{"id":550,"date":"2026-01-13T18:25:11","date_gmt":"2026-01-13T15:25:11","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/?p=550"},"modified":"2026-01-13T18:25:11","modified_gmt":"2026-01-13T15:25:11","slug":"ticada-son-gun-suna-tuzun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/2026\/01\/13\/ticada-son-gun-suna-tuzun\/","title":{"rendered":"Tica\u2019da Son G\u00fcn – Suna T\u00fcz\u00fcn"},"content":{"rendered":"

Tarih 28 Nisan 2025. Tica\u2019da s\u0131radan dal\u0131\u015flardan birini yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. Takvimde i\u015faretli, plan\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, defalarca benzerini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerden biriydi. Bunun Tica\u2019y\u0131 o haliyle son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz oldu\u011funu ancak sonradan anlayacakt\u0131k.<\/p>\n

Art\u0131k tan\u0131d\u0131k gelen bir heyecanla uyan\u0131yorum: dal\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc heyecan\u0131.<\/p>\n

Saat 5 gibi laboratuvara girip Mustafa Hoca ile elektrokimyasal analiz cihaz\u0131m\u0131z\u0131 (e-chem) haz\u0131rl\u0131yor ve Alvin ekibine teslim ediyoruz. Onlar da cihaz\u0131 Alvin\u2019in sepetine uygun bir \u015fekilde sabitliyor. Bu cihaza dal\u0131\u015fta ihtiyac\u0131m\u0131z olacak; \u00f6zellikle Riftia t\u00fcp solucanlar\u0131 ve Bathymodiolus<\/em> midyeleri aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcmler yaparak sudaki s\u00fclf\u00fcr bile\u015fiklerinin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istiyoruz. O an i\u00e7in hedeflerimizden biri bu: canl\u0131larla \u00e7evrili bir hidrotermal alan\u0131n kimyas\u0131n\u0131 anlamak.<\/p>\n

Dal\u0131\u015f plan\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7iriyorum. Bug\u00fcn pilot ve benim d\u0131\u015f\u0131mda, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kontenjan\u0131m\u0131z bir pilot aday\u0131n\u0131n e\u011fitimi i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda. Gelenek olarak her be\u015f dal\u0131\u015fta bir, e\u011fitim amac\u0131yla pilot adaylar\u0131ndan biri dal\u0131\u015fa kat\u0131l\u0131yor; dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr dal\u0131\u015flarda bilim ekibi yaln\u0131zca bir ki\u015fiden olu\u015fuyor. Bilimsel g\u00f6revlerin yerine getirilmesinden sorumlu ki\u015fi olarak, a\u015fa\u011f\u0131da yapacaklar\u0131m\u0131z\u0131 ad\u0131m ad\u0131m g\u00f6zden ge\u00e7iriyorum. Not tutma ve kamera kontrol\u00fc gibi konularda yard\u0131m alamayacak olmam\u0131n bilinci, beni biraz daha kontroll\u00fc ve temkinli (ve hafif gergin) olmaya itiyor. Bug\u00fcn yap\u0131lacak her \u00f6l\u00e7\u00fcm, her \u00f6rnek tamamen benim takibimde olacak.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Molly ve Rick e\u011fitimde olduklar\u0131ndan iki taraftaki kameralar\u0131n kontrol\u00fc ve not tutma i\u015fi bana d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/figcaption><\/figure>\n

G\u00f6revlerimiz aras\u0131nda Tica b\u00f6lgesinde nispeten d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131kl\u0131 (30\u201350 \u00b0C) bacalardan su \u00f6rnekleri toplamak, e-chem ile farkl\u0131 habitatlarda yerinde kimyasal \u00f6l\u00e7\u00fcmler yapmak ve biyolojik \u00f6rnekler almak var. O an i\u00e7in bunlar, defalarca yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015flerin bir devam\u0131 gibi duruyor.<\/p>\n

Sabah saat 10 gibi dal\u0131\u015fa ba\u015fl\u0131yoruz. Pilotumuz Rick, yerini pilot aday\u0131 Molly\u2019e b\u0131rak\u0131yor. Molly, ka\u011f\u0131t \u00fczerinde defalarca \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Alvin\u2019i dal\u0131\u015fa haz\u0131rlama, gemideki ekiple haberle\u015fme ve al\u00e7alma protokollerini bir bir yerine getirirken Rick onu izliyor; gerekli yerlerde y\u00f6nlendirmeler yap\u0131yor, bilgi veriyor. Bu, Molly\u2019nin ilk ger\u00e7ek dal\u0131\u015f\u0131. \u015eimdiye kadar \u00f6\u011frendiklerini uygulamak i\u00e7in \u00f6nemli bir f\u0131rsat ve heyecanl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen bu f\u0131rsat\u0131 \u00e7ok iyi de\u011ferlendiriyor. Rick\u2019ten gelen her bilgiyi adeta emiyor.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pilot aday\u0131 Molly\u2019nin e\u011fitimi Alvin\u2019e girer girmez ba\u015fl\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

Bizi g\u00fcvenli bir \u015fekilde deniz taban\u0131na indiriyor. Dipte Alvin\u2019in y\u00fczerli\u011fini dengeledikten sonra Tica\u2019ya do\u011fru y\u00f6neliyoruz. Tica, karma\u015f\u0131k yap\u0131s\u0131 ve ciddi kot farkl\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle zorlu bir alan. Bu y\u00fczden burada kumanday\u0131 tecr\u00fcbeli pilotumuz Rick devral\u0131yor. O an bunun sadece teknik bir tercih oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n

Buras\u0131 biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve canl\u0131 yo\u011funlu\u011fu ile biliniyor. Geni\u015f bir alan t\u00fcpl\u00fc kurtlar ve midyelerle kapl\u0131; etraflar\u0131nda da bu habitatlarda beslenebilen \u00e7e\u015fitli derin deniz canl\u0131lar\u0131 var. Yenge\u00e7ler, karidesler, y\u0131lan bal\u0131klar\u0131, anemonlar bunlardan sadece birka\u00e7\u0131. Her \u015fey hareketli, \u00fcretken ve yerle\u015fik g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Hi\u00e7birimizin fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 \u015fey ise, Tica\u2019y\u0131 bu hayat dolu haliyle son kez g\u00f6r\u00fcyor oldu\u011fumuz ger\u00e7e\u011fi.<\/p>\n

Yakla\u015f\u0131k 24 saat sonra, a\u015fa\u011f\u0131da kaynamaya ba\u015flayan magma tabakas\u0131 bir patlama ile y\u00fczeye \u00e7\u0131kacak ve bu alan\u0131n tamam\u0131 bazaltla kaplanacakt\u0131. Ne t\u00fcpl\u00fc kurtlardan ne de midyelerden geriye bir \u015fey kalacakt\u0131. Tabii biz bunu bilmiyorduk.<\/p>\n

Tica\u2019da her yerde s\u0131cak su \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 var. Suyun bulan\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden bunu anlamak m\u00fcmk\u00fcn, ancak tek tek kaynaklar\u0131 bulmak her zaman kolay de\u011fil. \u00dcstelik yaln\u0131zca bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye bakarak \u00e7\u0131k\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek imkans\u0131z. Acemi bir pilot i\u00e7in buray\u0131 zorla\u015ft\u0131ran etkenlerden biri de bu; s\u0131cak su \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, her yerden aniden y\u00fckselen yap\u0131lar da s\u00fcrekli dikkat gerektiriyor. Rick bu y\u00fczden ikimizden de yard\u0131m al\u0131yor. Kendi pencerelerimizden d\u0131\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6zlemleyip ona s\u00fcrekli bilgi veriyoruz.<\/p>\n

\u0130lk i\u015fimiz, uygun s\u0131cakl\u0131kta (40\u201350 \u00b0C) bir kaynak bulup su \u00f6rne\u011fi toplamak. Umut verici g\u00f6r\u00fcnen \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 tespit ediyor, s\u0131cakl\u0131k sens\u00f6r\u00fcm\u00fcz ile kaynaklar\u0131 tek tek \u00f6l\u00e7\u00fcyoruz. \u00c7o\u011fu zaman yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz: g\u00fc\u00e7l\u00fc ve s\u0131cak g\u00f6r\u00fcnen \u00e7\u0131k\u0131\u015flardan gelen sular 8\u201310 \u00b0C \u00e7\u0131kabiliyor. Yani ortada bir hidrotermal kaynak var, ama bizim arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z aral\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda. Sab\u0131rla aramaya devam ediyoruz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Tica\u2019n\u0131n me\u015fhur inaktif dev bacas\u0131<\/figcaption><\/figure>\n

En sonunda arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131cakl\u0131klar\u0131, alandaki ana yap\u0131 kabul edilen, her yan\u0131 t\u00fcp solucanlar\u0131yla kapl\u0131 ve aktivitesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yitirmi\u015f dev bacan\u0131n tepesine yak\u0131n bir noktada buluyoruz. Rick burada Alvin\u2019i suda as\u0131l\u0131 kalacak \u015fekilde uygun pozisyona sabitliyor ve robotik kol ile su \u00f6rnekleyicilere uzan\u0131yor. \u0130ki \u00f6rnekleyiciyi doldurduktan sonra, kalan ikisini doldurmak i\u00e7in yeni bir kaynak aray\u0131\u015f\u0131na giriyoruz. O an bunun, belki de bu bacadan al\u0131nacak son \u00f6rnekler oldu\u011funu bilmiyoruz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Yap\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki s\u0131cak su \u00f6rneklemesinden bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130kinci kayna\u011f\u0131 bu kez tabanda buluyoruz. Taban\u0131 g\u00f6zlemledi\u011fimde, midye ve t\u00fcpl\u00fc kurtlardan f\u0131rsat kalan alanlarda ot benzeri yap\u0131lar\u0131n her yeri sard\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ediyorum. T\u00fcr\u00fcnden emin olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, dal\u0131\u015f\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fcmeyi \u00f6rnek olarak Alvin\u2019in sepetine koymay\u0131 planl\u0131yorum. Tabandaki s\u0131cak su kayna\u011f\u0131ndan kalan iki \u00f6rnekleyicimizi de doldurduktan sonra, elektrokimyasal \u00f6l\u00e7\u00fcmler yapmak \u00fczere cihaz\u0131m\u0131z\u0131 sepetteki yerinden \u00e7\u0131kar\u0131yoruz.<\/p>\n

Riftia solucanlar\u0131 ve Bathymodiolus<\/em> midyeleri, v\u00fccutlar\u0131nda bar\u0131nd\u0131rd\u0131klar\u0131 bakteriler sayesinde hidrotermal ventlerde ya\u015fayabiliyor. Bu bakteriler, bacalardan \u00e7\u0131kan s\u00fclf\u00fcr gibi kimyasallar\u0131 enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr; kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ev sahibi canl\u0131lar onlara g\u00fcvenli bir ya\u015fam alan\u0131 ve gerekli bile\u015fenleri sa\u011flar. Biz de \u00f6zellikle s\u00fclf\u00fcr bile\u015fiklerinin sudaki konsantrasyonlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mekle ilgilendi\u011fimiz i\u00e7in, bu canl\u0131lar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde yerinde \u00f6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131yoruz. Sonu\u00e7lar\u0131 ancak dal\u0131\u015f bitiminde, cihaz\u0131n verilerini bilgisayar ortam\u0131na aktard\u0131ktan sonra g\u00f6rebilece\u011fiz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Bathymodiolus midyeleri civar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z elektrokimyasal \u00f6l\u00e7\u00fcmlerden bir kare<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130\u015flerimizi bitirdi\u011fimizde d\u00f6n\u00fc\u015f vakti de yakla\u015fm\u0131\u015f oluyor. Unutmadan Rick\u2019ten, her yerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc benzeri canl\u0131lardan bir k\u00fcme al\u0131p sepete koymas\u0131n\u0131 rica ediyorum. Sonradan laboratuvarda inceledi\u011fimde, bunlar\u0131n s\u00fcl\u00fckayakl\u0131lar grubundan koloni olu\u015fturan bir t\u00fcr oldu\u011funu anl\u0131yorum (\u0130ngilizce \u201cstalked barnacle\u201d). \u015eimdi d\u00f6n\u00fcp bak\u0131nca, iyi ki \u00f6rnek alm\u0131\u015f\u0131z diyorum; b\u00fcy\u00fck ihtimalle onlar\u0131n da \u00fczeri k\u0131sa s\u00fcre sonra bazaltla kapland\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/a>
S\u00fcl\u00fckayakl\u0131 kolonisinin (stalked barnacle) yak\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc. Birbirlerine benzemeseler de bu canl\u0131lar yenge\u00e7 ve \u0131stakozlar ile akrabalar.<\/figcaption><\/figure>\n

B\u00f6ylece, son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz oldu\u011funu bilmeden Tica\u2019ya veda ediyoruz. D\u00f6n\u00fc\u015f yolunda Rick ve Molly e\u011fitimlerine devam ederken, ben de dal\u0131\u015f raporumuzun k\u0131sa bir \u00f6zetini yazmaya ba\u015fl\u0131yorum. Ard\u0131ndan gemi ekibini aray\u0131p, haz\u0131rl\u0131klara ba\u015flayabilmeleri i\u00e7in neler \u00f6rnekledi\u011fimizi \u201cyukar\u0131ya\u201d bildiriyorum.<\/p>\n

Uzun bir yolculuk oldu\u011fu i\u00e7in, g\u00f6revi tamamlam\u0131\u015f olman\u0131n verdi\u011fi rahatlamayla m\u00fczik e\u015fli\u011finde sohbet ediyoruz. Ben de bu s\u0131rada Alvin\u2019le ilgili merak etti\u011fim birka\u00e7 soruyu sorma f\u0131rsat\u0131 buluyorum. Molly\u2019nin keyfi yerinde; harika bir i\u015f \u00e7\u0131kard\u0131. \u0130lk dal\u0131\u015f\u0131n\u0131, uzayl\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen dev t\u00fcp solucanlar\u0131 ve envai \u00e7e\u015fit canl\u0131 bar\u0131nd\u0131ran Tica\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015fansl\u0131. Biz ise, o halini son g\u00f6ren insanlar olarak, bunun ne anlama geldi\u011fini ancak sonradan anlayacak kadar \u015fansl\u0131yd\u0131k.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Ben ve Molly, ertesi g\u00fcn Tica’da olacaklardan habersiz, d\u00f6n\u00fc\u015f yolunda.<\/figcaption><\/figure>\n

Suna T\u00fcz\u00fcn<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tarih 28 Nisan 2025. Tica\u2019da s\u0131radan dal\u0131\u015flardan birini yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. Takvimde i\u015faretli, plan\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, defalarca benzerini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerden biriydi. Bunun Tica\u2019y\u0131 o haliyle son g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz oldu\u011funu ancak sonradan anlayacakt\u0131k. Art\u0131k tan\u0131d\u0131k gelen bir heyecanla uyan\u0131yorum: dal\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc heyecan\u0131. Saat 5 gibi laboratuvara girip Mustafa Hoca ile elektrokimyasal analiz cihaz\u0131m\u0131z\u0131 (e-chem) haz\u0131rl\u0131yor ve Alvin ekibine teslim […]<\/p>\n","protected":false},"author":3466,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-550","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2025-deeptrace-pasifik-seferi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3466"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=550"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/550\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}