![\"\"](\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/files\/2017\/04\/picture_71.jpg\")
<\/a><\/p>\n
Dev t\u00fcp solucanlar\u0131n\u0131n bilimsel ad\u0131 Riftia pachyptila. G\u00f6rece yeni ke\u015ffedilmi\u015f bir t\u00fcr diyebiliriz, 1977 y\u0131l\u0131nda Galapagos Rift (Galapagos \u00c7\u00f6k\u00fcnt\u00fcs\u00fc) ad\u0131 verilen b\u00f6lgede Alvin ile \u00e7al\u0131\u015fma yapan bir jeolog ekibi taraf\u0131ndan ke\u015ffedilip \u00f6rneklenen t\u00fcr\u00a01981 y\u0131l\u0131nda Merredith Jones taraf\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve bulundu\u011fu yere ithafen Riftia<\/em> ad\u0131 verilmi\u015f. Dev t\u00fcp solucanlar\u0131 Polychaeta ad\u0131 verilen alt-\u015fubeye dahil, bu \u015fubede bol bol deniz solucan\u0131 var, ancak bu solucan t\u00fcrlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu su kolonunda s\u00fcr\u00fcklenir halde ya\u015f\u0131yorlar ve boyutlar\u0131 2-3 santimetrenin \u00fczerinde \u00e7ok t\u00fcr yok. Dev t\u00fcp solucanlar\u0131 ise s\u00fclf\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin b\u00f6lgelere yerle\u015fiyor ve 2 metreye varan boya ula\u015fabiliyor.<\/p>\n Dev t\u00fcp solucanlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi ise di\u011fer hayvanlardan farkl\u0131 olarak a\u011f\u0131z a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131na sahip olmamalar\u0131. Bu \u00f6zellik ke\u015ffedildi\u011fi zaman bilim insanlar\u0131n\u0131 olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015f; bir hayvan nas\u0131l olur da beslenmeden hayatta kalabilir ve bu kadar h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyebilir? Cevap dev t\u00fcp solucan\u0131n\u0131n trofozom ad\u0131 verilen organ\u0131nda sakl\u0131: s\u00fclfid oksitleyip besin \u00fcreten endosimbiyotik bakteriler.<\/p>\n Bu birliktelik y\u00fcz milyon y\u0131l \u00f6ncesine kadar uzanan (fosil kayd\u0131 ve molek\u00fcler kan\u0131tlar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fine g\u00f6re) ba\u015far\u0131l\u0131 bir sistem, s\u00fclfid oksitleyen bakteriler t\u00fcp solucan\u0131n\u0131n trofozom h\u00fccrelerinin i\u00e7ine yerle\u015fmi\u015f durumda. Riftia, oksijen ve s\u00fclfide kolayca ba\u011flan\u0131p ayr\u0131labilen \u00f6zel bir hemoglobin tipine sahip, biz insanlarda bulunan hemoglobin bu i\u015fi sadece oksijen ile g\u00fczel bir \u015fekilde yapabiliyor (s\u00fclf\u00fcrden ayr\u0131lmakta sorun ya\u015f\u0131yor, o y\u00fczden zehirli, aman dikkat). Dev t\u00fcp solucan\u0131n\u0131n k\u0131rm\u0131z\u0131, olduk\u00e7a geni\u015f y\u00fczey alan\u0131na sahip t\u00fcye benzer organ (\u0130ngilizcesi \u201cplume\u201d) ile hidrotermal kaynaklardan gelen sudaki s\u00fclfidi topluyor, bu s\u00fclfid hemoglobine ba\u011flan\u0131yor ve kan ile birlikte trofozoma g\u00f6nderiliyor. S\u00fclfidin oksitlenmesi i\u00e7in gereken oksijen de derin denizdeki so\u011fuk suda \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f oksijenden geliyor, onu ta\u015f\u0131yan yine kandaki hemoglobin molek\u00fcl\u00fc. S\u00fclfid ve oksijeni alan bakteriler s\u00fclfidin oksitlenmesi s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan enerjiyi kullanarak karbondioksiti indirgiyor ve organik madde \u00fcretiyor; bu mekanizmay\u0131 da ileriki yaz\u0131lardan birinde daha detayl\u0131 anlataca\u011f\u0131m. Bu Photo credits <\/em><\/p>\n Lisa Tossey, UDEL, AT37_11 George Luther cruise to the East Pacific Rise<\/em><\/p>\n UDEL, AT37_11 George Luther cruise to the East Pacific Rise, WHOI, DSV Alvin<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" -Batuhan Atlantis\u2019te i\u015fler yo\u011fun bir \u015fekilde s\u00fcr\u00fcyor, dal\u0131\u015flar sorunsuz bir \u015fekilde devam ediyor, bol bol veri \u00fcretip \u00f6rnek toplamaya devam ediyoruz. Ekip olarak g\u00fczel bir uyum yakalam\u0131\u015f durumday\u0131z, ilgi ve mutlulukla \u00e7al\u0131\u015fmaktay\u0131z. \u0130\u015f g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndan zaman ay\u0131rabildi\u011fim bu vakitte derin deniz hidrotermal bacalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131, East Pasific Rise\u2019da ve Galapagos S\u0131rt\u0131\u2019nda s\u00fclf\u00fcr \u00fcfleyen bacalarda bask\u0131n t\u00fcr […]<\/p>\n","protected":false},"author":3466,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-113","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2017-alvin-pasifik-seferi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3466"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=113"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/113\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/muyucel\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/strong><\/p>\n
\norganik maddeler bakteri ve riftian\u0131n geli\u015fimi i\u00e7in yeterli besini sa\u011fl\u0131yor. Yeterliden de \u00f6te, dev t\u00fcp solucanlar\u0131 bulunduklar\u0131 b\u00f6lgeye g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kaynakl\u0131 besin neredeyse ula\u015fmamas\u0131na ra\u011fmen Polychaeta \u015fubesinin b\u00fcy\u00fcme rekortmenleri, y\u0131lda 20-30 cm uzay\u0131p on y\u0131ldan k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde 2 metre boya ula\u015fabiliyorlar. Bu h\u0131zl\u0131 biyok\u00fctle \u00fcretimi \u00e7evrelerindeki ekosisteme de yans\u0131yor, hidrotermal bacalardan s\u00fclf\u00fcr i\u00e7erikli s\u0131v\u0131lar\u0131n yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131ndan bir ka\u00e7 y\u0131l sonra bu kaynaklar etraf\u0131nda bal\u0131klara de\u011fin varan onlarca t\u00fcr ya\u015famaya ba\u015fl\u0131yor. Tabii t\u00fcrlerin temel ama\u00e7lar\u0131ndan biri genlerini bir sonraki nesle aktarmak, dev t\u00fcp solucan\u0131 gibi ya\u015famas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel \u015fartlar gereken bir t\u00fcr bunu nas\u0131l yap\u0131yor? Endosimbiyotik bakteriler \u201cdo\u011fu\u015ftan\u201d onlarla beraber mi? Bu sorunun cevab\u0131 da olduk\u00e7a ilgin\u00e7. Dev t\u00fcp solucanlar\u0131n\u0131n di\u015fileri ya\u011f i\u00e7eri\u011fi olduk\u00e7a y\u00fcksek yumurtalardan milyonlarca \u00fcretip suya sal\u0131yorlar (bir ka\u00e7 videoda bu an\u0131 yakalam\u0131\u015f durumday\u0131z, izlemesi \u00e7ok keyifli), erkek dev t\u00fcp solucanlar\u0131 da spermleri suya b\u0131rak\u0131yorlar. Spermle birle\u015fen yumurta y\u00fcksek ya\u011f i\u00e7eri\u011fi sayesinde su kolonunda y\u00fckseliyor ve y\u00fczlerce kilometre \u00f6teye ta\u015f\u0131nabiliyor. Bu s\u0131rada larva yava\u015f bir \u015fekilde geli\u015fmeye devam ediyor, larvalar\u0131n endosimbiyotik bakterileri yok ama a\u011f\u0131z a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131 var, yolda kendi endosimbiyotik bakterilerini ediniyorlar, geli\u015fimin ileri safhalar\u0131nda bu a\u00e7\u0131kl\u0131k kapan\u0131yor. S\u00fclf\u00fcr kayna\u011f\u0131 bulacak kadar \u015fansl\u0131 olan larvalar burada mutlu mesut bir ya\u015fama ba\u015fl\u0131yorlar ve \u00e7evrelerinde yeni bir ekosistemin geli\u015fmesinde de \u00f6nemli bir rol oynuyorlar.
\n<\/a>
\nBu seferdeki dal\u0131\u015flarda dev t\u00fcp solucan\u0131 \u00f6rnekleri \u00f6nemli bir yer tutuyor, laboratuvar arkada\u015f\u0131m Beverley dev t\u00fcp solucan\u0131 ile ya\u015fayan endosimbiyotik bakteri ile demir oksitleyen bakteriler aras\u0131ndaki evrimsel ili\u015fkiyi bulmak i\u00e7in g\u00fcnlerdir bakteri k\u00fclt\u00fcrleri olu\u015fturmakta. Ben de farkl\u0131 bacalarda ya\u015fayan dev t\u00fcp solucanlar\u0131ndan genetik \u00f6rnekler topluyorum. Ayn\u0131 zamanda solucanlar etraf\u0131ndaki s\u0131cak su kaynaklar\u0131ndan \u00f6rnekler al\u0131n\u0131p elektrokimya \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yap\u0131lmakta. Bu verileri birle\u015ftirerek dev t\u00fcp solucanlar\u0131n\u0131n yeni olu\u015fmakta olan b\u00f6lgeleri kolonize edi\u015fi, yay\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve evrimi hakk\u0131nda sorular\u0131n cevaplanmas\u0131nda ad\u0131m at\u0131p yeni sorular sorabilece\u011fiz.<\/p>\n