u0131 kadar rasyonel kararlar almazlar ve kaza bir kere ger\u00e7ekle\u015fti mi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayabilir. Yaya ge\u00e7idinden ge\u00e7mek i\u00e7in y\u00fcr\u00fcmesi gereken bir yaya zaman kazanmak i\u00e7in bulundu\u011fu noktadan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7mesinin uygun oldu\u011funu ve d\u00fc\u015f\u00fck riskli oldu\u011funu alg\u0131lasa bile hesaplayamad\u0131\u011f\u0131 bir etken ciddi fiziksel ve psikolojik yaralanmalara veya \u00f6l\u00fcme neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n Trafikte insan kaynakl\u0131 kazalar\u0131 \u00f6nleyebilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle trafikteki her bir kullan\u0131c\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 alg\u0131layabilmek ve do\u011fru de\u011ferlendirebilmek olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. \u00c7o\u011fu zaman trafik kullan\u0131c\u0131lar\u0131 di\u011fer kullan\u0131c\u0131lar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan olay\u0131 de\u011ferlendiremedi\u011fi i\u00e7in yanl\u0131\u015f kararlar alabilmektedir. \u00d6rne\u011fin yayalar olarak trafikte ara\u00e7lar\u0131n bizi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne dair bir inanca sahip olsak da durum b\u00f6yle olmayabilir. S\u00fcr\u00fcc\u00fcler yol takibini yaparken ara\u00e7 i\u00e7indeki veya ara\u00e7 d\u0131\u015f\u0131ndaki bir\u00e7ok uyarana (ses, sinyaller, navigasyon vb.) maruz kalmakta, s\u00fcrekli olarak kararlar almakta ve kimi zaman g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n stresinin yaratt\u0131\u011f\u0131 yorgunluk, stres gibi bir\u00e7ok etken y\u00fcz\u00fcnden her \u015feye dikkat edememektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde yayalar da \u00e7e\u015fitli nedenlerden (ya\u015f, yorgunluk, fiziksel veya zihinsel engel, stres vb.) trafikte yeterli dikkati g\u00f6steremeyecekleri bir durumda olabilir ve \u00e7e\u015fitli hatalar yapabilir. Bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kendi \u00fczerine d\u00fc\u015fen sorumlulu\u011fu yerine getirmesi, \u00e7e\u015fitli sebeplerden olu\u015fabilecek kaza riskine kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler alabilmesi \u00e7ok kritiktir.<\/p>\n\n\n\n Trafikte ya\u015fanabilecek kazalara maruz kalmak b\u00fct\u00fcn yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok tehlikeli olsa da baz\u0131 yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 trafikte ya\u015fanabilecek kazalardan en fazla hasara maruz kalma riski ta\u015f\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin bir yayaya \u00e7arpan s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn kendini koruyabilmek i\u00e7in alabilece\u011fi \u00f6nemler sayesinde (emniyet kemerini takmak, hava yast\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 vb.) kazadan alaca\u011f\u0131 hasar, yayan\u0131n alaca\u011f\u0131 hasara k\u0131yasla daha azd\u0131r. Bu nedenle yayalar (\u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar ve engelliler \u00f6nce olmak \u00fczere), bisikletliler ve motosikletliler trafikteki \u2018savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131\u2019 olarak de\u011ferlendirirler. Hassas yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 hatay\u0131 yapan taraf olsa bile di\u011fer yol kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan dikkatle incelenmeli, onlar\u0131 korumaya y\u00f6nelik davran\u0131\u015flarda bulunulmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7ecek olan bir \u00e7ocuk yol hakk\u0131 arac\u0131n olsa bile dikkatle incelenmeli ve g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak ad\u0131na haklar verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm d\u00fcnyada trafik ihlallerini en \u00e7ok ger\u00e7ekle\u015ftiren grup gen\u00e7 erkek profili olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu duruma hem biyolojik hem de \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin etki etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Trafik e\u011fitimi k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan itibaren verilmeye ba\u015flanmal\u0131 ve \u00f6zellikle gen\u00e7 erkek grubunun trafik ihlallerinin yaratabilece\u011fi sonu\u00e7lara dair daha fazla bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Trafikteki davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 etkileyen unsurlar sosyal norm, tutum vb. sosyal \u00e7evreden ve k\u00fclt\u00fcrden etkilenen unsurlar oldu\u011fu i\u00e7in trafikteki ihlal davran\u0131\u015flar\u0131 sosyal olarak kabul edilemez olmal\u0131 ve ciddiyeti anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Son olarak her birimiz yaln\u0131zca trafikte bilin\u00e7li davranmakla kalmay\u0131p \u00e7evremizi de bilin\u00e7lendirmeye \u00e7aba harcarsak \u00fczerimize d\u00fc\u015fen sorumlulu\u011fu yerine getirmi\u015f olur, \u00e7evremizi, sevdiklerimizi ve d\u00fcnyay\u0131 daha g\u00fcvenli bir hale getirebiliriz.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zge POLAT <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130nsanlar g\u00fcn i\u00e7inde en \u00e7ok ne yaparak vakit ge\u00e7irir? Yemek, bir \u015feyler izlemek veya telefonla u\u011fra\u015fmak belki cevaplar aras\u0131nda say\u0131labilir. Bana soracak olursan\u0131z g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaplayan eylem yol i\u015ftirak\u00e7ili\u011fidir. Sabah uyan\u0131nca bakkala ekmek almaya giderken, mesai saati yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda toplu ta\u015f\u0131maya binerek veya hafta sonu ailemizle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir gezintide araba kullanarak \u00e7e\u015fitli kimliklerle trafi\u011fi kullan\u0131yoruz. Asl\u0131nda bunlar\u0131 yapmak ekstrem sporlarla u\u011fra\u015fmakla e\u015fde\u011fer \u00e7\u00fcnk\u00fc ne yaya olarak ne de s\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak g\u00fcven veren tav\u0131rlar sergilemiyoruz. S\u00fcr\u00fcc\u00fcler trafik kurallar\u0131na uymamay\u0131 beceri gibi alg\u0131l\u0131yor, ka\u00e7 ki\u015finin can\u0131n\u0131 tehlikeye att\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark bile etmiyor. Kendi i\u00e7lerinde yar\u0131\u015fa da giriyorlar, birbirilerine sinirlenip yol ortas\u0131nda kavga da ediyorlar. Aman yayalar masum diyorum sanmay\u0131n, \u201cyol beklenmez, al\u0131n\u0131r\u201d ilkesiyle \u0131\u015f\u0131klara dikkat etmeyip yola atlayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 da \u00e7ok. T\u00fcm bunlar trafikte nas\u0131l davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve trafik g\u00fcvenli\u011finin nas\u0131l etkilendi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n Bu noktada, trafik g\u00fcvenli\u011finde nelerin \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. T\u00fcm yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n trafik kurallar\u0131na onlar\u0131 \u00f6nemli-\u00f6nemsiz diye ay\u0131rmadan uymas\u0131, yolu kullan\u0131rken t\u00fcm dikkatlerini yola vermeleri ve olu\u015fabilecek ciddi sonu\u00e7lar\u0131n fark\u0131nda olmalar\u0131 gerekir. \u00d6rne\u011fin Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn en son yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 istatistiklere g\u00f6re \u00fclkemizde may\u0131s ay\u0131nda \u00f6l\u00fcml\u00fc ve yaralanmal\u0131 kazalar d\u00e2hil olmak \u00fczere toplam 18.228 trafik kazas\u0131 ya\u015fand\u0131 ve 195 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. \u0130\u015fte bu y\u00fczden trafik g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nemlidir; belki 100\u2019den fazla ailenin oca\u011f\u0131na ate\u015f d\u00fc\u015fmesini engeller ve insanlar\u0131n sevdiklerini korur. Bunun yan\u0131nda, trafikte ya\u015fanacak kaosun ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fc kesilir, rahat ve g\u00fcvenli bir trafik kullan\u0131m\u0131 sa\u011flar. Trafik g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 maddi hasarlar\u0131n da al\u0131nmas\u0131n\u0131 engeller.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcvenli trafik i\u00e7in t\u00fcm bu gereklilikleri s\u0131ralad\u0131m ama elde ne var derseniz, s\u0131f\u0131ra yak\u0131n. \u00dclkemizde ve d\u00fcnyada h\u0131zl\u0131 ula\u015f\u0131m ihtiyac\u0131 su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ek olmaya ba\u015flad\u0131 ancak bunun i\u00e7in \u00e7o\u011fu yerde gerekli altyap\u0131 yok. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019de ara\u00e7 kaliteleri ve yol yap\u0131lar\u0131 da yeterince g\u00fcvenlik sa\u011flam\u0131yor. Yukarda bahsedilen nedenlerin \u00fcst\u00fcne bir de yayalar\u0131n kendilerine ayr\u0131lan yollar\u0131 de\u011fil de ara\u00e7 yollar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131, hem yayalar\u0131n hem s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin alkol etkisinde olmalar\u0131 gibi daha bir s\u00fcr\u00fc sorun var. Uyulmas\u0131 i\u00e7in konulan bir s\u00fcr\u00fc trafik kural\u0131 ve bunlara uyulmad\u0131\u011f\u0131 takdirde cezai i\u015flem uygulayan bir sisteme ra\u011fmen bunlar olmaya devam ediyor ve g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir trafik g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Peki, t\u00fcm bu olumsuz ko\u015fullar kimi etkiliyor? Tabii ki potansiyel olarak hepimizi \u00e7\u00fcnk\u00fc her g\u00fcn kendini hat\u0131rlatan trafik kazalar\u0131 asl\u0131nda bir \u015fekilde trafi\u011fi kullanan herkes i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir tehlike arz ediyor. Ancak baz\u0131 gruplar di\u011ferlerinden daha da b\u00fcy\u00fck riskte. Savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan bu grup yayalar, motosiklet kullan\u0131c\u0131lar\u0131, bisiklet kullan\u0131c\u0131lar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar, e-bike kullan\u0131c\u0131lar\u0131, scooter kullananlar, engelliler veya ya\u015fl\u0131lar gibi kitleleri i\u00e7eriyor ve bu ki\u015filer bazen di\u011ferlerinin bilgisinin eksikli\u011finden bazen de fiziksel imk\u00e2ns\u0131zl\u0131klardan dolay\u0131 b\u00fcy\u00fck tehlike alt\u0131na giriyorlar. Maalesef bu gruplar\u0131 korumak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir yapt\u0131r\u0131m yok, risklerin fark\u0131ndalar ve her an zarar g\u00f6rme ihtimaliyle yol kullan\u0131c\u0131s\u0131 oluyorlar.<\/p>\n\n\n\n Yasalar\u0131n ve cezalar\u0131n \u00e7oklu\u011fu onlar\u0131 \u00f6nemseme konusunda b\u00fcy\u00fck bir etki yapm\u0131yor dedik, demek ki olay yapt\u0131r\u0131m\u0131n boyutunu de\u011fi\u015ftirmekte. Bulundu\u011fumuz konum iyi de\u011fil, bir\u00e7ok grup risk alt\u0131nda ve i\u015fler g\u00fczel gitmiyor diye havlu at\u0131p bunu kabullenmek olmaz. Bu kadar b\u00fcy\u00fck bir sorun ihtimalini de g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz zaten, o y\u00fczden ne yapabiliriz ona bakmam\u0131z gerekir. \u0130lk olarak benimsenecek d\u00fc\u015f\u00fcnce \u201ca\u011fa\u00e7 ya\u015fken e\u011filir\u201d olacak. \u0130lkokul ve ortaokulda verilen derslerde sadece trafik i\u015faretlerinin anlamlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretilmesi yeterli olmuyor, bunun yerine m\u00fcfredatlar de\u011fi\u015ftirilerek daha kapsaml\u0131 bir hale getirilmeli ve g\u00fcvenli trafik bilinci \u00e7ocuklara aktar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Buna ek olarak, \u00e7ocuklar model alarak \u00f6\u011frendiklerinden Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlenecek anne-baba-\u00e7ocuk okullar\u0131, aileye y\u00f6nelik dersler de verebilir. Bu sayede \u00e7ocu\u011fun rol modelleri de e\u011fitilmi\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n Yap\u0131lacak ba\u015fka bir de\u011fi\u015fim hareketi de ehliyet kurslar\u0131n\u0131n i\u00e7eriklerinin de\u011fi\u015ftirilmesi ve geli\u015ftirilmesi olabilir. Ki\u015filer nas\u0131l araba s\u00fcr\u00fclece\u011finin yan\u0131nda, trafikte alacaklar\u0131 herhangi bir aksiyonun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da g\u00f6zlemleyebilecekleri sim\u00fclasyon sistemleriyle daha ger\u00e7ek\u00e7i bir ortamda e\u011fitim g\u00f6rebilirler. \u00c7e\u015fitli olumsuz hava \u015fartlar\u0131 ve kaza riski yaratabilecek ba\u015fka durumlar da bu sanal ger\u00e7eklik program\u0131na eklenerek s\u00fcr\u00fcc\u00fclere daha yola \u00e7\u0131kmadan trafik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayabilecekleri g\u00f6sterilmi\u015f olur. Bir de unutulmamal\u0131d\u0131r ki, insanlara her zaman nas\u0131l s\u00fcr\u00fcc\u00fc olmalar\u0131 gerekti\u011fi \u00f6\u011fretiliyor ama nas\u0131l yaya olunaca\u011f\u0131 da en az bunun kadar \u00f6nemli bir konu. Yine ehliyet kurslar\u0131 i\u00e7erisinde veya \u00e7e\u015fitli merkezlerde yaya olman\u0131n \u00f6nemi ve getirdi\u011fi sorumluluklar insanlara hat\u0131rlat\u0131larak trafik g\u00fcvenli\u011fi art\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n Tabii ki savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 da g\u00fcvenlik i\u00e7in kilit bir noktadad\u0131r. Onlar\u0131n \u015fartlar\u0131 iyile\u015ftirilerek g\u00fcvenlikleri sa\u011flan\u0131rsa, trafik g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok g\u00fczel bir ad\u0131m at\u0131lm\u0131\u015f olur. \u00d6rne\u011fin, hayat\u0131m\u0131za yeni giren e-bike gibi ara\u00e7lar hakk\u0131nda bilgi setleri haz\u0131rlan\u0131p sosyal medyaya sunulabilir. Ayr\u0131ca yollar\u0131n savunmas\u0131z yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak d\u00fczenlenmesi p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir ak\u0131\u015f sa\u011flayarak g\u00fcvenli\u011fi art\u0131r\u0131r. Her \u015feyin de devletten beklenmemesi gerekti\u011fini hat\u0131rlatmak da gerekir, \u00f6nce kendimiz s\u00fcr\u00fcc\u00fc veya yaya olarak kurallara uymal\u0131, yol i\u015ftirak\u00e7ili\u011fi g\u00f6revini olabildi\u011fince ciddiye almal\u0131y\u0131z. Bir \u015feyler de\u011fi\u015ftirmek isteyen insan i\u015fe \u00f6nce kendinden ba\u015flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130S\u0130MS\u0130Z YAZAR – TRAF\u0130K G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130 ve \u0130NSAN<\/strong><\/p>\n\n\n\n Trafik g\u00fcvenli\u011fi kavram\u0131 hem \u00fclkemizdeki hem de d\u00fcnyadaki t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak ve hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde muhafaza etmek ad\u0131na trafik alan\u0131ndaki \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klardan birini olu\u015fturmaktad\u0131r. Trafik kendi i\u00e7inde birtak\u0131m kurallar ve reg\u00fclasyonlar bar\u0131nd\u0131rsa da insan ve ara\u00e7 birle\u015fimini i\u00e7erdi\u011fi ve bu birle\u015fimin de pek \u00e7ok alt katman\u0131 olmas\u0131 sebebiyle trafik dedi\u011fimiz yap\u0131 olduk\u00e7a kompleks ve a\u00e7\u0131k bir sistemdir. \u0130nsan davran\u0131\u015f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen, \u00f6ng\u00f6r\u00fclse bile kontekste ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fip d\u00f6n\u00fc\u015febilen bir\u00e7ok duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve tutum bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle de herkesin ortak bir zeminde bulu\u015fmas\u0131, trafik kurallar\u0131 ve d\u00fczenine kar\u015f\u0131 ayn\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip olmas\u0131 da \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Durum her ne kadar \u00e7ok katmanl\u0131 ve a\u00e7\u0131k bir sistemden olu\u015fuyor olsa da hepimizin can g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak ve bir \u015fekilde hayat\u0131m\u0131z\u0131n par\u00e7as\u0131 olan ula\u015f\u0131m\u0131 hem yaya hem de di\u011fer \u015fekillerde en g\u00fcvenli hale getirip kaza say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmak ad\u0131na trafik g\u00fcvenli\u011fi hem olduk\u00e7a \u00f6nemli hem de gerekli bir kavramd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu a\u00e7\u0131k yap\u0131da en \u00e7ok tehlikede olan grup yayalar gibi g\u00f6z\u00fckmektedir, bu g\u00f6zlemimde en \u00f6nemli fakt\u00f6r yayalar\u0131n bir\u00e7ok alt gruptan olu\u015fuyor olmas\u0131d\u0131r. S\u00fcr\u00fcc\u00fcler \u00e7e\u015fitli e\u011fitimler alarak ehliyet sahibi olurken \u00e7e\u015fitli motor ve bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7leri test eden s\u00fcre\u00e7lere tabi oluyor ve bu konuda kendilerini geli\u015ftirmek zorunda kal\u0131yorlar. Ancak duruma yayalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarsak, istedi\u011fi halde kendini baz\u0131 konularda geli\u015ftiremeyecek pek \u00e7ok yaya alt grubunun oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6rne\u011fin bili\u015fsel fonksiyonlar\u0131nda baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar olan insanlar ya da i\u015fitme kayb\u0131 olan ki\u015filer bu durumlar i\u00e7in bir \u015fey yapam\u0131yor olsalar da ula\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 yine de sa\u011flamak zorundad\u0131rlar. Bu durumun da onlar\u0131 di\u011fer gruplara g\u00f6re fazladan bir tehlike i\u00e7ine soktu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu kadar a\u00e7\u0131k bir sistemde trafik a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde belli kapasiteleri yeterli olmayan ki\u015filerin s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin hamlelerini tespit edip strateji belirlemeleri ciddi zorluk ve risk i\u00e7ermektedir ve bu nedenle de yaya grubu en \u00e7ok tehlike i\u00e7inde olan grubu olu\u015fturma gibi g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu gibi tehlike ve risk i\u00e7eren durumlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in neler yapabiliriz \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; durumu mikro d\u00fczeyde-bireysel d\u00fczeyde incelersek, bu d\u00fczeyde insanlar\u0131n hatalar\u0131, ihlalleri, di\u011fer yol kullan\u0131c\u0131lar\u0131 ile nas\u0131l etkile\u015fime girdikleri, ki\u015filikleri ve ki\u015fisel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 (ki\u015fisel \u00f6zellikler, de\u011ferler), at\u0131f \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, yanl\u0131\u015f fikir birli\u011fi \u00f6nyarg\u0131s\u0131 veya akt\u00f6r-g\u00f6zlemci etkisi) gibi durumlar\u0131n tehlikeli durumlarda etkili oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. \u00d6rne\u011fin, bir s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn yanl\u0131\u015f bir sollama yapmas\u0131 ve bunu agresif miza\u00e7ta biri olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yorumlamas\u0131 bireysel d\u00fczeyde bir problemdir ve ki\u015finin sorumlulu\u011fundan ka\u00e7mas\u0131na neden olabilir. \u00d6rg\u00fctsel d\u00fczeydeki fakt\u00f6rleri orta d\u00fczeyde incelersek, \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fctsel de\u011ferler ve g\u00fcvenlik uygulamalar\u0131n\u0131n yol g\u00fcvenli\u011fini ciddi \u015fekilde etkileyebilece\u011fini g\u00f6rebiliriz. Profesyonel s\u00fcr\u00fcc\u00fcler ve onlar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu organizasyonlar, organizasyonda uygulanan zaman ve i\u015f bask\u0131s\u0131, \u00e7al\u0131\u015fana ne kadar \u00f6nem verildi\u011fi, g\u00fcvenlik ve d\u00fczenlemeye nas\u0131l ve ne \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6ncelik verildi\u011fi mezo d\u00fczeyde trafik g\u00fcvenli\u011fini etkileyen durumlard\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u015fehirleraras\u0131 otob\u00fcs \u015fof\u00f6rleri zaman bask\u0131s\u0131 ile belli bir programa uymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar; bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011finden \u00e7ok kar elde etme amac\u0131 ta\u015f\u0131yan kurumlar trafikteki riski ve tehlikeyi ciddi oranda art\u0131rabilir. Orta seviyenin bir di\u011fer kritik y\u00f6n\u00fc ise farkl\u0131 grup ve topluluklard\u0131r. Farkl\u0131 gruplar\u0131n de\u011fer anlay\u0131\u015flar\u0131 ve g\u00fcvenlik uygulamalar\u0131 yol g\u00fcvenli\u011fini ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilir. Ankara ve \u0130stanbul’daki s\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011ferleri, trafikteki gen\u00e7 ve ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinler gibi de\u011fi\u015fen ya\u015f gruplar\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fabilecek tutumlar\u0131, taksi ve otob\u00fcs \u015fof\u00f6rleri gibi profesyonel s\u00fcr\u00fc\u015f gruplar\u0131 gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 grup mezo d\u00fczeyde ve grup\/topluluk alt\u0131nda de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n Ulusal d\u00fczeydeki fakt\u00f6rleri makro d\u00fczeyde incelersek; bu seviyede, ulusal d\u00fczeydeki parametrelerin yol g\u00fcvenli\u011fini nas\u0131l etkiledi\u011fini inceleyebiliriz. Siyasi istikrar, h\u00fck\u00fcmetin ne kadar etkili oldu\u011fu, d\u00fczenleyici uygulamalar\u0131n kalitesi, ihlalin olmamas\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve yolsuzlu\u011fun kontrol\u00fc (D\u00fcnya H\u00fck\u00fcmet Endeksi) gibi fakt\u00f6rler bu seviyedeki sorun ve \u00f6nlemleri kavramak a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelenebilir. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye’deki yolsuzlu\u011fun kontrol\u00fc ile \u0130svi\u00e7re’deki yolsuzlu\u011fun kontrol\u00fc \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131 olaca\u011f\u0131ndan, yol g\u00fcvenli\u011fi ve bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 risk de bu durumun sonucu olarak de\u011fi\u015fecektir. Eko k\u00fclt\u00fcrel ve sosyo-politik d\u00fczey fakt\u00f6rleri i\u00e7eren magna d\u00fczeyde ise ekonomi (Gayrisafi yurt i\u00e7i has\u0131la, gayrisafi milli has\u0131la), n\u00fcfus gibi demografik bilgiler, ekolojik fakt\u00f6rler ve daha geni\u015f k\u00fclt\u00fcrel fakt\u00f6rler dikkate al\u0131n\u0131r. \u00d6rne\u011fin ekonomik olarak ka\u00e7 ki\u015finin arabas\u0131 oldu\u011fu ve yol altyap\u0131s\u0131na ne kadar yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilece\u011fi yol g\u00fcvenli\u011fini etkiler. K\u00fclt\u00fcr de yine ayr\u0131ca Magna d\u00fczeyde hayati bir rol oynar. Schwartz’\u0131n K\u00fclt\u00fcrel De\u011ferler teorisi ve Hofstede’nin K\u00fclt\u00fcrel Boyutlar\u0131 bu alandaki iki kritik teoridir. T\u00fcm bu \u00e7ok katmanl\u0131 fakt\u00f6rler, bir \u00fclkenin trafik k\u00fclt\u00fcr ve g\u00fcvenli\u011fini etkiler ve dolay\u0131s\u0131yla belirleyici rol oynar. K\u0131saca trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi, k\u00fclt\u00fcrel miras ile mevcut ekonomik\/politik iklimin, yani \u00e7evrenin mevcut durumunun birle\u015fiminden olu\u015fup bu birle\u015fimden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenir. T\u00fcm bu bilgilerden yola \u00e7\u0131karak T\u00fcrkiye’nin trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fini di\u011fer \u00fclkelere g\u00f6re daha kaotik, dinamik ve a\u00e7\u0131k bir yap\u0131 olarak yorumlayabiliriz. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye\u2019de cesur olmak bazen gereksiz riskleri alabilmek ile \u00f6zde\u015fle\u015ftiriliyor. Trafik \u00f6zelinde bu durum incelendi\u011finde ki\u015fi bu ihlalleri yaparak toplumdan cesur oldu\u011funa dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir onay almak isteyebilir, bu durumda da hem kendini hem di\u011ferlerinin hayat\u0131n\u0131 riske atabilir. Kurallara uyan deneyimli bir s\u00fcr\u00fcc\u00fc, arkada\u015flar\u0131 aras\u0131nda alay konusu oluyorsa, o ki\u015fi, kendi grubunda kabul g\u00f6rebilmek i\u00e7in ihlaller yapabilir. Buna ek olarak \u00fclke olarak s\u0131kl\u0131kla kurallar\u0131 delmeye, bir \u015fekilde kurallara uymaman\u0131n bir yolunu bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z da bir ger\u00e7ek denebilir. Kurallar\u0131n neden kondu\u011funu, amac\u0131n\u0131 sorgulamak ve uzla\u015fmac\u0131 bir tav\u0131r sergilemektense daha asi ve bilin\u00e7siz davranabiliyoruz. Trafikte negatif duygular\u0131m\u0131z\u0131 kendi i\u00e7imizde reg\u00fcle etmek yerine di\u011fer s\u00fcr\u00fcc\u00fc ya da yayalara direkt olarak yans\u0131tabiliyoruz. Herkesin kendi i\u00e7inde o g\u00fcn ve o ana \u00f6zel bir problemi olabilece\u011fini unutup problemdeki sorumlulu\u011fumuzdan ka\u00e7ma e\u011filiminde olabiliyoruz. \u00d6zellikle de agresif olmak ve uzla\u015fmac\u0131 bir tutum sergilememek trafikte sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesine dolay\u0131s\u0131yla da trafik g\u00fcvenli\u011finin olumsuz y\u00f6nde etkilenmesine sebep olmaktad\u0131r. Trafik g\u00fcvenli\u011finin daha y\u00fcksek seviyeye \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fikir ve deneyimlerine a\u00e7\u0131k olmal\u0131, \u00f6zellikle endi\u015fe ve stres gibi zorlu duygular\u0131 y\u00f6netebilme becerimizi art\u0131rmal\u0131 ve bu konuyla ilgili pro-aktif davran\u0131p \u00fczerimize d\u00fc\u015fen sorumlulu\u011fu almal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye gen\u00e7 n\u00fcfusa sahip bir \u00fclke oldu\u011fu i\u00e7in gen\u00e7lerin de\u011fi\u015fime daha a\u00e7\u0131k olmas\u0131 nedeniyle agresyon-sald\u0131rganl\u0131k gibi bireysel d\u00fczeydeki sorunlar e\u011fitimle de\u011fi\u015ftirilip d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. Trafikteki at\u0131f yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekleri ve olas\u0131 tehlikeli sonu\u00e7lar\u0131 okullarda e\u011fitim yoluyla g\u00f6sterilirse \u00f6nemli bir geli\u015fme kaydedilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. T\u00fcrkiye’deki insanlar\u0131n olumlu anlamda bir esnekli\u011fe sahip oldu\u011funu da g\u00f6zlemliyorum diyebilirim. Bu esneklik \u00f6zelli\u011fimizden trafik g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in de faydalan\u0131rsak olduk\u00e7a olumlu sonu\u00e7lar elde edebiliriz. Hem mikro-bireysel hem de orta-\u00f6rg\u00fctsel d\u00fczeyde, insanlar zaman bask\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 birbirine daha anlay\u0131\u015fl\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015fabilirler. \u00d6rne\u011fin, m\u00fc\u015fteriler ge\u00e7 gelen pizzadan \u015fik\u00e2yet etmek yerine kuryelere kar\u015f\u0131 daha anlay\u0131\u015fl\u0131 olursa daha sakin bir trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturulabilir. Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda \u00fclkemiz otob\u00fcs \u015fof\u00f6rlerinin motorlu kuryelere ya\u011fmurlu havada \u00e7ok hassas ve \u00f6zenli yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleme f\u0131rsat\u0131m olmu\u015ftu, bu olumlu anlay\u0131\u015f ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015firketlerin politikalar\u0131n\u0131 daha esnek hale getirmelerini sa\u011flamak i\u00e7in de kullanabiliriz.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bunlarla birlikte \u00fclkemizin yol alt ve \u00fcst yap\u0131 sistemlerinin olduk\u00e7a kaliteli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu sistemlerin daha da iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in, magna d\u00fczeyinde eko k\u00fclt\u00fcrel ve sosyo-politik d\u00fczey fakt\u00f6rleri g\u00f6zden ge\u00e7irilerek g\u00fcvenlikle ilgili yat\u0131r\u0131mlar\u0131n art\u0131r\u0131labilmesi ciddi anlamda trafik g\u00fcvenli\u011fini olumlu etkileyecek bir durum olu\u015fturabilir. Daha spesifik h\u0131z limitleri, bu h\u0131z limitlerinin ve yolsuzlu\u011fun kontrol\u00fc, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesine g\u00f6re makro d\u00fczeyde-ulusal d\u00fczeydeki fakt\u00f6rlere odaklan\u0131larak kurallar\u0131n her yerde\/zaman ve durumda ge\u00e7erli olmas\u0131 sa\u011flanabilir. Bunlarla birlikte minib\u00fcsler ve taksiciler maalesef T\u00fcrkiye’de trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7ok kaotik olmas\u0131na neden oluyor. Belirli bir e\u011fitimden ge\u00e7erek lisans almak ve bu lisans\u0131 periyodik olarak g\u00fcncellemek \/ kurallar\u0131 ihmal etmeleri durumunda daha a\u011f\u0131r cezalara tabi tutmak gibi se\u00e7eneklerle orta d\u00fczeyi geli\u015ftirecek \u00f6nlemlerle ciddi bir fark yarat\u0131labilir. Hofstede’nin Magna d\u00fczeyindeki k\u00fclt\u00fcrel boyutuna g\u00f6re T\u00fcrkiye kolektivist bir toplum olsa da trafik k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a bireysel bir yakla\u015f\u0131ma sahiptir. Bu bireysel yakla\u015f\u0131m\u0131 de\u011fi\u015ftirebilmek ad\u0131na \u00e7e\u015fitli \u00f6d\u00fcl-ceza mekanizmalar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren kampanyalar ve yapt\u0131r\u0131mlar uygulanabilir. B\u00f6ylelikle herkesin kendini g\u00fcvende hissetti\u011fi, ki\u015filerin herhangi bir yere herhangi bir \u015fekilde ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131 en rahat \u015fekilde sa\u011flayabildi\u011fi bir trafik g\u00fcvenli\u011fi sistemi olu\u015fturabiliriz.<\/p>\n\n\n\n Bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in sadece sistemdeki bile\u015fenlerden biri olan insana de\u011fil ayn\u0131 zamanda \u00e7evreye ve teknolojiye de odaklanmal\u0131, bu noktalardaki geli\u015fime de \u00f6nem vermeliyiz. Teknolojinin geli\u015fimiyle birlikte otomasyona sahip arabalar\u0131n geli\u015ftirilmesi her ne kadar \u00f6nemli ba\u015fka etik sorunlar yaratacak olsa da teknoloji ile trafik ortam\u0131n\u0131n daha da kontroll\u00fc ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir ortam olmas\u0131 sa\u011flanabilir. Gelece\u011fe bakacak olursak; \u00e7evredeki g\u00fcvenlik uyar\u0131lar\u0131, yol ve kav\u015faklar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi maksimize edecek \u015fekilde tasarlanmas\u0131, ak\u0131ll\u0131 \u015fehir gibi sistemlerle trafik g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha olumlu bir tablo \u00f6ng\u00f6rebiliriz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, g\u00fcvenli ve mobil trafik i\u00e7in \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131 ve sistemler bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin uzun yolda ciddi mesailer harcayan kamyon s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin yorgun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayan \u00e7e\u015fitli yaz\u0131l\u0131mlar (PERCLOS ve SAVE) trafik g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nem te\u015fkil etmektedir. Psikoloji ve m\u00fchendislik bilgisinin birle\u015fmesiyle olu\u015fan bir\u00e7ok uygulama da \u015fu an trafikte kullan\u0131lmaktad\u0131r. Eskiden sadece k\u0131rm\u0131z\u0131, sar\u0131 ve ye\u015fil \u0131\u015f\u0131ktan olu\u015fan trafik lambalar\u0131 art\u0131k bir zamanlama g\u00f6stergesi i\u00e7eren saniye belirteci ve ses sistemi de bulundurmaktad\u0131r. Bu sesin nas\u0131l bir ses olursa (\u00e7ocuk sesi, yeti\u015fkin sesi) insanlar\u0131n daha fazla \u0131\u015f\u0131\u011fa uyaca\u011f\u0131 gibi bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma ve sonucu \u015fu an insanlar\u0131n \u00e7ok daha g\u00fcvenli bir trafik sisteminde olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Kanada\u2019da yap\u0131lan bir di\u011fer ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re ise yayalar\u0131n kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7eceklerinde kollar\u0131n\u0131 iki yana a\u00e7malar\u0131 ve sonras\u0131nda s\u00fcr\u00fcc\u00fcye te\u015fekk\u00fcr etmeleri gibi basit davran\u0131\u015flar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi art\u0131rmada \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. Psikolojinin insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamada kulland\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli teoriler, stratejilerin do\u011fru \u015fekilde belirlenmesinde \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n her zaman tutumlar\u0131m\u0131zla paralel olmad\u0131\u011f\u0131, davran\u0131\u015f \u00fczerinde kontrol\u00fcm\u00fcz olup olmad\u0131\u011f\u0131na dair inanc\u0131m\u0131z\u0131n davran\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli rol\u00fc oldu\u011fu bilgisi trafikte ki\u015fileri pozitif olarak ko\u015fullamak ve onlar\u0131 daha g\u00fcvenli davran\u0131\u015flara y\u00f6nlendirmek ad\u0131na \u00f6nemli bir tespittir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu sistemler ve geli\u015fmeler ile hem \u00fclkemiz ve de d\u00fcnya i\u00e7in gelece\u011fin \u00e7ok daha parlak olaca\u011f\u0131n\u0131 umuyor ve buna inan\u0131yorum. Umar\u0131m birlikte bu hedefimize \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ula\u015f\u0131r ve can kayb\u0131n\u0131 en aza indirebiliriz!<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bu postta okuyaca\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131, 2021-2022 Bahar d\u00f6nemi kapsam\u0131nda Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnce verilen PSY 354 Introduction to Traffic Psychology dersinin final \u00f6devi olarak dersi alan \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Introduction to Traffic Psychology dersinin amac\u0131, trafik psikolojisi alan\u0131ndaki temel yakla\u015f\u0131mlar, metotlar ve uygulamalar hakk\u0131nda \u00f6\u011frencilere bilgi sunmak ve onlara g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda \u00f6nemli bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":8433,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-10","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-psy-354-kose-yazilari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8433"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/wwwsru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
bo\u015funa dememi\u015fler. Bununla birlikte, sadece insan kusurlar\u0131n\u0131 tespit etmek ve d\u00fczeltmekle mesele bitmiyor. Do\u011fru te\u015fhisi koyabilmek i\u00e7in s\u00fcr\u00fcc\u00fc-ara\u00e7-\u00e7evre mekanizmas\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nmas\u0131na ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n\n\n\n
insan\u0131n ya\u015fat\u0131lmas\u0131 demek. T\u00fcrkiye de ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemlerle 2019 y\u0131l\u0131 itibariyle trafikteki can kayb\u0131n\u0131 2011\u2019e oranla y\u00fczde 35 azaltmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n