{"id":38,"date":"2016-11-02T19:25:40","date_gmt":"2016-11-02T16:25:40","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/?p=38"},"modified":"2016-11-10T00:24:10","modified_gmt":"2016-11-09T21:24:10","slug":"yenilik-kavrami-ve-politikalari-bir-ozet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/yenilik-kavrami-ve-politikalari-bir-ozet\/","title":{"rendered":"Yenilik kavram\u0131 ve yenilik politikalar\u0131: Bir \u00f6zet"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><span style=\"font-size: small\">Innovations &#8230; at first are ill-shapen &#8230; [They] are like strangers &#8230; what is settled by custom &#8230; is fit &#8230; whereas new things piece not so well &#8230; They trouble by their inconformity. [Yet,] he that will not apply new remedies, must expect new evils &#8230; A forward retention of custom, is as turbulent a thing as an innovation.(Francis Bacon, <\/span><span style=\"font-size: small\"><i>Of Innovation<\/i><\/span><span style=\"font-size: small\">, 1625).<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">1. Giri\u015f<\/span><\/p>\n<p>Yenilik (inovasyon \/ innovation) kavram\u0131 son y\u0131llarda i\u015f d\u00fcnyas\u0131 ve akademide en h\u0131zl\u0131 yayg\u0131nla\u015fan kavramlardan biridir. \u0130ktisat ve i\u015fletme gibi ekonomi politikalar\u0131 ve stratejileri ile ili\u015fkili alanlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, modadan sanata kadar \u00e7ok farkl\u0131 alanlarda da \u201cinovasyon\u201d art\u0131k anahtar kavram haline gelmi\u015ftir. Bu yayg\u0131n kullan\u0131m sonucu hem kavram\u0131n kapsam\u0131 \u00e7ok geni\u015flemekte, hem de adeta t\u00fcm sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilecek gizemli bir ara\u00e7 haline getirilmektedir.<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmada yenilik kavram\u0131n\u0131n tarihsel geli\u015fimi \u00f6zetlenmekte, yenilik tipleri ve metrikleri tan\u0131mland\u0131ktan sonra, yeniliklerin etkileri tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yenilik, ekonomi ve toplumsal geli\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyici \u00f6nemde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in pek \u00e7ok \u00fclkede yenilikleri te\u015fvik edici kamu politikalar\u0131 uygulanmaktad\u0131r. Bu nedenle yenilik politikalar\u0131n\u0131n kuramsal arkaplan\u0131 ve yenilik politikalar\u0131na yakla\u015f\u0131mlar da de\u011ferlendirildikten sonra politika ara\u00e7lar\u0131 \u00f6zetlenmi\u015ftir. Son olarak, T\u00fcrkiye\u2019nin yenilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan uluslararas\u0131 konumunu de\u011ferlendirmek \u00fczere \u00fclke d\u00fczeyindeki baz\u0131 \u00f6nemli yenilik verileri incelenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&#8220;Innovation&#8221; kavram\u0131 i\u00e7in T\u00fcrk\u00e7e iki terim kullan\u0131lmaktad\u0131r: yenile\u015fim ve yenilik. T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nun <i>G\u00fcncel T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zl\u00fck<\/i>\u2019\u00fcnde yenile\u015fim \u201cde\u011fi\u015fen ko\u015fullara uyabilmek i\u00e7in toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel ve y\u00f6netimsel ortamlarda yeni y\u00f6ntemlerin kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131, yenilik, inovasyon\u201d ve yenilik \u201cyeni olma durumu; yeni olan bir \u015feyin \u00f6zelli\u011fi; eskimi\u015f, zararl\u0131 veya yetersiz say\u0131lan \u015feyleri yeni, yararl\u0131 ve yeterli olanlar\u0131yla de\u011fi\u015ftirme, tecedd\u00fct; yenile\u015fim\u201d olarak e\u015f anlaml\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<!--more--><\/p>\n<p>\u201cInnovation\u201d kavram\u0131n\u0131n k\u00f6kenini de \u00f6zetleyen Akal\u0131n (2007), bu kavram i\u00e7in \u201chem yenile\u015fmeyi, hem de iyile\u015fmeyi\u201d i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in \u201cyenile\u015fim\u201d kavram\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u201cinnovation\u201d kavram\u0131 i\u00e7in \u201cyenilik\u201d terimini kullanaca\u011f\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc Frans\u0131zcadan uyarlanan \u201cinovasyon\u201d terimi kavrama adeta \u201cmistik\u201d bir hava vermektedir. \u201cYenile\u015fim\u201d terimi ise pasif bir s\u00fcre\u00e7 vurgusu i\u00e7ermekte, s\u00fcrecin \u00f6znesini (\u201cinnovator\u201d) tan\u0131mlamaya olanak tan\u0131mamaktad\u0131r (\u201cyenile\u015fimci\u201d?). \u201cYenilik\u201d ve \u201cyenilik\u00e7i\u201d terimleri ise s\u00fcreci, \u00fcr\u00fcn\u00fc ve \u00f6zneyi daha a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu terim tercih edilmi\u015ftir.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote1sym\" name=\"sdfootnote1anc\"><sup>1<\/sup><\/a><\/p>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">2. Yenili\u011fin<\/span><span style=\"font-size: x-large\"> kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/span><\/p>\n<p><i>2.1. Yenilik kavram\u0131n\u0131n evrimi<\/i><\/p>\n<p>\u201cNovation\u201d kavram\u0131 Avrupa\u2019da ilk kez 13. y\u00fczy\u0131lda hukuk alan\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. \u201cNovation\u201d bor\u00e7 s\u00f6zle\u015fmesinin yenilenmesi anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yordu. Kavram teknoloji ve sosyal bilimlerde 20. y\u00fczy\u0131la kadar yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmad\u0131. Bu d\u00f6nemde kavram \u201cyeni\u201dden ziyade \u201cde\u011fi\u015fim\u201di vurguluyordu ve kilise ve devlet y\u00f6netiminde de\u011fi\u015fim olumsuzland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u201cinnovation\u201d kavram\u0131 da olumsuz bir i\u00e7eri\u011fe sahipti (kavram\u0131n kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda detayl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in bkz. Godin, 2008 ve 2015).<\/p>\n<p>18. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda \u0130ngiltere\u2019de ba\u015flayan ve daha sonra K\u0131ta Avrupas\u0131 ve Kuzey Amerika\u2019ya yay\u0131lan Sanayi Devrimi ile birlikte, yenilik ve de\u011fi\u015fim anlam\u0131 i\u00e7eren kavramlar olumlu kar\u015f\u0131lanmaya ba\u015flad\u0131. Bu d\u00f6nemde, \u201cinvention\u201d (bulu\u015f), \u00f6zellikle de \u201ctechnological invention\u201d kavram\u0131 yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Yeniliklerin yay\u0131lmas\u0131 anlam\u0131nda \u201cimitation\u201d kavram\u0131 da giderek olumlu bir i\u00e7erik kazand\u0131.<\/p>\n<p>Smith, Ricardo ve Marx gibi 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n klasik iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n teknolojik geli\u015fme (\u201cteknolojik ilerleme\u201d) ve yenilik kavramlar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, \u201cinnovation\u201d kavram\u0131n\u0131n olumlu bir i\u00e7erikle benimsenmesinde en \u00f6nemli rol\u00fc \u015f\u00fcphesiz Schumpeter oynam\u0131\u015ft\u0131r. Schumpeter 1911\u2019de Almanca ve 1934\u2019de \u0130ngilizce yay\u0131mlanan <i>Theory of Economic Development <\/i>kitab\u0131nda, yeniliklerin ekonomik geli\u015fmenin motoru oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Schumpeter, yenilik kavram\u0131 i\u00e7in \u201cinnovation\u201d terimi yerine \u201cnew combinations\u201d (yeni birle\u015fimler) terimini kullanm\u0131\u015f ve 5 yeni birle\u015fimin \u00f6nemli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir (Schumpeter, 1983\/1934):<\/p>\n<ul>\n<li>yeni \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretilmesi<\/li>\n<li>yeni \u00fcretim y\u00f6ntemlerinin uygulanmas\u0131<\/li>\n<li>yeni organizasyon bi\u00e7imleri (tekelci firmalar\u0131n olu\u015fumu veya \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc)<\/li>\n<li>yeni piyasalar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131<\/li>\n<li>yeni hammadde kaynaklar\u0131n\u0131n temini<\/li>\n<\/ul>\n<p>Schumpeter\u2019in bu \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, 1942\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 <i>Capitalism, Socialism and Democracy<\/i> kitab\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cYa\u015fl\u0131\u201d Schumpeter bu kitab\u0131nda da yeniliklerin \u00f6nemi vurgulamakta, fakat yenlik s\u00fcrecinin giderek b\u00fcy\u00fck, oligopolistik firmalar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen rutin bir faaliyete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirterek, kapitalizmin kendi ba\u015far\u0131s\u0131 sonucu sosyalizme d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini s\u00f6ylemektedir. Bu \u00f6nerme (b\u00fcy\u00fck, oligopolistik firmalar\u0131n daha yenilik\u00e7i oldu\u011fu\/daha fazla teknoloji geli\u015ftirdi\u011fi tezi) daha sonra \u201cSchumpeter hipotezi\u201d olarak bilinecek, 1970\u2019lerden ba\u015flayarak binlerce ampirik\/ ekonometrik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cInnovation\u201d kavram\u0131 ancak 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemde yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 1950 ve 1960\u2019larda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda teknolojik geli\u015fme s\u00fcreci lineer bir s\u00fcre\u00e7 olarak de\u011ferlendirilmi\u015f, bilimsel faaliyetler sonucu bulu\u015flar\u0131n (\u201cinvention\u201d) yap\u0131laca\u011f\u0131, bilimsel bilgi ve bulu\u015flar\u0131n firmalar taraf\u0131ndan yeni \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7lere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclece\u011fi (\u201cinnovation\u201d), daha sonra bu yeniliklerin di\u011fer firmalar taraf\u0131ndan benimsenece\u011fi, b\u00f6ylelikle yeniliklerin t\u00fcm ekonomiye yay\u0131laca\u011f\u0131 (\u201cimitation\u201d) kurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re teknolojik geli\u015fme s\u00fcreci (bilimsel) bulu\u015f, (teknolojik) yenilik ve (ekonomik) yay\u0131lma a\u015famalar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Bulu\u015flar temel ara\u015ft\u0131rma faaliyetleri sonucu ger\u00e7ekle\u015firken, yenilikler uygulamal\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme faaliyetleri sonucu olmaktad\u0131r. Niteli\u011fi gere\u011fi, temel ara\u015ft\u0131rma kamusal kurulu\u015flar (\u00fcniversiteler ve kamu ara\u015ft\u0131rma merkezleri) taraf\u0131ndan, yenilikler de \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirecektir.<\/p>\n<p>Bu lineer bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, d\u00f6nemin ekonomi politikalar\u0131n\u0131 da belirlemi\u015ftir. 1950\u2019ler ve 1960\u2019larda \u00f6zellikle ABD\u2019de bilim politikalar\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015f, devletin temel bilimlere y\u00f6nelik aktif bir bilim politikas\u0131 uygulamas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6nerilmi\u015ftir (bu d\u00f6nemde uygulanan bilim politikas\u0131 Vannevar Bush\u2019un haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve 1945\u2019de ABD Ba\u015fkan\u0131\u2019na sunulan <i>Science: The Endless Frontier<\/i> raporunda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r, bkz Bush, 1960\/1945).<\/p>\n<p>1973\u2019de ba\u015flayan ve \u00f6nceleri petrol fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015ftan kaynaklanan k\u0131sa d\u00f6nemli bir kriz olarak alg\u0131lanan ekonomik krizin uzun d\u00f6nemli olmas\u0131 ve t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkilemesi, krizin etkileri ve uzun d\u00f6nemli ekonomi b\u00fcy\u00fcmenin kaynaklar\u0131 \u00fczerine yeni \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 tetikledi. 1970\u2019lerin sonlar\u0131ndan itibaren \u00f6zellikle ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve teknolojik geli\u015fme aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ve kamu politikalar\u0131 \u00fczerine iktisat yaz\u0131n\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fand\u0131. 1982\u2019de yay\u0131mlanan Nelson ve Winter\u2019in <i>An Evolutionary Theory of Economic Change<\/i> kitab\u0131 bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00f6nc\u00fcllerinden biridir. Nelson ve Winter\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile \u201cGen\u00e7\u201d Schumpeter\u2019in <i>Theory of Economic Development<\/i> kitab\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri tekrar g\u00fcndeme geldi ve ekonomik geli\u015fmenin motoru olarak (teknolojik) yenilikler \u00fczerinde durulmaya ba\u015fland\u0131. Bu d\u00f6nemdeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n iki \u00f6nemli katk\u0131s\u0131 oldu.<\/p>\n<p>\u0130lk olarak, teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecinin<\/p>\n<p>bulu\u015f \u2192 yenilik \u2192 yay\u0131lma (invention \u2192 innovation \u2192 imitation)<\/p>\n<p>\u015feklinde lineer bir s\u00fcre\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131, teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecinin farkl\u0131 a\u015famalar\u0131 aras\u0131nda geri beslemeler oldu\u011fu, yeniliklerin bulu\u015flar\u0131 tetikledi\u011fi\/kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, yay\u0131lma s\u00fcrecinin basit\/pasif bir kopyalama s\u00fcreci olmad\u0131\u011f\u0131, yay\u0131lma s\u00fcrecinde de \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7lerde yeniliklerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, talebin ve kullan\u0131c\u0131 bilgisinin yenilikler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131 ve teknolojik geli\u015fme s\u00fcreci kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimlerden olu\u015fan bir s\u00fcre\u00e7 olarak kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u00dcnl\u00fc teknoloji tarih\u00e7isi Rosenberg\u2019in vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi lineer model akademik yaz\u0131nda 1980\u2019lerde tamamen terkedildi (Rosenberg, 1994) ve yerini evrimci\/Schumpeterci yakla\u015f\u0131m\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi zincirleme-ba\u011flant\u0131 modeli ve sistem yakla\u015f\u0131m\u0131na b\u0131rakt\u0131 (bu konuda \u00f6nc\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalardan i\u00e7in bkz. Kline ve Rosenberg, 1986; Freeman, 1987). Yeni yakla\u015f\u0131mda temel kavram \u201cinnovation\u201d oldu. Teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecinin farkl\u0131 a\u015famalar\u0131 aras\u0131ndaki etkile\u015fimlerin yo\u011funlu\u011fu ve i\u00e7-i\u00e7e ge\u00e7i\u015fler, bulu\u015f\/yenilik\/yay\u0131lma a\u015famalar\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar\u0131 bulan\u0131kla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u201cinnovation\u201d kavram\u0131 giderek t\u00fcm teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecini kapsayacak \u015fekilde kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Teknolojik geli\u015fme kuram\u0131ndaki geli\u015fmelere paralel olarak, kamu politikalar\u0131nda da \u00f6nemli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ya\u015fand\u0131. \u201cBilim politikalar\u0131\u201d vurgusu yerine \u201cteknoloji politikalar\u0131\u201d \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131. Teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecinin bir sistem i\u00e7erisinde ele al\u0131nmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak da, \u00f6zellikle 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren \u201cyenilik politikas\u0131\u201d kavram\u0131 daha \u00e7ok ra\u011fbet g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Burada k\u0131saca \u00f6zetledi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7ler, temel kavramlar\u0131n kullan\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na da yans\u0131maktad\u0131r. \u015eekil 1\u2019de \u201cinnovation\u201d, \u201cinvention\u201d ve \u201cimitation\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinin 1700-2008 d\u00f6neminde \u0130ngilizce kitaplarda kullan\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote2sym\" name=\"sdfootnote2anc\"><sup>2<\/sup><\/a> 1750\u2019den sonra, Sanayi Devrimi ile birlikte, \u201cinvention\u201d ve \u201cimitation\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinin kullan\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu iki s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn kullan\u0131m\u0131 1780\u2019lerden sonra g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar tedrici olarak azal\u0131rken, \u201cinnovation\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131 1970\u2019lerden sonra h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 1.<\/strong> Google Books\u2019da \u201cinnovation\u201d, \u201cinvention\u201d ve \u201cimitation\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinin kullan\u0131m oranlar\u0131<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-1.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-40\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-1-300x169.png\" alt=\"yenilik-sekil-1\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-1-300x169.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-1.png 693w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small\"><i>Not:<\/i> D\u00fc\u015fey eksen \u201cinnovative+innovation\u201d, \u201cinventive+invention\u201d ve \u201cimitative+imitation\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinin Google Books veritaban\u0131nda y\u0131llara g\u00f6re kullan\u0131m oranlar\u0131d\u0131r (x10<sup>6<\/sup>) <\/span><\/p>\n<p><strong>\u015eekil 2.<\/strong> Google Books\u2019da \u201cscience policy\u201d, \u201ctechnology policy\u201d ve \u201cinnovation policy\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinin kullan\u0131m oranlar\u0131<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-2.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-41\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-2-300x169.png\" alt=\"yenilik-sekil-2\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-2-300x169.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-2.png 693w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small\"><i>Not:<\/i> D\u00fc\u015fey eksen ilgili s\u00f6zc\u00fcklerinin <i>Google Books<\/i> veritaban\u0131nda y\u0131llara g\u00f6re kullan\u0131m oranlar\u0131d\u0131r (x10<sup>8<\/sup>) <\/span><\/p>\n<p>\u015eekil 2\u2019de 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00f6nemde \u201cscience policy\u201d, \u201ctechnology policy\u201d ve \u201cinnovation policy\u201d kavramlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fim \u00e7ok net g\u00f6r\u00fclmektedir. \u201cScience policy\u201d 1960\u2019larda h\u0131zla pop\u00fcler olmu\u015f, 1974\u2019de zirveye ula\u015ft\u0131ktan sonra ayn\u0131 h\u0131zla \u00f6nemini kaybetmi\u015ftir. \u201cTechnology policy\u201d kavram\u0131 1970\u2019lerden 1990\u2019lar\u0131n ortas\u0131nda kadar daha fazla kullan\u0131lan bir kavram olmu\u015ftur. \u201cInnovation policy\u201d kavram\u0131 ise \u00f6zellikle 1990\u2019lar\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><i>2.2. Yenilik tipleri<\/i><\/p>\n<p>Yenilik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki en \u00f6nemli sorunlardan biri yenili\u011fin tan\u0131m\u0131 olmu\u015ftur. Bu konuda kuram ve uygulama d\u00fczeyinde pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu do\u011frultuda en kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar OECD b\u00fcnyesinde yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 <i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i> olarak bilinen elkitab\u0131nda derlenmi\u015ftir. \u0130lk bask\u0131s\u0131 1992\u2019de yap\u0131lan <i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i>\u2019nda imalat sanayiine y\u00f6nelik olarak \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7 yenilikleri tan\u0131mlanm\u0131\u015f, 1997\u2019deki 2. bask\u0131da hizmet sekt\u00f6rleri kapsama al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 2005\u2019de yay\u0131nlanan 3. bask\u0131da ise \u00f6zellikle hizmet sekt\u00f6rleri i\u00e7in \u00f6nemli olan teknoloji-d\u0131\u015f\u0131 yenilikler de tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. <i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i>\u2019nun 3. bask\u0131s\u0131 T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7e olarak yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (OECD ve Eurostat, 2006).<\/p>\n<p><i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i>\u2019nda yer al\u0131n tan\u0131m ve y\u00f6ntemlere uygun olarak AB \u00fclkelerinde (2 y\u0131lda bir) <i>Topluluk Yenilik Anketi <\/i>(Community Innovation Survey) yap\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye ve baz\u0131 OECD \u00fclkelerinden de ayn\u0131 y\u00f6ntem ile yenilik anketleri uygulanmaktad\u0131r.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote3sym\" name=\"sdfootnote3anc\"><sup>3<\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i>, yenili\u011fi firma\/giri\u015fim d\u00fczeyine tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, firma kendisi i\u00e7in yeni bir uygulamay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011finde (o uygulama ayn\u0131 veya ba\u015fka sekt\u00f6rlerdeki firmalar taraf\u0131ndan halihaz\u0131rda uygulanmakta olsa da), bu yenilik olarak kabul edilmektedir:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: small\">Bir <i>yenilik<\/i>, i\u015fletme i\u00e7i uygulamalarda, i\u015fyeri organizasyonunda veya d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkilerde yeni veya \u00f6nemli derecede iyile\u015ftirilmi\u015f bir \u00fcr\u00fcn (mal veya hizmet), veya s\u00fcre\u00e7, yeni bir pazarlama y\u00f6ntemi ya da yeni bir organizasyonel y\u00f6ntemin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir (OECD ve Eurostat, 2006: 50).<\/span><\/p>\n<p>Bu tan\u0131m, t\u00fcm firmalar\u0131n tam bilgiye sahip oldu\u011funu varsayan neo-klasik yakla\u015f\u0131m\u0131n aksine, firmalar\u0131n yerel (local) bilgiye sahip oldu\u011funu varsayan evrimci\/Schumpeterci yakla\u015f\u0131ma yak\u0131nd\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, bir firman\u0131n kendisi i\u00e7in yeni bir uygulamaya ge\u00e7mesi, yeni bilgi edinmesini gerektirmektedir. Bir uygulama ba\u015fka firmalar taraf\u0131ndan bilinmekte ve uygulanmakta olsa bile, s\u00f6z konusu firma a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00e7abay\u0131 gerektirmekte ve firman\u0131n bilgi setinin geni\u015flemesini sa\u011flamaktad\u0131r. Bu nedenle firma i\u00e7in yeni olan <i>yenilik <\/i>olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Yenilik tan\u0131m\u0131 ile uygun \u015fekilde yenilik faaliyetleri de a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: small\"><i>Yenilik faaliyetleri<\/i>, yeniliklerin uygulanmas\u0131na yol a\u00e7an veya yol a\u00e7mas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen t\u00fcm bilimsel, teknolojik, organizasyonel, finansal ve ticari ad\u0131mlard\u0131r. Baz\u0131 yenilik faaliyetleri kendi ba\u015flar\u0131na yenilik\u00e7i iken, di\u011ferleri yeni faaliyetler olmamakla birlikte yeniliklerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in gereklidir. Yenilik faaliyetleri ayn\u0131 zamanda, \u00f6zel bir yenili\u011fin geli\u015ftirilmesi ile do\u011frudan ili\u015fkili olmayan Ar-Ge\u2019yi de i\u00e7ermektedir (OECD ve Eurostat, 2006: 51).<\/span><\/p>\n<p><i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i>\u2019nda (bir \u00f6l\u00e7\u00fcde Schumpeter\u2019in s\u0131n\u0131flamas\u0131na benzer \u015fekilde) yenilikler d\u00f6rt gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: small\">Bir <i>\u00fcr\u00fcn yenili\u011fi<\/i>, mevcut \u00f6zellikleri veya \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kullan\u0131mlar\u0131na g\u00f6re yeni ya da \u00f6nemli derecede iyile\u015ftirilmi\u015f bir mal veya hizmetin ortaya konulmas\u0131d\u0131r. Bu; teknik \u00f6zelliklerde, bile\u015fenler ve malzemelerde, birle\u015ftirilmi\u015f yaz\u0131l\u0131mda, kullan\u0131c\u0131ya kolayl\u0131\u011f\u0131nda ve di\u011fer i\u015flevsel \u00f6zelliklerinde \u00f6nemli derecede iyile\u015ftirmeleri i\u00e7ermektedir.<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: small\">Bir <i>s\u00fcre\u00e7 yenili\u011fi<\/i> yeni veya \u00f6nemli derecede iyile\u015ftirilmi\u015f bir \u00fcretim veya teslimat y\u00f6nteminin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. Bu yenilik, teknikler, te\u00e7hizat ve\/veya yaz\u0131l\u0131mlarda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikleri i\u00e7ermektedir.<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: small\">Bir <i>pazarlama yenili\u011fi<\/i>, \u00fcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131 veya ambalajlamas\u0131, \u00fcr\u00fcn konumland\u0131rmas\u0131, \u00fcr\u00fcn tan\u0131t\u0131m\u0131 (promosyonu) veya fiyatland\u0131rmas\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikleri kapsayan yeni bir pazarlama y\u00f6ntemidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: small\">Bir <i>organizasyonel yenilik<\/i>, firman\u0131n ticari uygulamalar\u0131nda, i\u015fyeri organizasyonunda veya d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde yeni bir organizasyonel y\u00f6ntem uygulanmas\u0131d\u0131r (OECD ve Eurostat, 2006: 52-55).<\/span><\/p>\n<p>Genellikle \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7 yenilikleri <i>teknolojik yenilik<\/i>, pazarlama ve organizayonel yenilikler de <i>organizayonel yenilik <\/i>olarak da tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yenilikler, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne\/etkisine g\u00f6re de s\u0131n\u0131flanmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Freeman ve Perez (1988) yenilikleri d\u00f6rt gruba ay\u0131rmaktad\u0131r:<\/p>\n<p><i>Art\u0131msal yenilikler<\/i> (incremental innovations) \u00fcretim s\u00fcrecinde olduk\u00e7a s\u0131k ger\u00e7ekle\u015ftirilen yeniliklerdir. Bir art\u0131msal yenili\u011fin etkisi azd\u0131r, \u00fcr\u00fcn veya s\u00fcre\u00e7 niteli\u011finde k\u0131smi bir iyile\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirir. Fakat bu yenilikler s\u0131k s\u0131k ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi i\u00e7in toplam etkileri \u00f6nemli olabilmektedir. Bu nedenle bu yenilikler \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck yenilik\u201d olarak de\u011fil, \u201cart\u0131msal yenilik\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131msal yenilikler genelde planl\u0131 Ar-Ge faaliyetleri sonucu de\u011fil, g\u00fcnl\u00fck m\u00fchendislik ve \u00fcretim faaliyetleri sonucu (yaparak \u00f6\u011frenme\/learning by doing) veya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\/m\u00fc\u015fterilerin geri beslemesi ile (kullanarak \u00f6\u011frenme\/learning by using) sonucu ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n<p><i>Radikal yenilikler <\/i>(radical innovations) genellikle firmalar\u0131n, \u00fcniversitelerin ve ara\u015ft\u0131rma merkezlerinin planl\u0131 Ar-Ge faaliyetleri sonucu ger\u00e7ekle\u015fen, \u00fcr\u00fcn veya s\u00fcre\u00e7lerdeki k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler ile yeni \u00fcr\u00fcn veya s\u00fcre\u00e7lerin uygulamaya konulmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin naylonun \u00e7ekme dayan\u0131m\u0131nda iyile\u015fmeye yol a\u00e7an bir yenilik art\u0131msal yenilik olarak tan\u0131mlanabilir, fakat naylonun geli\u015ftirilmesi ve \u00fcretimi radikal yeniliktir. Benze \u015fekilde, termik santrallar\u0131n verimlili\u011fini art\u0131ran art\u0131msal yenilikler olabilir, fakat bu yenilikler sonucu n\u00fckleer santrale ge\u00e7i\u015f olmaz. N\u00fckleer enerji bir radikal yeniliktir.<\/p>\n<p>Radikal yenilikler zaman i\u00e7erisinde e\u015fitsiz da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirilmeleri ekonomik konjonkt\u00fcre ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca radikal yeniliklerin ba\u015far\u0131s\u0131 bir grup \u00fcr\u00fcn, s\u00fcre\u00e7 ve organizasyon yenili\u011finin e\u015f-anl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin naylon \u00fcretimi, sadece bir \u00fcr\u00fcn yenili\u011fi de\u011fildir, naylon \u00fcretimi \u00e7e\u015fitli s\u00fcre\u00e7 ve organizasyon yenilikleri olmadan ger\u00e7ekle\u015femez. Radikal yenilikler genelde mevcut sekt\u00f6rlerde k\u00f6kl\u00fc yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere yol a\u00e7arlar.<\/p>\n<p>\u201c<i>Teknolojik sistem\u201ddeki de\u011fi\u015fiklikler<\/i>, ekonomideki birden fazla sekt\u00f6r\u00fc etkileyen veya yeni sekt\u00f6rlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7an de\u011fi\u015fimlerdir. Teknolojik sistemdeki de\u011fi\u015fiklik, birden fazla firman\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir grup radikal ve art\u0131msal yenilik sonucu olu\u015fur. \u00d6rne\u011fin 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ya\u015fanan elektrifikasyon, elektrik enerjisi \u00fcretimi, iletimi, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve elektrik kullanan makine ve cihazlar dahil pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcn, s\u00fcre\u00e7 ve organizasyon yenili\u011fi k\u00fcmesi sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u201c<i>Tekno-ekonomik paradigma\u201ddaki de\u011fi\u015fim<\/i> ise t\u00fcm toplumun teknolojik-ekonomik yap\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir devrimdir. Tekno-ekonomik paradigmadaki de\u011fi\u015fim sadece baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin veya sekt\u00f6rlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaz, t\u00fcm sekt\u00f6rlerde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme yol a\u00e7ar, hatta y\u00f6netici ve m\u00fchendislerin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u201ctemel sorunlar\u0131\u201d da de\u011fi\u015ftirir.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote4sym\" name=\"sdfootnote4anc\"><sup>4<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Tekno-ekonomik paradigmadaki de\u011fi\u015fimler (teknolojik devrimler) Sanayi Devrimi\u2019nden itibaren yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemlerde g\u00f6zlenmi\u015ftir. Teknolojik devrim, yeni bir tekno-ekonomik paradigman\u0131n bask\u0131n olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve teknolojik-ekonomik geli\u015fme bu paradigman\u0131n tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde ve y\u00f6r\u00fcnge do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015fir. Devrimden sonraki 20-30 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde, yeni paradigman\u0131n potansiyelini ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere radikal ve art\u0131msal yenilikler temelinde h\u0131zl\u0131 bir \u00fcretkenlik art\u0131\u015f\u0131 ve ekonomik b\u00fcy\u00fcme s\u00fcreci ya\u015fan\u0131r. Paradigman\u0131n teknolojik s\u0131n\u0131rlar\u0131na yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretkenlik art\u0131\u015f h\u0131zlar\u0131 d\u00fc\u015fer, uzun d\u00f6nemli ekonomik kriz d\u00f6nemine girilir. Bu krizden \u00e7\u0131k\u0131\u015f ancak yeni bir teknolojik devrim ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Freeman ve Perez\u2019e g\u00f6re Sanayi Devrimi\u2019nden sonra 5 teknolojik devrim ve b\u00fcy\u00fck dalga (Kondratieff cycle) ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p><i>Erken mekanizasyon <\/i>(Sanayi Devrimi) olarak tan\u0131mlanan 1. dalga 1770-1780\u2019lerden 1830-1840\u2019lara kadar olan d\u00f6nemdir. Bu d\u00f6nemin temel girdisi pamuk ve pik demirdir.<\/p>\n<p><i>Buhar enerjisi ve demiryolu <\/i>olarak tan\u0131mlanan 2. dalga 1830-1840\u2019lardan 1880-1890\u2019lara olan d\u00f6nemi kapsar ve temel girdisi k\u00f6m\u00fcr ve ula\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><i>Elektrik ve a\u011f\u0131r sanayii dalgas\u0131 <\/i>(3. dalga) 1880-1890\u2019larda ba\u015flam\u0131\u015f ve 1930-1940\u2019larda sona ermi\u015ftir. Bu d\u00f6nemdeki temel girdi \u00e7eliktir.<\/p>\n<p><i>Fordist kitlesel \u00fcretim dalgas\u0131<\/i> (4. dalga) 1930-1940\u2019larda ba\u015flam\u0131\u015f, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f, teknolojik potansiyeline 1970\u2019lerde ulam\u0131\u015f ve 1980-1990\u2019larda uzun d\u00f6nemli krize girmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemin temel girdisi enerji (\u00f6zellikle petrol) olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>1980-1990\u2019larda ba\u015flayan ve <i>Bili\u015fim ve \u0130leti\u015fim<\/i> (B\u0130T) olarak tan\u0131mlanan 5. dalga elektronik, bilgisayarlar, yaz\u0131l\u0131m, robotik, ileti\u015fim, seramik, esnek \u00fcretim sistemleri, veri bankalar\u0131 gibi sekt\u00f6rlerdeki yenilikler sonucu ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu dalgan\u0131n temel girdisi \u201c\u00e7ip\u201dlerdir.<\/p>\n<p>Art\u0131msal yenilik ve radikal yenilik kavramlar\u0131 yenilik yaz\u0131n\u0131nda genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Teknolojik yenilikler ve uzun d\u00f6nemli b\u00fcy\u00fcme aras\u0131nda ili\u015fki oldu\u011fu da pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmekle birlikte, uzun d\u00f6nemli dalgalar (Kondratieff dalgalar\u0131), bu dalgalar\u0131n nedenleri ve d\u00f6nemselle\u015ftirilmesine ili\u015fkin bir g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi yoktur. Buna kar\u015f\u0131n teknolojik devrimler ve uzun d\u00f6nemli b\u00fcy\u00fcme konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar politika yap\u0131c\u0131lar\u0131 da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Yeniliklerin s\u0131n\u0131flamas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fma da Henderson ve Clark (1990) taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bir sistemdeki (\u00fcr\u00fcn, s\u00fcre\u00e7 veya organizayon) de\u011fi\u015fimin bile\u015fen\/temel kavramlar (components\/core concepts) veya sistem\/ili\u015fkiler (system\/linkages) d\u00fczeyinde yap\u0131labilece\u011fini vurgulad\u0131ktan sonra bu iki d\u00fczeydeki de\u011fi\u015fime g\u00f6re d\u00f6rt tip yenilik olabilece\u011fini saptam\u0131\u015flard\u0131r (bkz. \u015eekil 3).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 3.<\/strong> Yenilik tipleri<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-3.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-42\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-3-300x161.png\" alt=\"yenilik-sekil-3\" width=\"50%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-3-300x161.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-3.png 444w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small\"><i>Kaynak:<\/i> Henderson ve Clark (1990)<\/span><\/p>\n<p>Bir bile\u015fenin de\u011fi\u015fti\u011fi, niteli\u011finin iyile\u015fti\u011fi ama sistemde veya bile\u015fenler aras\u0131ndaki ili\u015fkide bir de\u011fi\u015fiklik olmad\u0131\u011f\u0131 yenilik <i>art\u0131msal yenilik <\/i>olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir bula\u015f\u0131k makinesinin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc motor kullanmas\u0131 ve kurutma h\u0131z\u0131n\u0131n artmas\u0131 art\u0131msal yenili\u011fe \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n<p><i>Radikal yenilikler<\/i> ise hem yeni bile\u015fenlerin geli\u015ftirilmesi, hem de sistem mimarisinde bir de\u011fi\u015fiklik sonucu olu\u015fur. \u00d6rne\u011fin jet motorlu u\u00e7ak bir radikal yeniliktir; hem u\u00e7a\u011f\u0131n motorunda, hem de yap\u0131s\u0131nda bir de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n<p><i>Mod\u00fcler yeniliklerde <\/i>sistemde bir de\u011fi\u015fiklik yoktur, fakat belirli bir i\u015flevi ger\u00e7ekle\u015ftiren bir bile\u015fen de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin elektrikli radyolarda enerji kayna\u011f\u0131 olarak genellikle pil kullan\u0131l\u0131r. Pil yerine kurulabilen saat mekanizmas\u0131n\u0131 kullanan radyolar (clockwork radio) mod\u00fcler yenili\u011fe \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n<p><i>Mimari yenilikte <\/i>ise bile\u015fenler ayn\u0131 kalmakla birlikte farkl\u0131 bir d\u00fczenleme ile sistemin mimari yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilir. Mimari yap\u0131daki de\u011fi\u015fiklik bile\u015fenlerde de baz\u0131 de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7abilir, fakat bile\u015fenlerdeki de\u011fi\u015fim k\u00fc\u00e7\u00fck ve bi\u00e7imseldir. Mimari yenili\u011fe bir \u00f6rnek, bir zamanlar \u00e7ok yenilik\u00e7i bir \u00fcr\u00fcn olarak g\u00f6sterilen Sony Walkman\u2019dir. Sony Walkman\u2019deki bile\u015fenler uzun bir s\u00fcredir kaset\u00e7alarlarda kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Sony Walkman bu bile\u015fenleri farkl\u0131 bir \u015fekilde birle\u015ftirerek (hoparl\u00f6rlerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, kulakl\u0131k kullan\u0131lmas\u0131, vb) yenilik\u00e7i bir \u00fcr\u00fcn yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Henderson ve Clark\u2019\u0131n s\u0131n\u0131flamas\u0131, \u00f6zellikle firma d\u00fczeyinde yenilik politikas\u0131 ve stratejisi geli\u015ftirilmesinde kullan\u0131labilecek bir \u00e7er\u00e7eve sunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">3. Yenilik<\/span><span style=\"font-size: x-large\"> sistemle<\/span><span style=\"font-size: x-large\">ri<\/span><\/p>\n<p>1980\u2019lerden itibaren yenilik s\u00fcrecini etkileyen \u00fc\u00e7 \u00f6nemli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm g\u00f6zlenmektedir.<\/p>\n<p>1. 1980\u2019lerde, \u00f6zellikle elektroni\u011fe dayal\u0131 <i>genel ama\u00e7l\u0131 teknolojilerin<\/i> geli\u015fimi ve <i>teknolojik yak\u0131nsama <\/i>s\u00fcre\u00e7lerinin bir sonucu olarak, bir yanda teknolojilerin kullan\u0131m alanlar\u0131 yayg\u0131nla\u015f\u0131rken, di\u011fer yanda \u00fcr\u00fcnlerin teknolojik karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fczeyi artm\u0131\u015f, bir \u00fcr\u00fcnde \u00e7ok say\u0131da ve farkl\u0131 teknoloji kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r (\u015eekil 4). 1980\u2019lere kadar olan d\u00f6nemde bir \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcretmek i\u00e7in az say\u0131da teknolojiye sahip olmak yeterken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin pek \u00e7o\u011funda \u00e7ok \u00e7e\u015fitli teknolojilerin kullan\u0131lmas\u0131 zorunlu hale gelmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin \u00e7ama\u015f\u0131r makinesi \u00fcretimi i\u00e7in metal i\u015fleme teknolojilerinde yetkin olmak yeterliyken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde elektronik ve yaz\u0131l\u0131m yetenekleri de zorunlu hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 4.<\/strong> Teknoloji-\u00fcr\u00fcn ili\u015fkileri<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-4.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-43\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-4-300x150.png\" alt=\"yenilik-sekil-4\" width=\"75%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-4-300x150.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-4.png 612w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00dcr\u00fcnlerin teknolojik karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fczeyi artarken, teknolojilerin kullan\u0131m alanlar\u0131 da h\u0131za \u00e7e\u015fitlenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin elektronik teknolojileri art\u0131k hemen her \u00fcr\u00fcnde kullan\u0131l\u0131r olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>2. Teknolojik de\u011fi\u015fim sonucu yenilik faaliyetlerinde sabit ve bat\u0131k maliyetler (fixed and sunk costs) giderek artmaktad\u0131r. Art\u0131k en \u201cbasit\u201d teknolojiler ve \u00fcr\u00fcnler bile uzun s\u00fcren ve b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar gerektiren Ar-Ge faaliyetleri sonucu geli\u015ftirilmektedir.<\/p>\n<p>3. Yenilik faaliyetlerinde belirsizlik ve riskler giderek artmaktad\u0131r. Bu belirsizlik ve riskler teknolojik olabildi\u011fi gibi, t\u00fcketici tercihlerinden veya rakip firmalar\u0131n daha iyi \u00fcr\u00fcnler\/teknolojiler geli\u015ftirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan da kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u00fc\u00e7 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm nedeniyle d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck firmas\u0131n\u0131n bile, bir \u00fcr\u00fcn veya teknoloji ile ili\u015fkili t\u00fcm \u00fcr\u00fcnleri\/teknolojileri kendi ba\u015f\u0131na \u00fcretebilmesi\/geli\u015ftirebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, yenilik s\u00fcreci artan oranda bir firman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmakta, yenilikler ancak firmalar aras\u0131ndaki etkile\u015fim ve i\u015fbirlikleri ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmektedir. Bu durum yenilik s\u00fcrecinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sistem yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmakta, birden fazla firma ve\/veya teknolojilerin bir b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p>Yenilik s\u00fcrecine ili\u015fkin olarak, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 fakat birbirini tamamlayan sistem yakla\u015f\u0131m\u0131ndan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Carlsson ve Stankiewicz (1991) taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re, teknoloji geli\u015fme ve ekonomik kalk\u0131nma s\u00fcre\u00e7lerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli analiz birimi t<i>eknolojik sistemler<\/i>dir. Bir teknolojik sistem, belirli bir ekonomik\/s\u0131nai alanda, belirli bir kurumsal altyap\u0131 \u00fczerinde faaliyet g\u00f6steren, teknolojinin geli\u015ftirilmesi, yay\u0131lmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131 s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131lan birimlerin etkile\u015fiminden olu\u015fan bir dinamik a\u011f\u0131d\u0131r (network). Teknolojik sistemler firmalar aras\u0131ndaki mal ve hizmet ak\u0131mlar\u0131 ile de\u011fil, bilgi\/yetenek (competence) ak\u0131mlar\u0131 baz\u0131nda tan\u0131mlan\u0131r. A\u011f belirli bir kritik b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe ve bir giri\u015fimciye sahipse, yeni f\u0131rsatlar yaratan bir firma ve teknoloji k\u00fcmesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Teknolojik sistemler yakla\u015f\u0131m\u0131, ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin motorunun, birbiriyle sinerjik etkile\u015fim i\u00e7indeki firma ve teknoloji k\u00fcmelerinin oldu\u011funu vurgular. Fakat firma ve teknoloji k\u00fcmelenmesi, ilgili teknolojinin potansiyelinin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Gen\u00e7 Schumpeter\u2019i izleyen teknolojik sistemler yakla\u015f\u0131m\u0131, bu k\u00fcmelenmenin etkili olabilmesi i\u00e7in giri\u015fimcinin rol\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli oldu\u011funu vurgular.<\/p>\n<p>Yenilik s\u00fcrecine ili\u015fkin en \u00f6nemli kavramlardan biri \u015f\u00fcphesiz <i>ulusal yenilik sitemi<\/i> kavram\u0131d\u0131r. Bu kavram evrimci iktisad\u0131n \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan Freeman (1987 ve 1988), Lundvall (1988, 1992) ve Nelson (1993) taraf\u0131ndan \u00f6nerilmi\u015f, k\u0131sa s\u00fcrede OECD (1997) gibi uluslararas\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan da teknoloji ve yenilik politikalar\u0131n\u0131n tasar\u0131m\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yenilik s\u00fcreci sadece firmalar-aras\u0131 etkile\u015fim sonucu ger\u00e7ekle\u015fmez; nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn e\u011fitiminden yasal ve d\u00fczenleyici altyap\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na, standartlardan akreditasyona, Ar-Ge desteklerinden fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131na kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli alanlarda yo\u011fun bir \u00f6zel kesim-kamu etkile\u015fimi yeniliklerin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in zorunludur. Ulusal yenilik sistemi, bir \u00fclkede yenilik ve teknolojik yay\u0131lman\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 ve y\u00f6n\u00fcn\u00fc etkileyen piyasa ve piyasa-d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcm kurum ve kurulu\u015flardan olu\u015fur.<\/p>\n<p>Ulusal yenilik sistemini olu\u015fturan kurum ve kurulu\u015flar alt\u0131 grupta toplanabilir (Taymaz, 2001, Ar\u0131kan, vd., 2003):<\/p>\n<ul>\n<li><i>Teknolojik yenilik faaliyetinde bulunan firmalar<\/i> ve bu firmalar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu a\u011flar<\/li>\n<li>K\u00e2r amac\u0131 olmayan kamu ve yar\u0131-\u00f6zel ba\u011f\u0131ms\u0131z <i>ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131<\/i><\/li>\n<li>Bilimsel bilginin \u00fcretimi, bulu\u015flar\u0131n \u00fcretilmesi ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n e\u011fitimi gibi i\u015flevler \u00fcstlenen <i>bilim ve e\u011fitim sistemi<\/i><\/li>\n<li>Yeni teknolojilerin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, e\u011fitim ve laboratuvar destek hizmetleri, standartlar\u0131n belirlenmesi vb faaliyetler ger\u00e7ekle\u015ftiren <i>destek ve k\u00f6pr\u00fc kurulu\u015flar<\/i><\/li>\n<li><i>Finansman kurulu\u015flar\u0131 <\/i>(Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine y\u00f6nelik destek kurulu\u015flar\u0131 dahil)<\/li>\n<li><i>Politika geli\u015ftiren, uygulayan ve de\u011ferlendiren kurulu\u015flar<\/i><\/li>\n<\/ul>\n<p>Bir \u00fclkenin yenilik performans\u0131, ulusal yenilik sisteminin t\u00fcm unsurlar\u0131n\u0131n etkin bir \u015fekilde faaliyet g\u00f6stermesine ve bu unsurlar aras\u0131nda gerekli etkile\u015fimin sa\u011flanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir unsurdaki veya etkile\u015fimdeki aksama t\u00fcm sistemin aksamas\u0131na yok a\u00e7ar (<i>sistemik aksama<\/i>). Bu nedenle ulusal yenilik sistemi yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re yenilik politikas\u0131n\u0131n hedefi, t\u00fcm kurum ve kurulu\u015flar\u0131yla iyi i\u015fleyen bir yenilik sisteminin kurulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Marshall\u2019dan itibaren iktisat yaz\u0131n\u0131nda firmalar\u0131n b\u00f6lgesel yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n nedenleri ve etkileri \u00fczerine \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yenilik s\u00fcrecinde firmalar ve firmalar-m\u00fc\u015fteriler aras\u0131ndaki etkile\u015fimlerin \u00f6nemini vurgulayan \u00e7al\u0131\u015fmalar, bili\u015fim ve ileti\u015fim teknolojilerindeki t\u00fcm geli\u015fmelere kar\u015f\u0131n g\u00fcven ili\u015fkilerin ve z\u0131mni bilginin (tacit knowledge) \u00f6neminden dolay\u0131 co\u011frafi, k\u00fclt\u00fcrel ve teknolojik yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n yenilik i\u00e7in gerekli oldu\u011funu, bu nedenle yenilik\u00e7i firmalar\u0131n belirli b\u00f6lgelerde yo\u011funla\u015fma e\u011filiminde oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015flerdir (tipik \u00f6rnek, ABD\u2019de Silikon Vadisi). Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, ulusal d\u00fczeydeki d\u00fczenlemelerin \u00f6nemini kabul etmekle birlikte, b\u00f6lgesel d\u00fczeydeki yap\u0131lanma ve sistemlerin yenilik s\u00fcreci i\u00e7in \u00f6nemini vurgulamak \u00fczere <i>b\u00f6lgesel yenilik sistemi<\/i> kavram\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015flerdir (\u00f6rne\u011fin, bkz. Cook, Uranga ve Etxebarria, 1998; Cook ve Memedovic, 2003). Bu kavram OECD, UNIDO ve AB gibi kurulu\u015flar taraf\u0131ndan da benimsenmi\u015f ve yayg\u0131n olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">4. Yenilik metrikleri<\/span><\/p>\n<p>Yenilik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, yenilik metriklerinin tan\u0131mlanmas\u0131 ve <span style=\"font-size: medium\">\u00f6l\u00e7\u00fclmesine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yenilik tan\u0131m\u0131 belirli bir mu\u011flakl\u0131k i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in (\u201cyeni ya da \u00f6<\/span><span style=\"font-size: medium\">nemli derecede iyile\u015ftirilmi\u015f\u201d<\/span><span style=\"font-size: medium\">) yeniliklerin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi \u00f6nemli zorluklar i\u00e7ermektedir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium\">Yenilik faaliyetlerin \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde kullan\u0131lan ilk metrik <\/span><span style=\"font-size: medium\"><i>Ar-Ge yat\u0131r\u0131mlar\u0131d\u0131r<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium\">. Yenilik faaliyetlerinin \u00f6nemli bir <\/span><span style=\"font-size: medium\"><i>girdisi<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium\"> Ar-Ge faaliyetleridir. Bu faaliyetler sonucu yeniliklerin geli\u015ftirildi\u011fi varsay\u0131m\u0131yla Ar-Ge faaliyetlerine yap\u0131lan harcamalar ve bilim adam\u0131\/ara\u015ft\u0131rmac\u0131 say\u0131lar\u0131 yenilik faaliyetlerinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium\">Ar-Ge istatistiklerinin yenilik metri\u011fi olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli avantaj\u0131, bu verilerin pek \u00e7ok \u00fclke ve uzun bir d\u00f6nem i\u00e7in mevcut olmas\u0131 ve Ar-Ge istatistiklerinin \u00fclkeler-aras\u0131nda benzer tan\u0131m ve y\u00f6ntemler ile derlenmesidir. OECD taraf\u0131ndan ilk kez 1963\u2019de yay\u0131nlanan <\/span><span style=\"font-size: medium\"><i>Frascati K\u0131lavuzu<\/i><\/span><span style=\"font-size: medium\">\u2019nda (OECD, 2002) Ar-Ge faaliyetleri ve \u00f6l\u00e7\u00fcm y\u00f6ntemleri kapsaml\u0131 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve Ar-Ge istatistiklerinin derlenme y\u00f6ntemleri uyumla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet yard\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin uluslararas\u0131 anla\u015fmalarda Ar-Ge faaliyetlerine istisnalar getirilmesi de Ar-Ge tan\u0131mlar\u0131n\u0131n uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Ar-Ge istatistiklerinin yenilik faaliyetlerinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli sorunlar\u0131, girdi de\u011fi\u015fkenleri olmas\u0131 ve (yu<\/span><span style=\"font-size: medium\">k<\/span><span style=\"font-size: medium\">ar\u0131da belirtildi\u011fi gibi) yeniliklerin Ar-Ge d\u0131\u015f\u0131 faaliyetler sonucu da geli\u015ftirilebilmesidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium\">Yeniliklerin \u00f6l\u00e7\u00fclmesine ili\u015fkin ikinci \u00f6nemli kaynak, <i>patent istatistikleri<\/i>dir. Patentler, <i>teknolojik <\/i>yeniliklerin korunmas\u0131 amac\u0131yla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir <i>\u00e7\u0131kt\u0131<\/i> g\u00f6stergesi olarak de\u011ferlendirilmektedir. Ayr\u0131ca d\u00fcnyadaki \u00fclkelerin \u00e7o\u011funda benzer patent uygulamalar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, \u00fclkeler aras\u0131 ve uzun d\u00f6nemli kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir istatistik elde etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Patentlerin yeniliklerin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde kullan\u0131lmas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131, t\u00fcm yenilikler i\u00e7in patent al\u0131nmamas\u0131 veya al\u0131namamas\u0131 (\u00f6zellikle s\u00fcre\u00e7 yeniliklerinde gizlili\u011fin tercih edilmesi ve baz\u0131 yeniliklerin patent konusu olmamas\u0131), fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n uygulamas\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klardan dolay\u0131 \u00fclkeler-aras\u0131 ve d\u00f6nemler-aras\u0131 patentleme e\u011filiminin de\u011fi\u015fmesi, patentlerin nitelikleri aras\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar olmas\u0131 ve \u00f6nemli say\u0131da patentin hi\u00e7bir zaman kullan\u0131lmamas\u0131d\u0131r (detayl\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. Archibugi, 1992).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium\"><i>Yenilik anketleri <\/i>son y\u0131llarda \u00fclke ve sekt\u00f6r d\u00fczeyinde yeniliklerin \u00f6l\u00e7\u00fclmesinde ve analizinde kullan\u0131lan \u00f6nemli bir kaynakt\u0131r. Ar-Ge ve patent istatistiklerindeki sorunlardan dolay\u0131 yenilik faaliyetlerinin do\u011frudan \u00f6l\u00e7\u00fclmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu 1980\u2019lerde yenilik anketleri geli\u015ftirilmeye ve uygulanmaya ba\u015fland\u0131 (\u00f6rne\u011fin ABD\u2019de Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131, Kanada\u2019da \u0130statistik Ofisi, \u0130ngiltere\u2019de Sussex \u00dcniversitesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 SPRU ara\u015ft\u0131rma merkezi). Yenilik anketlerinin uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 kapsam\u0131nda OECD b\u00fcnyesinde haz\u0131rlanan <i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i> 1992\u2019de yay\u0131mland\u0131 ve AB \u00fclkelerinde ilk ortak yenilik anketi 1993\u2019de uyguland\u0131 (OECD ve Eurostat, 2006). Yenilik anketlerinin en \u00f6nemli avantaj\u0131, yenilik faaliyetinde bulunan firmalar\u0131n \u00f6zelliklerine ili\u015fkin \u00f6zel sorular i\u00e7ermesidir. Bu \u015fekilde yenilik faaliyetlerini belirleyen etkenler ile yeniliklerin etkileri firma d\u00fczeyinde analiz edilebilmektedir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium\">Yenilik anketleri ile yeniliklerin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcndeki en \u00f6nemli sorun, bu anketlerde sadece \u201cson \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde bir yenilik yap\u0131l\u0131p\/yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d sorulmas\u0131 ve derlenen bilginin sadece ankete cevap veren ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcncesini yans\u0131tmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin T\u00dc\u0130K Taraf\u0131ndan 2014\u2019de yap\u0131lan yenilik anketinde, \u00fcr\u00fcn, s\u00fcre\u00e7, organizasyon ve pazarlama yenilikleri i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki sorular sorulmu\u015ftur:<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\"><i>\u00dcr\u00fcn Yenili\u011fi<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\">2012-2014 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde giri\u015fiminiz piyasaya ;<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: medium\">Yeni ya da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmi\u015f \/ iyile\u015ftirilmi\u015f mal sundu mu? (K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 de\u011fi\u015fiklikler\/iyile\u015ftirmeler ya da estetik de\u011fi\u015fiklikler ile di\u011fer giri\u015fimlerden sat\u0131n al\u0131nan mal veya hizmetlerin yeniden sat\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7ermez.)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">Yeni ya da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmi\u015f \/ iyile\u015ftirilmi\u015f hizmet sundu mu?<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\"><i>S\u00fcre\u00e7 Yenili\u011fi<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\">Giri\u015fiminiz 2012-2014 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde a\u015fa\u011f\u0131daki s\u00fcre\u00e7 yeniliklerini uygulam\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: medium\">Mal veya hizmet \u00fcretiminde yeni ya da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmi\u015f imalat y\u00f6ntemleri<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">Girdileriniz ile \u00fcretti\u011finiz mal veya hizmetler i\u00e7in yeni veya \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmi\u015f lojistik, teslimat ve da\u011f\u0131t\u0131m y\u00f6ntemleri<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">S\u00fcre\u00e7leriniz i\u00e7in yeni veya \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmi\u015f destekleme faaliyetleri (Bak\u0131m sistemleri, sat\u0131n alma, bilgi i\u015flem, muhasebe vb.)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\"><i>Organizasyonel yenilik<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\">Giri\u015fiminiz 2012-2014 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde a\u015fa\u011f\u0131daki organizasyon yeniliklerinden hangilerini uygulad\u0131?<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: medium\">Organizasyon s\u00fcreci i\u00e7in yeni i\u015f y\u00f6ntemleri ortaya koymak (Tedarik zinciri y\u00f6netimi, ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, bilgi y\u00f6netimi, yal\u0131n \u00fcretim, kalite y\u00f6netimi vb.)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">\u0130\u015f sorumluluklar\u0131 ve karar alma organizasyonunda yeni y\u00f6ntemlerin kullan\u0131lmas\u0131 (\u00c7al\u0131\u015fan\u0131n sorumluluklar\u0131, tak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, sorumlulu\u011fun da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, yeni birim<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">olu\u015fturulmas\u0131, e\u011fitim\/staj vb. konusunda yeni bir sistemin ilk defa kullan\u0131lmas\u0131)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">Di\u011fer giri\u015fimler veya kamu kurulu\u015flar\u0131 ile ili\u015fkilerde i\u015fbirli\u011fi, ortakl\u0131k, ta\u015feronluk vb. yollarla yeni y\u00f6ntemler kullan\u0131lmas\u0131 (\u0130lk kez \u00fcniversiteler ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rma kurum\/kurulu\u015flar\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapmak, vb.)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\"><i>Pazarlama yenili\u011fi<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><span style=\"font-size: medium\">Giri\u015fiminiz 2012-2014 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde a\u015fa\u011f\u0131daki pazarlama yeniliklerinden hangilerini uygulad\u0131?<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: medium\">\u00dcr\u00fcn\u00fcn tasar\u0131m ve ambalaj\u0131n\u0131n esteti\u011finde \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 (\u00dcr\u00fcn\u00fcn fonksiyonunun veya kullan\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerinin de\u011fi\u015ftirilmesi dahil de\u011fildir. Bu, \u00fcr\u00fcn yenili\u011fi<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">kapsam\u0131ndad\u0131r.)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">\u00dcr\u00fcn tan\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in yeni ortam veya reklam tekniklerinin kullan\u0131lmas\u0131 (Yeni bir medya reklam\u0131, yeni bir marka imaj\u0131, m\u00fc\u015fteri ma\u011faza kart\u0131 gibi uygulamalar\u0131n ilk kez kullan\u0131lmas\u0131)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">Yeni bir \u00fcr\u00fcn konumland\u0131rma veya sat\u0131\u015f kanal\u0131 y\u00f6nteminin uygulanmas\u0131 (Ba\u015fka giri\u015fimlere sat\u0131\u015f yetkisi (franchising) veya da\u011f\u0131t\u0131m izni verilmesi, do\u011frudan sat\u0131\u015f, \u00fcr\u00fcn sunumuna ili\u015fkin yeni kavramlar\u0131n kullan\u0131m\u0131)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: medium\">\u00dcr\u00fcn ve hizmetlerin fiyatland\u0131rmas\u0131nda yeni metodlar\u0131n uygulanmas\u0131 (Talebe g\u00f6re fiyatland\u0131rma ya da indirim sisteminin ilk kez kullan\u0131lmas\u0131)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-size: medium\">Firmalar bu sorulara sadece \u201cEvet\/Hay\u0131r\u201d cevab\u0131 verdi\u011fi i\u00e7in yeniliklerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc\/\u00f6nemi veya say\u0131s\u0131na ili\u015fkin do\u011frudan bir bilgi elde edilmemektedir. \u00dcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7 yenili\u011fine ili\u015fkin olarak, yenili\u011fin piyasa i\u00e7in de yeni olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcr\u00fcn yeniliklerine ili\u015fkin olarak son y\u0131lki ciro i\u00e7inde giri\u015fimin \u201ckendi pazar\u0131 i\u00e7in yeni olan mal veya hizmet yenilikleri sonucu \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin pay\u0131\u201d ve \u201csadece bu giri\u015fim i\u00e7in yeni olan mal veya hizmet yenilikleri sonucu \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin pay\u0131\u201d gibi sorularla yeniliklerin \u00f6nemi ve kapsam\u0131na ili\u015fkin ek bilgi derlenmektedir. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium\">Yenilik anketiyle derlenen yenilik verilerinin firma d\u00fczeyinde ikili (binary) de\u011fi\u015fken d\u00fczeyinde kalmas\u0131na kar\u015f\u0131n (\u201cson \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde yenilik yapt\u0131\/yapmad\u0131\u201d), bu anketler yenilik s\u00fcre\u00e7lerinin analizi ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir katk\u0131da bulunmu\u015ftur (Hong, Oxley ve McCann, 2012).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">5. Yeniliklerin etkileri<\/span><\/p>\n<p>Sanayi Devrimi\u2019nden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze yeniliklerin toplumsal ve ekonomik etkileri \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><i>Yenilik-\u00fcretkenlik-b\u00fcy\u00fcme ili\u015fkisi <\/i>iktisat yaz\u0131n\u0131nda kapsaml\u0131 olarak incelenmi\u015ftir (bu konuda yak\u0131n zamanda yay\u0131nlam\u0131\u015f bir derleme i\u00e7in bkz. Mohnen ve Hall, 2013). Ekonometrik \u00e7al\u0131\u015fmalarda elde edilen sonu\u00e7lara g\u00f6re t\u00fcm yenilik bi\u00e7imleri (\u00fcr\u00fcn, s\u00fcre\u00e7, organizasyonel ve pazarlama yenilikleri) firmalar\u0131n \u00fcretkenli\u011fi \u00fczerinde olumlu etkiye sahiptir. Farkl\u0131 yenilik tipleri genelde birlikte g\u00f6zlendi\u011fi ve yenilikler aras\u0131nda tamamlay\u0131c\u0131 ili\u015fki oldu\u011fu i\u00e7in bir yenilik tipinin etkisini ay\u0131rt etmek zordur, fakat bir b\u00fct\u00fcn olarak yeniliklerin \u00fcretkenlik \u00fczerinde pozitif etkisi vard\u0131r.<\/p>\n<p>Solow\u2019dan itibaren pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6sterildi\u011fi gibi \u00fcretkenlik art\u0131\u015flar\u0131 uzun d\u00f6nemli b\u00fcy\u00fcmenin en \u00f6nemli unsurudur. Bu nedenle yenilik-\u00fcretkenlik-b\u00fcy\u00fcme ili\u015fkisi akademisyenler ve politika yap\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan bir genel do\u011fru olarak kabul edilmekte, pek \u00e7ok \u00fclkede yenilik politikalar\u0131 ekonomik b\u00fcy\u00fcme a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><i>Yeniliklerin istihdam ve i\u015fg\u00fcc\u00fcne etkileri <\/i>her zaman tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur. 18. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda i\u015fg\u00fcc\u00fc talebini azaltt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in makinala\u015fmaya kar\u015f\u0131 ba\u015flayan Luddite hareketinde simgele\u015fti\u011fi gibi baz\u0131 durumlarda yeniliklere kar\u015f\u0131 ciddi toplumsal tepkiler de olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Yeniliklerin istihdam etkisine ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar, yeniliklerin tiplerine g\u00f6re farkl\u0131 etkilerde olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir (Vivarelli, 1995 ve 2014). \u00d6rne\u011fin s\u00fcre\u00e7 yeniliklerinin ilk etkisi emek \u00fcretkenli\u011fini (\u00e7\u0131kt\u0131\/i\u015fg\u00fcc\u00fc oran\u0131n\u0131) art\u0131rarak (belirli bir \u00fcretim d\u00fczeyinde) i\u015fg\u00fcc\u00fc talebini, dolay\u0131s\u0131yla istihdam\u0131 azaltmakt\u0131r. Sanayi Devrimi\u2019nden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze, \u00fclke ve sekt\u00f6r d\u00fczeyinde emek \u00fcretkenli\u011finin s\u00fcrekli artma e\u011filiminde oldu\u011fu g\u00f6zlenmektedir (emek \u00fcretkenli\u011finde ancak kriz d\u00f6nemlerinde, k\u0131sa d\u00f6nemli d\u00fc\u015fmeler ya\u015fanmaktad\u0131r).<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote5sym\" name=\"sdfootnote5anc\"><sup>5<\/sup><\/a> S\u00fcre\u00e7 yenilikleri emekten tasarruf eden nitelikte oldu\u011fu i\u00e7in firma d\u00fczeyinde ilk etki i\u015fg\u00fcc\u00fc talebini azaltmak olmakla birlikte, baz\u0131 \u201ctelafi edici mekanizmalar\u201d (compensating mechanism) sonucu orta ve uzun d\u00f6nemde bu etki zay\u0131flamakta, baz\u0131 durumlarda tersine d\u00f6nebilmektedir. \u00d6rne\u011fin s\u00fcre\u00e7 yenili\u011fi sonucu maliyetlerin ve \u00fcr\u00fcn fiyat\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi, \u00fcretim miktar\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla i\u015fg\u00fcc\u00fc talebinin artmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bu etkinin, i\u015fg\u00fcc\u00fc talebinde azaltmay\u0131 telafi edip etmemesi, \u00fcr\u00fcn talebinin fiyat esnekli\u011fi ve \u00fcretimde i\u015fg\u00fcc\u00fc kullan\u0131m d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu \u00fcr\u00fcn yurtd\u0131\u015f\u0131 piyasalarda sat\u0131labiliyorsa, bu etki daha fazla olacak, fakat bu s\u00fcre\u00e7 sonucu \u00fclke i\u00e7inde i\u015fg\u00fcc\u00fc talebi artarken, yabanc\u0131 firmalar\u0131n rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmesi sonucu di\u011fer \u00fclkelerde i\u015fg\u00fcc\u00fc talebi d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n<p>Benzer \u015fekilde, s\u00fcre\u00e7 teknolojisi yeni \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na gereksinim duyuyorsa, bu \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00fcreten sekt\u00f6rlerde istihdam art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zlenebilecektir. Telafi edici mekanizmalar\u0131n s\u00fcre\u00e7 yeniliklerinin i\u015fg\u00fcc\u00fc talebi \u00fczerindeki olumsuz etkilerini azaltmakla birlikte tam olarak telafi edemeyece\u011fi, bu nedenle uzun d\u00f6nemde s\u00fcre\u00e7 yeniliklerinin i\u015fg\u00fcc\u00fc talebini azalt\u0131c\u0131 bir etkide bulunaca\u011f\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fg\u00fcc\u00fc talebindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn uzun d\u00f6nemde istihdam etkisi (haftal\u0131k\/y\u0131ll\u0131k) \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresindeki de\u011fi\u015fime ba\u011fl\u0131d\u0131r. Uzun d\u00f6nemde i\u015fsizlik oranlar\u0131nda s\u00fcrekli bir art\u0131\u015f (veya, bu durumun tersi, istihdam oranlar\u0131nda s\u00fcrekli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f) g\u00f6zlenmemektedir. Bunun nedeni, uzun d\u00f6nemde (haftal\u0131k\/y\u0131ll\u0131k) \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin azalmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Gr\u00fcbler ve Ausubel\u2019in (1995) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6re \u0130ngiltere\u2019de erkeklerin (kad\u0131nlar\u0131n) \u00f6m\u00fcr boyunca \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 s\u00fcre 1856\u2019da ortalama olarak 149,700 (62,800) saatten 1981\u2019de 88,000 (39,800) saate d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote6sym\" name=\"sdfootnote6anc\"><sup>6<\/sup><\/a> Ya\u015fam beklentisinin artmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresindeki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin azalmas\u0131ndan ve k\u0131smen de y\u0131ll\u0131k izin ve tatil s\u00fcrelerinin artmas\u0131ndan kaynaklam\u0131\u015ft\u0131r. Bu verilerin g\u00f6sterdi\u011fi gibi, s\u00fcre\u00e7 yeniliklerinin istihdam \u00fczerindeki etkisi, i\u015fg\u00fcc\u00fc talebinin azalmas\u0131ndan dolay\u0131 olumsuz gibi g\u00f6r\u00fcnse de, s\u00fcre\u00e7 yenilikleri, uygun kurumsal yap\u0131lanmalar olmas\u0131 durumunda, asl\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerini azaltma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n<p>\u00dcr\u00fcn yeniliklerinin istihdam etkisin genelde olumlu kabul edilmektedir. Yeni \u00fcr\u00fcnler ile yeni piyasalar yarat\u0131lmakta, bu piyasalar\u0131n gereksinim duydu\u011fu i\u015fg\u00fcc\u00fcne talep artmaktad\u0131r. \u201c\u00d6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmi\u015f\/iyile\u015ftirilmi\u015f\u201d \u00fcr\u00fcn yeniliklerinde ise \u00fcr\u00fcn\u00fcn niteli\u011fi\/kalitesi art\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu \u00fcr\u00fcnlere olan talep de artmakta, artan talebi kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in istihdamda da bir art\u0131\u015f g\u00f6zlenmektedir. \u00dcr\u00fcn yenili\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftiren firma daha \u00e7ok yerel firmalarla rekabet halindeyse, \u00fcr\u00fcn yenili\u011finin talebi art\u0131r\u0131c\u0131 etkisi, yenilik yapmayan firmalar\u0131n talebini d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011fi i\u00e7in yenilik\u00e7i olmayan firmalarda istihdam kayb\u0131 ya\u015fanacakt\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, yenilik\u00e7i firmalar, yenilik\u00e7i olmayan firmalar pahas\u0131na b\u00fcy\u00fcyecektir. Bu olumsuz etkiye kar\u015f\u0131n net etkinin pozitif olmas\u0131 beklenmektedir. Net etki, rakip firmalar\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131 firmalar olmas\u0131 durumunda (\u00f6rne\u011fin yenilik\u00e7i firman\u0131n daha \u00e7ok ihracat yapmas\u0131 durumunda) daha y\u00fcksek olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Yeniliklerin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn niteli\u011fine etkisi olduk\u00e7a tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur. Braverman\u2019\u0131n (1974) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bu alanda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015ftir. ABD\u2019deki emek s\u00fcre\u00e7lerini kapsaml\u0131 bir \u015fekilde izleyen Braverman, artan mekanizasyon ve otomasyonun i\u015fg\u00fcc\u00fcnde bir kutupla\u015fmaya yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha nitelikli i\u015fler ve \u00fcretim s\u00fcrecinin kontrol\u00fc giderek k\u00fc\u00e7\u00fclen bir m\u00fchendis\/y\u00f6netici grubunun elinde toplan\u0131rken, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir kesiminin niteliksiz i\u015fg\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc etkili bir \u015fekilde g\u00f6stermi\u015ftir. Braverman\u2019dan sonra yap\u0131lan (\u00f6zellikle sosyolojik) \u00e7al\u0131\u015fmalarda, s\u00fcre\u00e7 ve hatta \u00fcr\u00fcn yenilikleri sonucu i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn bilgi ve becerisinin artan oranda makinalara (ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yaz\u0131l\u0131ma) aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu nedenle i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir kesiminin nitelik gerektirmeyen g\u00f6revler \u00fcstlendi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Belirli \u00fcr\u00fcn ve sekt\u00f6rler baz\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn kutupla\u015fmas\u0131 ve i\u015fg\u00fcc\u00fc niteli\u011finin makinalara aktar\u0131m\u0131n\u0131n g\u00f6zlenmesine kar\u015f\u0131n, uzun d\u00f6nemde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn niteli\u011finde bir azalma de\u011fil, aksine (e\u011fitim d\u00fczeyi gibi genel de\u011fi\u015fkenler ile \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde) i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcm ortalama niteli\u011finde bir art\u0131\u015f g\u00f6zlenmektedir. Bu \u00e7eli\u015fkili gibi g\u00f6r\u00fcnen durum \u00fcr\u00fcn ya\u015fam \u00e7evrimi (product life cycle) yakla\u015f\u0131m\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n<p>Utterback ve Abernathy\u2019nin (1978) geli\u015ftirdi\u011fi \u00fcr\u00fcn ya\u015fam \u00e7evrimi yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam \u00e7evrimi d\u00f6rt a\u015famadan olu\u015fur (\u015eekil 5).<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 5.<\/strong> Yenilikler ve \u00fcr\u00fcn ya\u015fam \u00e7evrimi<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-5.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-44\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-5-300x111.png\" alt=\"yenilik-sekil-5\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-5-300x111.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-5-768x285.png 768w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-5-1024x380.png 1024w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-5.png 1543w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: medium\"><span style=\"font-size: small\"><i>Kaynak:<\/i><\/span><span style=\"font-size: small\"> Utterback\u2019dan (1996) uyarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span> <\/span><\/p>\n<p><i>\u0130lk a\u015fama<\/i>, \u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 fakat \u00fcr\u00fcn niteliklerinin ve standartlar\u0131n\u0131n hen\u00fcz netle\u015fmedi\u011fi <i>olu\u015fum <\/i>a\u015famas\u0131d\u0131r. Bu a\u015fama piyasada talep hen\u00fcz olu\u015fmaktad\u0131r. Piyasaya giren \u00e7ok say\u0131da firma kendi tasar\u0131mlar\u0131n\u0131n bask\u0131n olmas\u0131n\u0131 i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterir. \u0130lk a\u015famada \u00e7ok say\u0131da (radikal) \u00fcr\u00fcn yenili\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirilir, bu \u00fcr\u00fcn yeniliklerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 uygulanma ve yay\u0131lma f\u0131rsat\u0131 bulamaz.<\/p>\n<p><i>\u0130kinci a\u015fama<\/i>, \u201cbask\u0131n tasar\u0131m\u0131n\u201d (dominant design) olu\u015ftu\u011fu, bu bask\u0131n tasar\u0131m\u0131 geli\u015ftirebilen ve \u00fcretebilen firmalar\u0131n piyasa paylar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131, di\u011fer firmalar\u0131n birle\u015fme veya iflas yoluyla piyasadan \u00e7ekildi\u011fi <i>b\u00fcy\u00fcme <\/i>a\u015famas\u0131d\u0131r. Bu a\u015famada \u00fcr\u00fcn yenilikleri \u00f6nemini kaybederken, s\u00fcre\u00e7 yenilikleri ve \u00f6l\u00e7ek ekonomileri ile \u00fcretim maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr, d\u00fc\u015fen maliyetler piyasan\u0131n h\u0131zla b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flar, \u00fcretim miktar\u0131 ve istihdam artar.<\/p>\n<p><i>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama<\/i>, piyasan\u0131n <i>olgunlu\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131<\/i> a\u015famad\u0131r, art\u0131r\u0131msal s\u00fcre\u00e7 yenilikleri ile maliyetler d\u00fc\u015fmeye devam eder, fakat piyasa doygunlu\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcretim art\u0131\u015flar\u0131 yava\u015flar, istihdamda ve firma say\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6zlenir.<\/p>\n<p><i>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015fama<\/i>, <i>gerileme <\/i>a\u015famas\u0131d\u0131r. Bu a\u015famada \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7lerin teknolojik potansiyeli t\u00fcketilmi\u015f, t\u00fcketici talebi tamamen doymu\u015ftur. Bu \u00fcr\u00fcn\u00fc ikame edebilecek ba\u015fka yenilikler olmas\u0131 durumunda, piyasan\u0131n tamamen yok olmas\u0131 da s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n<p>\u00dcr\u00fcn ya\u015fam \u00e7evrimi kapsam\u0131nda bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7evrimin ilk iki a\u015famas\u0131nda (olu\u015fum ve b\u00fcy\u00fcme) \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7 yeniliklerini ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek ve yeni teknolojileri kullanabilecek, ayn\u0131 anda bir ka\u00e7 g\u00f6revi yerine getirebilecek (multi-tasking) nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fc talebi fazla olacak, fakat \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7 nitelikleri olgunlu\u011fa ula\u015ft\u0131ktan sonra i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn bilgi ve becerisi makina ve yaz\u0131l\u0131ma transfer edildi\u011fi i\u00e7in nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fc talebi d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n<p>Belirli bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fim s\u00fcrecine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, zamanla nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fc talebinin azalaca\u011f\u0131 ve niteliksiz i\u015fg\u00fcc\u00fc talebinin artaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir, fakat yeni \u00fcr\u00fcnler nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fc talebini art\u0131raca\u011f\u0131 ve farkl\u0131 \u00fcr\u00fcn ya\u015fam \u00e7evrimleri i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ece\u011fi i\u00e7in uzun d\u00f6nemde nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fc talebi, bu iki etkenden hangisinin bask\u0131n olaca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fecektir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, yeniliklerin i\u015fg\u00fcc\u00fc niteli\u011fine etkisinin olumlu veya olumsuz olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n<p>Yeniliklerin ekonomik ve toplumsal etkilerini en iyi \u00f6zetleyebilecek kavram, Schumpeter\u2019in <i>yarat\u0131c\u0131 y\u0131k\u0131m<\/i> (creative destruction) kavram\u0131d\u0131r. Bu kavram, yenilik s\u00fcrecinde yeni \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7lerin geli\u015fece\u011fini (s\u00fcrecin <i>yarat\u0131c\u0131<\/i> k\u0131sm\u0131), fakat yeni olanlar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak eskinin yerine ge\u00e7ece\u011fini (s\u00fcrecin <i>y\u0131k\u0131m<\/i> k\u0131sm\u0131) vurgular. Yenilikler sonucu eski \u00fcr\u00fcnler piyasadan \u00e7ekilecek, eski \u00fcr\u00fcnleri \u00fcreten firmalar iflas edecek, eski \u00fcr\u00fcnlere \u00f6zg\u00fc becerilere sahip i\u015f\u00e7iler i\u015fsiz kalacak, baz\u0131 durumlarda t\u00fcm bir sekt\u00f6r ortadan kalkacak, hatta bu s\u00fcrece uyum g\u00f6steremeyen \u00fclkelerin b\u00fcy\u00fcme tempolar\u0131 giderek yava\u015flayacakt\u0131r. Yarat\u0131c\u0131 y\u0131k\u0131m (yani yenilik) s\u00fcrecinin y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerinin insani a\u00e7\u0131dan olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7mamas\u0131 i\u00e7in, bu s\u00fcre\u00e7ten etkilen insanlar\u0131n aktif i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131 politikalar\u0131 gibi uygulamalar sonucu yeniliklere (yeni teknolojilere) adaptasyonunun sa\u011flanmas\u0131 gereklidir. Bu do\u011frultuda kurumsal tedbirler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 durumda hem yenilik s\u00fcreci toplumsal sorunlara yol a\u00e7acak, hem de olu\u015fan tepkilerden dolay\u0131 yenilik s\u00fcreci yava\u015flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Yeniliklerin etkileri \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yeniliklerin h\u0131z\u0131 \u00fczerinde durulmu\u015ftur (Yenilik s\u00fcreci h\u0131zl\u0131\/yava\u015f olursa ne olur? ). Fakat yeniliklerin h\u0131z\u0131 kadar y\u00f6n\u00fc de \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin enerji alan\u0131nda fosil yak\u0131t teknolojilerinin geli\u015fmesi yerine yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131na dayal\u0131 teknolojileri geli\u015ftirilmesi, enerji \u00fcretimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayn\u0131 sonuca yol a\u00e7abilir, fakat ekonomik ve toplumsal etkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan teknolojinin hangi y\u00f6nde geli\u015fti\u011fi, en az h\u0131z\u0131 kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Teknolojik geli\u015fme ve yenilikler \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00e7o\u011fu kez mevcut durumda kullan\u0131lan (ve \u00e7o\u011fu kez bask\u0131n konumda olan) teknolojiler incelenmekte, var olan teknolojilerin se\u00e7enekler aras\u0131nda <i>en iyisi <\/i>oldu\u011fu varsay\u0131lmaktad\u0131r (\u201csurvival of the fittest\u201d). Fakat evrimci yakla\u015f\u0131m, her zaman en iyinin hayatta kalmayabilece\u011fini, se\u00e7enekler aras\u0131nda daha \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d olan bir teknolojinin \u015fans gibi pek \u00e7ok etkiden dolay\u0131 bask\u0131n olabilece\u011fini ve di\u011fer se\u00e7enekleri ortadan kald\u0131rabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Pinch ve Bijker\u2019\u0131n (1987) \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra \u00f6zellikle Teknolojinin Toplumsal Kurulumu (Social Construction of Technology) yakla\u015f\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan, teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecinde toplumsal s\u00fcre\u00e7lerin ve g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinin etkileri kapsaml\u0131 olarak incelenmi\u015ftir. Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknoloji ve yeniliklerin ancak belirli bir toplumsal ba\u011flam i\u00e7inde anla\u015f\u0131labilece\u011fini g\u00f6stermi\u015f, yeniliklerinin y\u00f6n\u00fcn\u00fcn toplumsal ili\u015fkiler taraf\u0131ndan nas\u0131l belirlendi\u011fi konusunda pek \u00e7ok \u00f6rnek ortaya koymu\u015flard\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu yeniliklerin sadece bilim <i>adamlar\u0131<\/i> ve m\u00fchendislerin \u201cteknik\u201d tercihlerine b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131, toplumsal akt\u00f6rlerin de bu s\u00fcre\u00e7lerde aktif olarak yer almas\u0131 gerekti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">6. Yenilik politikalar\u0131<\/span><\/p>\n<p><i>6.1. Kuramlar<\/i><\/p>\n<p>Yenilik politikalar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elendirilmesi ve tasarlanmas\u0131nda iki kuram etkilidir.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote7sym\" name=\"sdfootnote7anc\"><sup>7<\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>Neo-klasik kuram<\/i>, t\u00fcm ekonomik birimlerin (firmalar ve hanehalklar\u0131) rasyonel ve tam bilgiye sahip oldu\u011funu, tek ama\u00e7lar\u0131n\u0131n da fayda maksimizasyonu oldu\u011funu varsaymaktad\u0131r. Teknolojinin yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin belirli varsay\u0131mlar alt\u0131nda, bireylerin ve toplumun refah\u0131, tam rekabet\u00e7i piyasalar alt\u0131nda maksimize edilmektedir. Piyasalar tam rekabet\u00e7i konumdan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde toplumsal refah azalmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu varsay\u0131mlar alt\u0131nda yenilik politikas\u0131 dahil herhangi bir kamu politikas\u0131na gereksinim yoktur. Aksine, t\u00fcm piyasalar\u0131n rekabet\u00e7i oldu\u011fu durumda, herhangi bir kamu politikas\u0131 toplumsal refah\u0131n azalmas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc teknolojik yenilik faaliyetler i\u00e7in gerekli olan kaynaklar tam rekabet\u00e7i piyasalar taraf\u0131ndan en etkin bir \u015fekilde tahsis edilecektir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle Nelson (1959) ve Arrow\u2019un (1962) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan sonra, pek \u00e7ok neo-klasik iktisat\u00e7\u0131, yeniliklerin ve teknolojik bilginin \u00fcretilmesinde <i>piyasalar\u0131n aksayabilece\u011fini<\/i> (market failure), yani piyasalar\u0131n bu faaliyetlere toplumsal olarak etkin d\u00fczeyde kaynak tahsis edemeyece\u011fini, bu nedenle kamunun yenilik politikalar\u0131 yoluyla kaynak tahsis s\u00fcre\u00e7lerini etkilemesi gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Neo-klasik yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re yenilik faaliyetlerinde piyasan\u0131n aksamas\u0131n\u0131n d\u00f6rt \u00f6nemli nedeni vard\u0131r:<\/p>\n<p>1. Yeniliklerin fiziksel mallardan \u00f6nemli bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, <i>kamusal mal niteli\u011finin<\/i> \u00f6nemli olmas\u0131, yani d\u0131\u015flanabilirlik (excludability) ve rekabet\u00e7ilik (rivalry) \u00f6zelli\u011finin (g\u00fc\u00e7l\u00fc) olmamas\u0131d\u0131r. Yeniliklerin bir firmada kullan\u0131lmas\u0131, di\u011fer firmalarda kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u0131\u015flamad\u0131\u011f\u0131 gibi yenilik ve yenilikte i\u00e7erilen bilgi bir defa kullan\u0131ld\u0131ktan sonra t\u00fckenmez, yok olmaz. Hatta, pek \u00e7ok \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi, yeniliklerin ve bilginin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, kullan\u0131lmas\u0131, en az\u0131ndan yeni bilgilerin \u00fcretilmesini kolayla\u015ft\u0131rarak kendi de\u011ferini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>2. Yenilik faaliyetlerinde piyasan\u0131n aksamas\u0131n\u0131n ikinci nedeni, bu <i>faaliyetlere i\u00e7kin olan belirsizliklerdir<\/i>. Yenilik faaliyetlerinin teknolojik a\u00e7\u0131dan ba\u015far\u0131l\u0131 olup\/olamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin <i>teknolojik belirsizlik<\/i>, teknolojik olarak ba\u015far\u0131l\u0131 olan yeniliklerin kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan benimsenip\/benimsenmeyece\u011fine ili\u015fkin <i>piyasa belirsizli\u011fi <\/i>ve di\u011fer \u00fcreticilerin daha iyi\/farkl\u0131 yenilikler ger\u00e7ekle\u015ftirerek piyasada tutunup\/tutunamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin <i>ticari belirsizlik <\/i>yenilik faaliyetlerinin finansman\u0131nda sorunlar olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>3. Yenilik faaliyetlerinde piyasan\u0131n aksamas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc nedeni, <i>Arrow ikilemi <\/i>olarak bilinen durumdur. Piyasa mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015fleyebilmesi i\u00e7in, ekonomik akt\u00f6rlerin davran\u0131\u015flar\u0131 sonucu fiyatlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve fiyat hareketlerinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilgiye ba\u011fl\u0131 olarak kaynaklar\u0131n tahsis edilmesi gereklidir. Bu mekanizman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fabilmesinin \u00f6n ko\u015fulu olan \u015feffafl\u0131k, yani piyasaya s\u00fcr\u00fclen \u00fcr\u00fcnler hakk\u0131nda tam bilgi, yenilikler i\u00e7in sa\u011flanmamaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc yenilik ve bilgi piyasalar\u0131nda \u015feffafl\u0131k olmas\u0131 durumunda, yani herkesin ayn\u0131 bilgiye sahip olmas\u0131 durumunda bir bilgi al\u0131\u015f\/veri\u015fi ger\u00e7ekle\u015femez. \u015eeffafl\u0131k olmamas\u0131 durumunda, potansiyel m\u00fc\u015fteriler, yeniliklerin ve bilginin kendileri i\u00e7in yarar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiremeyecekler ve belirli bir talep olu\u015fturamayacaklard\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, bilginin, bilindi\u011fi zaman al\u0131nmas\u0131na gerek kalmaz, bilinmedi\u011finde ise de\u011feri \u00f6l\u00e7\u00fclemez. Bu durumda, yenilikler i\u00e7in piyasalar s\u0131\u011f olacak, piyasa mekanizmas\u0131 etkin olarak \u00e7al\u0131\u015famayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>4. Son olarak, yenilik faaliyetlerinde <i>d\u0131\u015fsall\u0131klar <\/i>\u00f6nem kazanabilmektedir. Bir firman\u0131n yenilik faaliyeti (yenilik i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnlerin kullan\u0131m\u0131, yenili\u011fin taklit edilmesi, bu faaliyetlerde yetkinle\u015fen personelin ba\u015fka firmalar taraf\u0131ndan istihdam edilmesi gibi nedenlerle) di\u011fer firmalara olumlu katk\u0131da bulunabilmektedir. Yenili\u011fi yapan firma, yenilik faaliyetinin t\u00fcm faydas\u0131n\u0131 elde edememekte, t\u00fcketicilere, di\u011fer firmalara ve hatta rakiplerine de yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Bu durumda, yenilik faaliyetinin \u00f6zel getirisi, toplumsal getirisinden az olmakta, piyasa mekanizmas\u0131 yenilik faaliyetlerine toplumsal olarak en iyi d\u00fczeyde kaynak tahsis edememektedir.<\/p>\n<p>Neo-klasik yakla\u015f\u0131mda, yenilik faaliyetlerinde piyasan\u0131n aksamas\u0131n\u0131n iki \u00f6nemli sonucu vard\u0131r. Yeniliklerin ve bilginin kamusal mal \u00f6zelli\u011fi kazanmas\u0131ndan ve ekonomik d\u0131\u015fsall\u0131klardan dolay\u0131, bu faaliyetlere yeterli d\u00fczeyde kaynak ayr\u0131lmayacakt\u0131r (eksik yat\u0131r\u0131m). Ayr\u0131ca bu faaliyetlerdeki belirsizli\u011fin fazla olmas\u0131ndan dolay\u0131, finansman maliyeti, toplumsal olarak en iyi duruma g\u00f6re, daha y\u00fcksek olacakt\u0131r. Bu sorun, \u00f6zellikle sermaye piyasas\u0131n\u0131n geli\u015fmedi\u011fi \u00fclkelerde ve sermaye piyasalar\u0131na ula\u015fmas\u0131 zor olan (k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta boy) firmalar i\u00e7in \u00f6nemli bir sorun olacakt\u0131r. Bu durumda devletin m\u00fcdahalesi, yenilik faaliyetlerinde \u00f6zel getiri oran\u0131n\u0131 toplumsal getiri oran\u0131na e\u015fitleyecek \u015fekilde finansal destek sa\u011flanmas\u0131 \u015feklinde olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Neo-klasik yakla\u015f\u0131m\u0131n teknoloji ve yenilik politikalar\u0131na ili\u015fkin \u00f6nerilerinin \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi, genel, \u201ctarafs\u0131z\u201d politikalar\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Neo-klasik iktisat\u00e7\u0131lar genellikle belirli sekt\u00f6rlere\/firmalara\/teknolojilere y\u00f6nelik programlar\u0131, piyasa mekanizmas\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fini \u00e7arp\u0131taca\u011f\u0131 ve istismar edilece\u011fi gerek\u00e7esiyle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>1980\u2019lerden itibaren etkinli\u011fi artan Schumpeterci\/evrimci iktisat\u00e7\u0131lar, neo-klasik yakla\u015f\u0131m\u0131n yenilik s\u00fcrecinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yetersiz oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir (neo-klasik yakla\u015f\u0131m\u0131n kapsaml\u0131 bir ele\u015ftirisi i\u00e7in bkz. Lundvall, 1999). Neo-klasik yakla\u015f\u0131ma y\u00f6nelik ele\u015ftirileri \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131kta \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>1. Genel olarak neo-klasik kuram\u0131n inceledi\u011fi temel iktisadi sorun, verili ko\u015fullarda kaynak tahsis s\u00fcrecidir. Bu do\u011frultuda, teknoloji ve yenilik politikalar\u0131na ili\u015fkin neo-klasik \u00f6neri, firmalar\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 ve teknolojik yetene\u011fini veri olarak al\u0131p, \u00e7e\u015fitli te\u015fvik mekanizmalar\u0131 ile yenilik yapan firmalar\u0131n Ar-Ge maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrerek veya yenili\u011fin faydalar\u0131ndan daha fazla yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak bu faaliyetlerin getirisini art\u0131rmakt\u0131r. Bu anlamda, neo-klasik yakla\u015f\u0131m verili ko\u015fullar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini (\u00f6rne\u011fin firmalar\u0131n teknolojik yetene\u011finin y\u00fckseltilmesini) ihmal etmektedir.<\/p>\n<p>2. Neo-klasik kuramda tam rekabet\u00e7i piyasalar, kaynak tahsis s\u00fcrecinin analizinde mihenk ta\u015f\u0131 rol\u00fcn\u00fc oynamaktad\u0131r. Fakat bu \u00f6l\u00e7\u00fct yenilik s\u00fcrecinin incelenmesinde ve de\u011ferlendirilmesinde yetersiz kalmaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc firmalar\u0131n amac\u0131 yenilikler sonucu, en az\u0131ndan ge\u00e7ici bir s\u00fcre, tekelci konumda kalarak tekelci k\u00e2r elde etmektir. Fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131, bu tekelci konumu ve tekelci k\u00e2rlar\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>3. Neo-klasik yakla\u015f\u0131m, teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecini lineer bir s\u00fcre\u00e7 olarak, firmalar\u0131 da birbiriyle etkile\u015fim i\u00e7inde olmayan akt\u00f6rler olarak ele almaktad\u0131r. Yenilik s\u00fcrecinde, sadece fiyatlardaki de\u011fi\u015fim ile gerekli bilginin aktar\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Yenilik s\u00fcreci, firmalar ve di\u011fer ekonomik ve toplumsal akt\u00f6rler (Ar-Ge kurumlar\u0131, \u00fcniversiteler, finans kurulu\u015flar\u0131, vb) aras\u0131nda piyasa ve piyasa-d\u0131\u015f\u0131 mekanizmalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulan yo\u011fun bir etkile\u015fim i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Yenilik s\u00fcrecinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 sistem yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi i\u00e7in, yenilik politikalar\u0131 da teknoloji sisteminin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak tasarlanmal\u0131d\u0131r. Sistemik \u00f6zelliklerin daha \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131 bilgiye dayal\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f toplumlarda \u201cpiyasan\u0131n aksamas\u0131\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 teknoloji ve yenilik politikas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n<p>Evrimci yakla\u015f\u0131m\u0131n, neo-klasik yakla\u015f\u0131mdan en \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, ekonomik geli\u015fim s\u00fcrecinde yenilik ve \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131d\u0131r. Neo-klasik yakla\u015f\u0131m mevcut durumda (firmalar\u0131n kaynaklar\u0131 ve teknolojik yetenekleri veri iken) kaynak tahsis s\u00fcrecini incelerken, evrimci yakla\u015f\u0131m firmalar\u0131n yeni teknolojileri nas\u0131l geli\u015ftirdi\u011fi ve yeniliklere nas\u0131l uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemektedir. Yenilik s\u00fcrecinde belirsizlik ve tesad\u00fcfi etkenler \u00f6nemli oldu\u011fu i\u00e7in, evrimci yakla\u015f\u0131mda analiz birimi, neo-klasik yakla\u015f\u0131m\u0131n temsili firmas\u0131n\u0131n aksine, farkl\u0131 teknolojileri, farkl\u0131 yetenekleri, farkl\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme yap\u0131lar\u0131, farkl\u0131 davran\u0131\u015f kurallar\u0131 olan firmalar ile di\u011fer ekonomik akt\u00f6rlerin olu\u015fturdu\u011fu bir sistemdir. Yenilikler (mutation) \u00e7e\u015fitlili\u011fi art\u0131r\u0131rken, rekabet\u00e7i bask\u0131lar (selection) \u00e7e\u015fitlili\u011fi azalt\u0131c\u0131 bir etkide bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle <i>\u00e7e\u015fitlilik teknolojik geli\u015fme s\u00fcrecinin hem nedeni, hem de sonucudur<\/i>.<\/p>\n<p>Evrimci kuram sistem yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsendi\u011fi i\u00e7in, yenilik politikas\u0131n\u0131n amac\u0131 iyi i\u015fleyen bir ulusal yenilik sisteminin kurulmas\u0131d\u0131r. Bu kurama g\u00f6re yenilik politikas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan neden, piyasan\u0131n aksamas\u0131 de\u011fi\u015f, sistemin aksamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><i>6.2. <\/i><i>Yakla\u015f\u0131mlar<\/i><\/p>\n<p>Neo-klasik ve evrimci yakla\u015f\u0131mlar farkl\u0131 nedenlerle de olsa kamu taraf\u0131ndan (belirli ko\u015fullar alt\u0131nda) yenilik politikas\u0131 uygulanmas\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. K\u0131saca tan\u0131mlamak gerekirse, <i>yenilik politikas\u0131, yenilik s\u00fcrecinin h\u0131z\u0131n\u0131 ve y\u00f6n\u00fcn\u00fc etkilemeye y\u00f6nelik politikalard\u0131r<\/i>.<\/p>\n<p>Yenilik politikalar\u0131n\u0131n <i>tasar\u0131m\u0131nda <\/i>farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar kullan\u0131labilmektedir. Bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131, <i>sorun-odakl\u0131<\/i> ve <i>gelecek-odakl\u0131<\/i> olarak iki gruba ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><i>Sorun-odakl\u0131 politika tasar\u0131m\u0131<\/i> yakla\u015f\u0131m\u0131nda, (ulusal d\u00fczeyde) yenilik s\u00fcrecinin etkili \u015fekilde i\u015flemesini engelleyen sorunlar tespit edilerek, bu sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik politikalar tasarlan\u0131r. Sorun-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 da spesifik ve sistematik olarak ilk alt-gruba ay\u0131rabiliriz.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote8sym\" name=\"sdfootnote8anc\"><sup>8<\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>Spesifik sorun-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m<\/i>, karar a\u011fac\u0131 (decision tree) y\u00f6ntemi izleyerek sorunun k\u00f6k nedenlerini tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r (bkz. Hausmann, Rodrik and Velasco, 2007). \u00d6rne\u011fin KOB\u0130\u2019lerin yeteri kadar yenilik\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa, Tablo 1\u2019deki hipotetik \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi, \u201cKOB\u0130\u2019ler yeteri kadar yenilik\u00e7i de\u011fil\u201d hipotezi \u201cneden?\u201d sorular\u0131 ile a\u00e7\u0131larak sorunun k\u00f6k nedenine ula\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: medium\"><strong>Tablo 1.<\/strong> Spesifik sorun-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m: Bir \u00f6rnek<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p>KOB\u0130\u2019ler yenilik\u00e7i de\u011fil<\/p>\n<ul>\n<li>KOB\u0130\u2019ler yenilik ger\u00e7ekle\u015ftirmiyorlar\n<ul>\n<li>KOB\u0130\u2019lerin yenilik ger\u00e7ekle\u015ftirme ihtiyac\u0131 yok\n<ul>\n<li>Yenilik faaliyetleri k<span style=\"font-family: Liberation Serif,serif\">\u00e2<\/span>rl\u0131 de\u011fil<\/li>\n<li>Di\u011fer faaliyetler daha k<span style=\"font-family: Liberation Serif,serif\">\u00e2<\/span>rl\u0131<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>KOB\u0130\u2019ler yenilik faaliyetlerinin kazanc\u0131n\u0131 \u00f6ngeremiyor\n<ul>\n<li>KOB\u0130\u2019ler teknolojik geli\u015fmeler konusunda yeterli bilgiye sahip de\u011fil<\/li>\n<li>KOB\u0130\u2019ler piyasa ko\u015fullar\u0131 konusunda yeterli bilgiye sahip de\u011fil<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>KOB\u0130\u2019ler yenilik ger\u00e7ekle\u015ftiremiyorlar\n<ul>\n<li>KOB\u0130\u2019lerin yenilikler i\u00e7in gerekli finansman kaynaklar\u0131 yok<\/li>\n<li>KOB\u0130\u2019lerin yenilikler i\u00e7in gerekli insan kayna\u011f\u0131 yok<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>KOB\u0130\u2019ler yenilik ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar fakat uygulayam\u0131yorlar\n<ul>\n<li>KOB\u0130\u2019ler yenilikleri yayg\u0131n olarak kullanacaklar\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131 yapam\u0131yorlar<\/li>\n<li>KOB\u0130\u2019ler b\u00fcy\u00fck firmalar\u0131n piyasa g\u00fcc\u00fc nedeni ile yeni \u00fcr\u00fcnlerini da\u011f\u0131tam\u0131yorlar<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p><i>Sistemik sorun-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n <\/i>temel kavram\u0131 <i>sistemik sorunlar<\/i>d\u0131r (Edquist, 2011; Lee, 2013). Bu yakla\u015f\u0131m, tan\u0131lay\u0131c\u0131 analiz (diagnostic analysis) ile sistemik sorunlar\u0131 ve bu sorunlar\u0131n nedenlerini tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Sistemik sorun-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m, spesifik sorun-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m gibi <i>mevcut<\/i> sorunlar\u0131 tespit etmeye y\u00f6neliktir, fakat bu yakla\u015f\u0131mda tekil sorunlar de\u011fil, sistemin i\u015fleyi\u015findeki sorunlara a\u011f\u0131rl\u0131k verilir. \u00d6rne\u011fin bu yakla\u015f\u0131mda \u201cpiyasan\u0131n aksamas\u0131\u201d kavram\u0131 kullan\u0131lmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kavram mevcut yenilik sistemi ile (tam rekabet\u00e7i piyasalar alt\u0131ndaki) optimum yenilik sisteminin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na dayan\u0131r fakat optimum yenilik sistemini tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u201cpiyasan\u0131n aksamas\u0131\u201d kavram\u0131 yenilik politikas\u0131 tasar\u0131m\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n<p>Sistemik sorun-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m bir politika sorunu ile ba\u015flar (\u00f6rne\u011fin \u201cyenilik sisteminin performans\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131\u201d). Sonra bu sorunu \u00f6l\u00e7ecek g\u00f6stergeler tespit edilir (yenilik yo\u011funlu\u011fu) ve bu g\u00f6stergeler operasyonel hale getirilir (art\u0131msal yenilikler, radikal yenilikler, sekt\u00f6rler, vb). Bu g\u00f6stergeler temelinde yenilik sisteminin hangi tip yeniliklerde ve hangi sekt\u00f6rlerde\/b\u00f6lgelerde\/teknolojik sistemlerde performans\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. Sorunlar\u0131n nedenlerini tespit etmek i\u00e7in yenilik sistemindeki faaliyetler ile sorunlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler analiz edilir. Bu analizler, optimum yenilik sistemi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, mevcut yenilik sisteminin tarihsel geli\u015fimi i\u00e7erisinde kendisiyle ve mevcut yenilik sistemini ba\u015fka yenilik sistemleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak yap\u0131l\u0131r, bu analizlerden sonra politika \u00f6nerileri geli\u015ftirilir.<\/p>\n<p><i>Gelecek-odakl\u0131<\/i> politika tasar\u0131m\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 mevcut tekil veya sistemik sorunlar de\u011fildir. Gelecek-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131mda, gelecekte ula\u015f\u0131lmak istenilen konuma y\u00f6nelik olarak politika tasarlan\u0131r. Bu anlamda gelecek-odakl\u0131 politika tasar\u0131m\u0131 pro-aktif bir politikad\u0131r.<\/p>\n<p>Gelecek-odakl\u0131 politika tasar\u0131m\u0131 da iki alt gruba ayr\u0131labilir.<\/p>\n<p><i>\u0130stik\u015fafi gelecek-odakl\u0131 <\/i>(exploratory future-oriented) politika tasar\u0131m\u0131nda politik, ekonomik, toplumsal ve teknolojik e\u011filimler analiz edilir, bu e\u011filimler sonucu farkl\u0131 gelecek senaryolar\u0131 olu\u015fturulur, \u201cen iyi\u201d senaryonun ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131racak veya \u201cen k\u00f6t\u00fc\u201d senaryonun ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltacak politikalar tasarlan\u0131r (\u00f6rne\u011fin, bkz. Rand Europe, 1998). Bu yakla\u015f\u0131mda \u00f6zellikle teknolojilerin gelecekte nas\u0131l geli\u015fece\u011fine y\u00f6nelik olarak tarihsel veriler kullan\u0131larak teknoloji tahminleri (technological forecasting) yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><i>Normatif gelecek-odakl\u0131 <\/i>(normative future-oriented) yakla\u015f\u0131m, istik\u015fafi yakla\u015f\u0131ma benzemekle birlikte, burada mevcut e\u011filimler temelinde gelecek senaryolar\u0131 olu\u015fturulmaz. Bu yakla\u015f\u0131mda da mevcut trendler analiz edilir, fakat bu analizler olas\u0131 geleceklerin tespit edilmesi i\u00e7in de\u011fil, istenilen gelece\u011fe nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, istik\u015fafi gelecek-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131mda bug\u00fcnden ba\u015flan\u0131p gelece\u011fin nas\u0131l olabilece\u011fi tahmin edilir, normatif gelecek-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131mda ise \u00f6nce gelecekte nas\u0131l bir noktaya ula\u015f\u0131lmak istendi\u011fi belirlenir, sonra bu gelece\u011fe ula\u015fmak i\u00e7in e\u011filimlerin nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirilir. Bir anlamda istik\u015fafi yakla\u015f\u0131m mevcut e\u011filimlere uyum sa\u011flamaya y\u00f6nelikken, normatif yakla\u015f\u0131m gelece\u011fi \u015fekillendirmeye y\u00f6neliktir. Bu nedenle istik\u015fafi yakla\u015f\u0131mda tahmin (forecasting) y\u00f6netimi kullan\u0131l\u0131rken, normatif yakla\u015f\u0131mda \u00f6ng\u00f6r\u00fc (foresight) y\u00f6ntemleri kullan\u0131l\u0131r (\u00f6ng\u00f6r\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 konusunda bir de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. Havas, Schartinger ve Weber, 2010). Normatif gelecek-odakl\u0131 yakla\u015f\u0131m konusunda 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen <i>Vizyon 2023<\/i> \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir (Saritas, Taymaz and Tumer, 2007).<\/p>\n<p>Normatif yakla\u015f\u0131mlar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, politika tercihlerinin \u015feffaf bir \u015fekilde ortaya konulmas\u0131 ve toplumun t\u00fcm kesimlerinin kendi tercihlerini ve taleplerini politika tasar\u0131m\u0131 s\u00fcrecine yans\u0131tabilmesidir.<\/p>\n<p><i>6.3. <\/i><i>Ara\u00e7lar<\/i><\/p>\n<p>Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi pek \u00e7ok yenilikte kamusal mal niteli\u011finin \u00f6nemli olmas\u0131, d\u0131\u015fsall\u0131klar, belirsizl ve riskler ve bilgi asimetrisi gibi sorunlar nedeniyle yenilik\u00e7i firmalar ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri yeniliklerin t\u00fcm getirisini alamamaktad\u0131r. Yeniliklerin \u00f6zel getirisinin toplumsal getirisinden daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu, bu nedenle yenilik faaliyetlerine eksik-yat\u0131r\u0131m (under investment) yap\u0131laca\u011f\u0131 pek \u00e7ok kuramsal ve ampirik \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6sterilmi\u015ftir.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote9sym\" name=\"sdfootnote9anc\"><sup>9<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Genel kabul g\u00f6ren bu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, piyasan\u0131n aksamas\u0131na yol a\u00e7an bu sorunlardan dolay\u0131 devlet yeniliklerin \u00f6zel getirisini art\u0131racak politikalar izlemelidir.<\/p>\n<p>Yeniliklerin \u00f6zel getirisini art\u0131rmaya y\u00f6nelik ilk politika <i>fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131<\/i> politikalar\u0131d\u0131r. Patent korumas\u0131nda oldu\u011fu gibi yenilik yapanlara, yeniliklerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanmak \u00fczere yasal olarak (belirli bir s\u00fcre) <i>tekel hakk\u0131 <\/i>tan\u0131nmaktad\u0131r. Piyasalarda tekellerin olu\u015fmas\u0131n\u0131n ekonomik performans\u0131 olumsuz etkileyece\u011fi de s\u00f6ylenmekle birlikte, yenilikler \u00fczerindeki ge\u00e7ici tekel hakk\u0131n\u0131n yeniliklerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik ederek uzun d\u00f6nemde ekonomik performans \u00fczerinde olumlu etkiye sahip olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Yeniliklerin \u00f6zel getirisini art\u0131rmaya y\u00f6nelik en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan politika arac\u0131, <i>Ar-Ge faaliyetlerine te\u015fvikler <\/i>verilmesidir. Bu politika arac\u0131 hemen hemen t\u00fcm devletler taraf\u0131ndan yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r ve devlet yard\u0131mlar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan uluslaraaras\u0131 anla\u015fmalarda bir istisna olarak kabul edilmektedir. Ar-Ge faaliyetlerine uygulanan te\u015fvikler sonucu yeniliklerin \u00f6zel maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmekte, b\u00f6ylece \u00f6zel getirinin artmas\u0131 ve toplumsal getiriye yakla\u015fmas\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r (optimum te\u015fvik d\u00fczeyi, \u00f6zel getiriyi toplumsal getiriye e\u015fitleyecek destek miktar\u0131d\u0131r).<\/p>\n<p>Ar-Ge faaliyetlerine destekler yatay ve d\u00fc\u015fey olabilir. Herhangi bir k\u0131s\u0131t konulmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm Ar-Ge yapanlara te\u015fvik verilmesi yatay destek olarak tan\u0131mlan\u0131rken, se\u00e7ilen sekt\u00f6rlerde veya teknoloji alanlar\u0131nda te\u015fviklerin verilmesi d\u00fc\u015fey te\u015fvik olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ar-Ge te\u015fvikleri vergisel (Ar-Ge harcamalar\u0131n\u0131n vergiden d\u00fc\u015f\u00fclmesi, kurumlar vergisi ve gelir vergisi istisnalar\u0131, Ar-Ge personeli i\u00e7in sosyal g\u00fcvenlik primlerinde indirimler, vb) veya do\u011frudan mali destek bi\u00e7iminde olabilir. Mali destekler ko\u015fulsuz ba\u011f\u0131\u015f, ko\u015fullu ba\u011f\u0131\u015f (yenilikten gelir elde edilmesi durumunda deste\u011fin geri \u00f6denmesi) ve kredi bi\u00e7imlerinde olabilir. OECD \u00fclkelerinin genelinde vergisel ve ko\u015fulsuz ba\u011f\u0131\u015f \u015feklinde Ar-Ge destekleri yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmakta, kamu deste\u011fi Ar-Ge harcamalar\u0131n\u0131n %50\u2019sine ula\u015fabilmektedir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle Ar-Ge faaliyetlerine 100 TL ay\u0131ran bir firma, bunun yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 devletten Ar-Ge te\u015fviki olarak geri alabilmektedir.<\/p>\n<p>Firmalara y\u00f6nelik Ar-Ge te\u015fviklerine ek olarak, \u00f6zellikle sistem yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimseyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve politika yap\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan, ulusal yenilik sistemi kurumlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve bu kurumlar aras\u0131nda etkile\u015fimin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik politika ara\u00e7lar\u0131 da \u00f6nerilmektedir. \u00d6rne\u011fin kamu ara\u015ft\u0131rma merkezleri ve \u00fcniversitelerde Ar-Ge faaliyetleri yap\u0131larak \u00fcretilen bilgi ve yeniliklerin kamuya sunulmas\u0131, nitelikli bilim insan\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yeti\u015ftirilmesi, teknoparklar ve kulu\u00e7kal\u0131klar gibi ara\u00e7larla k\u00fcmelenmenin desteklenmesi, standartlar\u0131n belirlenmesi, \u00f6zel firmalara kalibrasyon ve test hizmetlerinin sunulmas\u0131, teknoloji transferinin desteklenmesi, \u00f6zellikle KOB\u0130\u2019lere y\u00f6nelik teknolojik destek programlar\u0131, kamu sat\u0131n alma politikalar\u0131yla yeniliklerin \u00f6zendirilmesi gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ara\u00e7lar kullan\u0131lmaktad\u0131r (bu konuda \u00f6rnekler i\u00e7in bkz. World Bank, 2010; UNCTAD, 2015).<\/p>\n<p><i>6.4. Sorunlar<\/i><\/p>\n<p>1970\u2019lerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze yeniliklerin te\u015fvik edilmesine y\u00f6nelik politikalar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde arz y\u00f6nl\u00fc olmu\u015f, bir ba\u015fka deyi\u015fle do\u011frudan yenilik arz\u0131n\u0131 desteklemi\u015ftir. Yenilik politikalar\u0131n\u0131n arz y\u00f6nl\u00fc olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir nedeni teknolojik yenilik s\u00fcrecine ili\u015fkin lineer bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n hala politika yap\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan (en az\u0131ndan \u00f6rt\u00fck olarak) benimsenmesidir. Ayr\u0131ca, neo-klasik kuram\u0131n piyasalar\u0131n aksamas\u0131 tezi de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkili olmu\u015f, yeniliklerin \u00f6zel getirisinin y\u00fckseltilmesi i\u00e7in yenilik arz\u0131n\u0131 te\u015fvik eden politikalar benimsenmi\u015ftir. Evrimci\/Schumpeterci iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n yenilik sistemi yakla\u015f\u0131mlar\u0131, bu politikalar\u0131 zenginle\u015ftirmesine kar\u015f\u0131n, pratikte \u00f6nerilen politikalar yenilik\u00e7i firmalar i\u00e7in \u201ci\u015f ortam\u0131n\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d d\u00fczeyinde kalm\u0131\u015f ve yine arz y\u00f6nl\u00fc olmu\u015ftur. Son olarak, yenilik politikalar\u0131 uzun bir d\u00f6nem yeniliklerin ve teknolojik geli\u015fme h\u0131z\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00f6ncelik vermi\u015f, <i>yeniliklerin y\u00f6n\u00fc<\/i> (hangi yeniliklerin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi) ikincil planda kalm\u0131\u015ft\u0131r (benzer bir de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz Edquist, 2015).<\/p>\n<p>Son 10 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde, talep y\u00f6nl\u00fc politikalar\u0131n da artan \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcndeme geldi\u011fi g\u00f6zlenmektedir. Talep y\u00f6nl\u00fc politikalar\u0131n, yani yenilik talebi olu\u015fturarak yeniliklerin h\u0131z\u0131 ve y\u00f6n\u00fcn\u00fcn etkilenmesine y\u00f6nelik politikalar\u0131n son y\u0131llarda daha fazla g\u00fcndeme gelmesinin iki nedeni vard\u0131r.<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote10sym\" name=\"sdfootnote10anc\"><sup>10<\/sup><\/a><\/p>\n<p>\u0130lk olarak, te\u015fviklerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve kapsam\u0131na kar\u015f\u0131n \u00f6zellikle AB \u00fclkelerinde arz y\u00f6nl\u00fc politikalar\u0131n etkinli\u011fi k\u0131s\u0131tl\u0131 olmu\u015ftur. \u0130kinci olarak arz y\u00f6nl\u00fc politikalar yenilik s\u00fcrecinin \u00f6nemli toplumsal ve \u00e7evresel sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r (Edquist, 2015; Guerzonia ve Raiteria, 2015).<\/p>\n<p>Arz y\u00f6nl\u00fc politikalar\u0131n yenilik s\u00fcrecini toplumsal a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli (toplumsal getirisi y\u00fcksek) alanlara do\u011fru y\u00f6nlendirememesinin nedeni bu politikalar\u0131n tasar\u0131m\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc arz y\u00f6nl\u00fc politikalar, te\u015fvik miktar\u0131 ne olursa olsun her zaman \u00f6zel getirisi y\u00fcksek olan alanlarda yenilik faaliyetlerinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini destekler. Bu durum, \u015eekil 6\u2019daki basit \u00f6rnek ile g\u00f6sterilebilir. Mevcut teknolojik ve bilimsel bilgi birikimi \u00e7er\u00e7evesinde firmalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi 9 proje oldu\u011funu ve bu projelerden H ve I\u2019nin t\u00fcm toplumu do\u011frudan etkileyen ve bu nedenle toplumsal getirisi \u00e7ok y\u00fcksek olan \u00e7evre projeleri oldu\u011funu varsayal\u0131m. \u015eekilde projeler \u00f6zel getirilerine g\u00f6re s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 6.<\/strong> Yenilik projelerinin se\u00e7imi<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-6.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-45\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-6-300x169.png\" alt=\"yenilik-sekil-6\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-6-300x169.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-6.png 693w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>T\u00fcm yenilik projelerinin \u00f6zel maliyeti 10 birim iken, firmalar sadece net \u00f6zel getirisi (\u00f6zel getiri \u2013 \u00f6zel maliyet) pozitif olan A ve B projelerini ger\u00e7ekle\u015ftirecektir. Arz y\u00f6nl\u00fc politikalar ile (\u00f6rne\u011fin Ar-Ge destekleri ile) \u00f6zel maliyetin 7 birime d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc varsayal\u0131m. Bu durumda firmalar yine net getirisi en y\u00fcksek olan A, B, C ve D projelerini ger\u00e7ekle\u015ftirecektir. H ve I projeleri en y\u00fcksek toplumsal getiriye sahip olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu projelerin sadece arz y\u00f6nl\u00fc politikalar ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi hemen hemen olanaks\u0131zd\u0131r. Bu teknolojilerin geli\u015ftirilmesi (\u00f6rne\u011fin \u00e7evre-dostu yeniliklerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi) ancak ya kamu kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, ya da kamunun (sat\u0131n alma politikas\u0131 gibi) talep y\u00f6nl\u00fc politikalar uygulamas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, yoksulluk, n\u00fcfusun ya\u015flanmas\u0131, gen\u00e7 i\u015fsizlik, k\u0131tl\u0131k ve a\u015f\u0131r\u0131 \u015fi\u015fmanl\u0131k, tedavisi olmayan salg\u0131n hastal\u0131klar gibi ger\u00e7ek ve potansiyel sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde son 200 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde geli\u015ftirilen teknolojilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 bu sorunlar, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 tehdit edecek boyuttad\u0131r.<\/p>\n<p><a name=\"__DdeLink__2319_14059336681\"><\/a> Bu sorunlar\u0131n pek \u00e7o\u011funun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yenilikler \u00f6nemli bir rol oynayacakt\u0131r. Fakat yenilikler yoluyla bu sorunlar\u0131n a\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in yenilik politikalar\u0131n\u0131n, normatif gelecek-odakl\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla ve yeniliklerin y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirecek \u015fekilde uygulanmas\u0131 gereklidir. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcme (sustainable growth), ye\u015fil b\u00fcy\u00fcme (green growth) ve kapsay\u0131c\u0131 b\u00fcy\u00fcme (inclusive growth) gibi kavramlar toplum taraf\u0131ndan nas\u0131l bir gelece\u011fin istendi\u011fini g\u00f6stermektedir. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve sat\u0131n alma politikalar\u0131na dayal\u0131 yenilik politikalar\u0131 bu istenilen geleceklere ula\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunabilir (yenilik politikalar\u0131n\u0131n \u00fcstlenmesi gereken rol konusunda bkz. Mazzucato, 2013; Mazzucato ve Perez, 2014).<\/p>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">7. T\u00fcrkiye ve yenilik\u00e7ilik<\/span><\/p>\n<p>Uzun d\u00f6nemli ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kazan\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yenilik faaliyetleri son derece \u00f6nemlidir. Yenilik faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin konumu nedir ve nas\u0131l de\u011fi\u015fmektedir?<a class=\"sdfootnoteanc\" href=\"#sdfootnote11sym\" name=\"sdfootnote11anc\"><sup>11<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Yenilik \u00e7ok boyutlu bir kavram oldu\u011fu ve farkl\u0131 metriklerin farkl\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri\/zay\u0131fl\u0131klar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu b\u00f6l\u00fcmde yeniliklere ili\u015fkin iki temel g\u00f6sterge kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: Ar-Ge ve patent istatistikleri.<\/p>\n<p>\u015eekil 7\u2019da T\u00fcrkiye, Kore, \u00c7in, ABD, AB (28 \u00fclke) ve OECD \u00fclkelerinde 2000-214 y\u0131llar\u0131nda GSY\u0130H i\u00e7inde Ar-Ge harcamalar\u0131n\u0131n oran\u0131 (Ar-Ge yo\u011funlu\u011fu) g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin Ar-Ge yo\u011funlu\u011fu tedrici bir \u015fekilde artarak yakla\u015f\u0131k %0.5\u2019den %1.0\u2019e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu art\u0131\u015f, di\u011fer \u00fclkeler ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hala \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeydedir. AB, ABD ve OECD \u00fclkelerinde bu oran %2-2.8 aras\u0131ndad\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma amac\u0131yla T\u00fcrkiye i\u00e7in Kore ve \u00c7in\u2019in daha anlaml\u0131 olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. 1960\u2019lar\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir b\u00fcy\u00fcme temposu yakalayan Kore\u2019nin Ar-Ge yo\u011funlu\u011fu da h\u0131zla artm\u0131\u015f ve 2012\u2019de %4\u2019\u00fc ge\u00e7mi\u015ftir. Son 50 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde d\u00fcnyada en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen \u00fclkelerden biri olan Kore\u2019nin bu ba\u015far\u0131s\u0131nda, orta ve y\u00fcksek-teknolojili sekt\u00f6rlere do\u011fru h\u0131zl\u0131 bir yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ger\u00e7ekle\u015ftirmesi ve buna paralel olarak Ar-Ge yo\u011funlu\u011funu art\u0131rmas\u0131 \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 7.<\/strong> GSY\u0130H i\u00e7inde Ar-Ge harcamalar\u0131n\u0131n pay\u0131<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-7.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-46\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-7-300x187.png\" alt=\"yenilik-sekil-7\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-7-300x187.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-7.png 749w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small\"><i>Kaynak:<\/i> OECD, Main Science and Technology Indicators<\/span><\/p>\n<p>2005\u2019de sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc paritesine g\u00f6re ki\u015fi ba\u015f\u0131na milli geliri T\u00fcrkiye\u2019nin yar\u0131s\u0131ndan az olan \u00c7in\u2019de Ar-Ge yo\u011funlu\u011fu T\u00fcrkiye\u2019nin yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131yd\u0131. Buna kar\u015f\u0131n \u00c7in\u2019in Ar-Ge yo\u011funlu\u011fu bu d\u00f6nemde h\u0131zla artarak 2014\u2019de %2\u2019yi a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ar-Ge yo\u011funlu\u011fu kadar, Ar-Ge harcamalar\u0131n\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcniversitelerin Ar-Ge faaliyeti ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, tan\u0131m gere\u011fi \u00fcniversite b\u00fct\u00e7elerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 Ar-Ge harcamas\u0131 olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 8.<\/strong> Ar-Ge harcamalar\u0131 i\u00e7erisinde \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-8.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-47\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-8-300x187.png\" alt=\"yenilik-sekil-8\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-8-300x187.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-8.png 749w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small\"><i>Kaynak:<\/i> OECD, Main Science and Technology Indicators<\/span><\/p>\n<p>\u015eekil 8\u2019de \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn Ar-Ge faaliyetlerinin ne kadar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de bu oran 2001 krizinden sonra d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, 2003\u2019den sonra h\u0131zla artarak 2014\u2019de %50\u2019yi ge\u00e7mi\u015ftir. AB, ABD, Kore, \u00c7in ve OECD \u00fclkelerinde ise \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131 t\u00fcm d\u00f6nem boyunca %60\u2019\u0131n \u00fczerinde olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Ar-Ge faaliyetleri yenilik s\u00fcrecinin \u00f6nemli bir girdisini olu\u015fturmakla birlikte, t\u00fcm Ar-Ge faaliyetlerinin amac\u0131 yenilik ger\u00e7ekle\u015ftirmek de\u011fildir. Bu nedenle \u00fclkelerin yenilik\u00e7i performanslar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan patent verileri daha iyi bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapma olana\u011f\u0131 sunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>OECD taraf\u0131ndan \u00fclkeler aras\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla \u00fc\u00e7l\u00fc (triadic) patent verileri derlenmektedir. Firmalar genellikle patent ba\u015fvurular\u0131n\u0131 \u00f6nce faaliyet g\u00f6sterdikleri \u00fclkede yapmakta, r\u00fc\u00e7han hakk\u0131n\u0131 kullanarak bir y\u0131l i\u00e7erisinde patent hakk\u0131n\u0131 almak istedikleri b\u00f6lgelere\/\u00fclkelere ba\u015fvurmaktad\u0131r. Bu sayede patentin koruma s\u00fcresi fiilen 21 y\u0131la \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. \u201c\u00dc\u00e7l\u00fc patent\u201d, AB ve Japonya\u2019da patent ba\u015fvurusu yap\u0131lan ve ABD\u2019de patent hakk\u0131 al\u0131nan yenilikleri tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 b\u00f6lge d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomilerini olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in, \u201c\u00f6nemli\u201d yenilik sahiplerinin bu \u00fc\u00e7 b\u00f6lgede de patent ba\u015fvurusunda bulunaca\u011f\u0131 varsay\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle \u201c\u00fc\u00e7l\u00fc patent\u201d hem koruma alt\u0131na al\u0131nan yenili\u011fin \u201c\u00f6nemli\u201d oldu\u011funu g\u00f6stermekte, hem de \u201c\u00fclke yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d (home bias) denilen yenilik yapan firmalar\u0131n \u00f6nce kendi \u00fclkelerinde patent ba\u015fvurusunda bulunmas\u0131ndan kaynaklanan yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 9.<\/strong> \u00dc\u00e7l\u00fc (triadic) patentleri i\u00e7inde \u00fclke paylar\u0131<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-9.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-48\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-9-300x187.png\" alt=\"yenilik-sekil-9\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-9-300x187.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-9.png 749w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small\"><i>Kaynak:<\/i> OECD, Main Science and Technology Indicators<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u015eekil 10.<\/strong> \u00dc\u00e7l\u00fc (triadic) patent say\u0131lar\u0131<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-10.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-49\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-10-300x187.png\" alt=\"yenilik-sekil-10\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-10-300x187.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/files\/2016\/11\/Yenilik-Sekil-10.png 749w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small\"><i>Kaynak:<\/i> OECD, Main Science and Technology Indicators<\/span><\/p>\n<p>\u015eekil 9\u2019de d\u00fcnyadaki t\u00fcm \u00fc\u00e7l\u00fc patentler i\u00e7inde T\u00fcrkiye, \u00c7in ve Kore kaynakl\u0131 patentlerin pay\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir (ABD ve AB\u2019nin paylar\u0131 2000\u2019de yakla\u015f\u0131k %30\u2019lardan 2014\u2019de %25\u2019lere d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr). Kore ve \u00c7in\u2019in \u00fc\u00e7l\u00fc patenler i\u00e7indeki pay\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde artarak 2014\u2019de, s\u0131ras\u0131yla, yakla\u015f\u0131k %5.5 ve %3.5\u2019a ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin pay\u0131 k\u0131smen artmakla birlikte hala ihmal edilebilir bir orandad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fc\u00e7l\u00fc patentler i\u00e7indeki pay\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in, bu \u00fc\u00e7 \u00fclkenin \u00fc\u00e7l\u00fc patent say\u0131lar\u0131 \u015eekil 10\u2019da sunulmu\u015ftur. Patent say\u0131lar\u0131 logaritmik \u00f6l\u00e7ekte verildi\u011fi i\u00e7in, patent say\u0131s\u0131 e\u011frilerinin e\u011filimi b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131 vermektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fc\u00e7l\u00fc patent say\u0131s\u0131 2000\u2019de 100\u2019\u00fcn alt\u0131ndayken, 2014\u2019e kadar h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Fakat bu geli\u015fmeye kar\u015f\u0131n 2014\u2019de T\u00fcrkiye kaynakl\u0131 \u00fc\u00e7l\u00fc patent say\u0131s\u0131 hala 1000\u2019in alt\u0131ndad\u0131r. \u00c7in ve Kore\u2019de \u00fc\u00e7l\u00fc patent say\u0131lar\u0131 h\u0131zla artm\u0131\u015f ve her iki \u00fclkede de 2010 y\u0131l\u0131nda 10000\u2019i a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Patent say\u0131s\u0131na ili\u015fkin veriler, T\u00fcrkiye\u2019nin yenilik\u00e7i performans\u0131nda bir geli\u015fme oldu\u011funu, fakat mevcut durumda hala \u00e7ok yetersiz bir d\u00fczeyde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin yenilik\u00e7i performans\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc hedefleyen sanayi politikalar\u0131 ile yenilik politikalar\u0131n\u0131n tutarl\u0131 bir \u015fekilde tasarlanmas\u0131 ve s\u00fcrekli bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 gereklidir. Bu do\u011frultuda uygulanacak yenilik politikalar\u0131nda, talep y\u00f6nl\u00fc politika ara\u00e7lar\u0131n\u0131n da etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: x-large\">Kaynaklar<\/span><\/p>\n<p>Akal\u0131n, \u015e\u00fckr\u00fc Hal\u00fbk (2007), \u201cInnovation, \u0130novasyon: Yenile\u015fim\u201d, <i>T\u00fcrk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi<\/i> (93\/666): 483-486.<\/p>\n<p>Archibugi, D (1992), \u201cPatenting as an Indicator of Technological Innovation: A Review\u201d, <i>Science and Public Policy <\/i>(19): 357-368.<\/p>\n<p><a name=\"__DdeLink__17030_1405933668\"><\/a> Ar\u0131kan, C., Akyos, M., Durgut, M. ve G\u00f6ker, A. (2003), <i>Ulusal \u0130novasyon Sistemi<\/i>, \u0130stanbul: T\u00dcS\u0130AD.<\/p>\n<p>Arnold, E., Farla, K., Kolarz, P. ve Porau, X. (2014), <i>The Case for Public Support of Innovation<\/i>, Londra: Department for Business Innovation and Skills and Technopolis.<\/p>\n<p>Arrow, K. (1962), \u201cEconomic Welfare and the Allocation of Resources for Invention\u201d, R.R. Nelson (der.), <i>The Rate and Direction of Inventive Activity<\/i> i\u00e7inde, Princeton, NJ: Princeton University Press.<\/p>\n<p><a name=\"firstHeading\"><\/a> Braverman, H. (1974), <span lang=\"en-US\"><i>Labor and Monopoly Capital: The Degradation of Work in the Twentieth Century<\/i><\/span><span lang=\"en-US\">, <\/span><span lang=\"en-US\">New York: Monthly Review Press.<\/span><\/p>\n<p>Bush, Vannevar (1960) [1945], <i>Science: The Endless Frontier. A Report to the President on a Program for Postwar Scientific Research<\/i>, Washington, DC: NSF.<\/p>\n<p>Carlsson, B. ve Stankiewicz, R. (1991), \u201cOn the Nature, Function and Composition of Technological Systems\u201d, <i>Journal of Evolutionary Economics<\/i> (1): 93-118.<\/p>\n<p><a name=\"contrib-1\"><\/a><a name=\"article-title-1\"><\/a> Cook, P., Uranga, M.G. ve Etxebarria, G. (1998), \u201cRegional Systems of Innovation: An Evolutionary Perspective\u201d, <i>Environment and Planning A<\/i> (30): 1563-1584.<\/p>\n<p>Cook, P. ve Memedovic, O. (2003), <i>Strategies for Regional Innovation Systems: Learning Transfer and Applications<\/i>, Viyana: UNIDO.<\/p>\n<p>Edquist, C. (2011), \u201cDesign of Innovation Policy through Diagnostic Analysis: Identification of Systemic Problems (or Failures)\u201d, <i>Industrial and Corporate Change <\/i>(20): 1725\u20131753.<\/p>\n<p>Edquist, C. (2015), \u201cInnovation-related Public Procurement as a Demand-oriented Innovation Policy Instrument\u201d, Papers in Innovation Studies No 2015\/28, Lund: CIRCLE &#8211; Center for Innovation, Research and Competences in the Learning Economy, Lund University.<\/p>\n<p>European Commission (2015), <i>Supply and Demand Side Innovation Policies<\/i>, Brussels: EU.<\/p>\n<p>Freeman, C. (1987), <i>Technology Policy and Economic Performance \u2013 Lessons from Japan,<\/i> Londra ve New York: Pinter Publishers.<\/p>\n<p>Freeman, C. (1988), \u201cJapan: A new National Innovation Systems?\u201d, G. Dosi, C. Freeman, R.R. Nelson, G. Silverberg ve L. Soete (der.), <i>Technology and Economic Theory<\/i> i\u00e7inde, Londra: Pinter Publishers.<\/p>\n<p>Freeman, C. ve Perez, C. (1988), \u201cStructural Crises of Adjustment\u201d, G.Dosi vd. (der.), <i>Technical Change and Economic Theory<\/i> i\u00e7inde, Londra: Pinter, ss. 38-66.<\/p>\n<p>Godin, Beno\u00eet (2008), <i>Innovation: A Category<\/i>, Project on the Intellectual History of Innovation Working Paper No. 1, Montreal.<\/p>\n<p>Godin, Beno\u00eet (2015), <i>Innovation: A Conceptual History of an Anonymous Concept<\/i>, Project on the Intellectual History of Innovation Working Paper No. 21, Montreal.<\/p>\n<p>Guerzonia, M. ve Raiteria, E. (2015), \u201cDemand-side vs. Supply-side Technology Policies: Hidden Treatment and New Empirical Evidence on the Policy Mix\u201d, <i>Research Policy<\/i> (44): 726-747.<\/p>\n<p>Gr\u00fcbler, A. ve Ausubel, J.H. (1995), \u201cWorking Less and Living Longer: Long-term Trends in Working Time and Time Budgets\u201d, <i>Technological Forecasting and Social Change <\/i>(50): 113-131.<\/p>\n<p>Hausmann, R., Rodrik, D. and Velasco, A. (2007), \u2018\u2018Growth Diagnostics,\u2019\u2019 D. Rodrik (der.), <i>One Economics, Many Recipes: Globalization, Institutions, and Economic Growth<\/i> i\u00e7inde, Princeton, NJ: Princeton University Press.<\/p>\n<p>Havas, A., Schartinger, D. ve Weber, M. (2010), \u201cThe Impact of Foresight on Innovation Policy-making: Recent Experiences and Future Perspectives\u201d, <i>Research Evaluation<\/i> (19): 91-104.<\/p>\n<p>Hong, S., Oxley, L. ve McCann, P. (2012), \u201cA Survey of the Innovation Surveys\u201d, <i>Journal of Economic Surveys<\/i> (26): 420-444.<\/p>\n<p>Henderson, R.M. ve Clark, K.B. (1990), \u201cArchitectural Innovation: The Reconfiguration of Existing Product Technologies and the Failure of Established Firms\u201d, <i>Administrative Science Quarterly<\/i> (35): 9-30.<\/p>\n<p>Kline, S.J. ve N. Rosenberg (1986), \u201cAn Overview of Innovation\u201d, R. Landau ve N. Rosenberg (der.), <i>The Positive Sum Strategy: Harnessing Technology for Economic Growth<\/i> i\u00e7inde, Washington DC: National Academies Press, ss. 275\u2013305.<\/p>\n<p>Kuhn, Thomas S. (1962), <i>The Structure of Scientific Revolutions<\/i>, Chicago: University of Chicago Press.<\/p>\n<p>Lee, K. (2013), <i>Schumpeterian Analysis of Economic Catch-up Knowledge, Path-Creation, and the Middle-Income Trap<\/i>, Cambridge University Press.<\/p>\n<p>Lundvall, B-\u00c5. (1988), \u201cInnovation as an Interactive Process: From User-producer Interaction to the National Innovation Systems\u201d, G. Dosi, C. Freeman, R.R. Nelson, G. Silverberg ve L. Soete (der.), <i>Technology and Economic Theory<\/i> i\u00e7inde, Londra: Pinter Publishers.<\/p>\n<p>Lundvall, B-\u00c5. (der.) (1992), <i>National Innovation Systems: Towards a Theory of Innovation and Interactive Learning<\/i>, Londra: Pinter.<\/p>\n<p>Lundvall, B-\u00c5. (1999), \u201cTechnology Policy in the Learning Economy\u201d, D. Archibugi, J. Howells ve J. Michie (der.), <i>Innovation Policy in a Global Economy<\/i> i\u00e7inde, Cambridge: Cambridge University Press, ss. 19-34.<\/p>\n<p>Mansfield, M., Rapoport, J., Romeo, A., Wagner, S. ve Beardsley, G. (1977), \u201cSocial and Private Rates of Return from Industrial Innovations\u201d, <i>Quarterly Journal of Economics<\/i> (91): 221-240.<\/p>\n<p><a name=\"__DdeLink__2319_1405933668\"><\/a> Mazzucato, M. (2013),<em>The Entrepreneurial State: Debunking Public vs. Private Sector Myths<\/em><em>, Londra: <\/em>Anthem Press.<\/p>\n<p><a name=\"__DdeLink__2313_1405933668\"><\/a> Mazzucato, M. and Perez, C. (2014), <i>Innovation as Growth Policy: The Challenge for Europe<\/i>, SPRU Working Papers 2014-13, Sussex: SPRU, University of Sussex.<\/p>\n<p><a name=\"__DdeLink__2660_605972704\"><\/a> Mohnen, P. ve Hall, B. (2013), \u201cInnovation and Productivity: An Update\u201d, <i>Eurasian Business Review<\/i> (3): 47-65.<\/p>\n<p>Nelson, R.R. (1959), \u201cSimple Economics of Basic Scientific Research\u201d, <i>Journal of Political Economy<\/i> (67): 297-306.<\/p>\n<p>Nelson, R.R. (der.) (1993), <i>National Systems of Innovation: A comparative Study<\/i>, Oxford: Oxford University Press.<\/p>\n<p>Nelson, R.R., ve Winter, S.G. (1982), <i>An Evolutionary Theory of Economic Change<\/i>, Belknap Press, Cambridge, Mass. ve Londra.<\/p>\n<p>OECD (1997), <i>National Innovation Systems<\/i>, Paris: OECD.<\/p>\n<p>OECD (2002) [1963\/1994], <i>Frascati K\u0131lavuzu: Ara\u015ft\u0131rma ve Deneysel Geli\u015ftirme Taramalar\u0131 i\u00e7in \u00d6nerilen Standart Uygulama<\/i>, Ankara: T\u00dcB\u0130TAK.<\/p>\n<p>OECD ve Eurostat (2006) [1992\/2005], <i>Oslo K\u0131lavuzu: Yenilik Verilerinin Toplanmas\u0131 ve Yorumlanmas\u0131 i\u00e7in \u0130lkeler<\/i> (3. bask\u0131), Ankara: TUB\u0130TAK.<\/p>\n<p>Pinch, T. ve Bijker, W. (1987), \u201cThe Social Construction of Facts and Artifacts: Or How the Sociology of Science and the Sociology of Technology might Benefit Each Other\u201d, W. Bijker, T.Hughes ve T. Pinch (der.), <i>The Social Construction of Technological Systems: New Directions in the Sociology and History of Technology<\/i> i\u00e7inde, Cambridge, MA: MIT Press, ss. 17-50.<\/p>\n<p>Rand Europe (1998), <i>Technology Radar: Main Report and Executive Summary<\/i>, The Hague: Ministry of Economic Affairs, The Netherlands.<\/p>\n<p>REF (2014), <i>Ulusal \u0130novasyon Giri\u015fimi 2006-2013 D\u00f6nemi De\u011ferlendirme Raporu<\/i>, \u0130stanbul: T\u00dcS\u0130AD-Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi Rekabet Forumu (REF).<\/p>\n<p>Rosenberg, N. (1994), <i>Exploring the Black Box: Technology, Economics and History<\/i>. New York: Cambridge University Press.<\/p>\n<p>Saritas, O., Taymaz, E. ve Tumer, T. (2007), \u201cVision 2023: Turkey&#8217;s National Technology Foresight Program &#8211; A Contextualist Description and Analysis\u201d, <i>Technological Forecasting and Social Change <\/i>(74): 1374-1393.<\/p>\n<p>Schumpeter, Joseph A. (1983) [1934], T<i>he Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the Business Cycle,<\/i> New Brunswick, New Jersey: Transaction Books (translated from the 1911 original German, <i>Theorie der wirtschaftlichen Entwicklung<\/i>).<\/p>\n<p>Schumpeter, Joseph A. (2014) [1942], <i>Capitalism, Socialism and Democracy<\/i> (2. bask\u0131.), Floyd, Virginia: Impact Books.<\/p>\n<p>Taymaz, E. (2001), <i>Ulusal Yenilik Sistemi: T\u00fcrkiye \u0130malat Sanayiinde Teknolojik De\u011fi\u015fim ve Yenilik S\u00fcre\u00e7leri<\/i>, Ankara: T\u00dcB\u0130TAK\/TTGV\/D\u0130E.<\/p>\n<p>UNCTAD (2015), <i>Technology and Innovation Report 2015: Fostering Innovation Policies for Industrial Development<\/i>, Vienna: UNCTAD.<\/p>\n<p>Utterback, J. M. (1996), <i>Mastering the Dynamics of Innovation<\/i>, Boston MA: Harvard Business School Press.<\/p>\n<p>Utterback, J. M. ve Abernathy, W. J. (1978), \u201cDynamic Model of Process and Product Innovation\u201d, <i>Omega \u2013 International Journal of Management Science<\/i> (3): 639-656.<\/p>\n<p><a name=\"__DdeLink__2675_605972704\"><\/a> Vivarelli, M. (1995), <i>The Economics of Technology and Employment,<\/i> Aldershot: Edward Elgar Publishing.<\/p>\n<p>Vivarelli, M. (2014), \u201cInnovation, Employment and Skills in Advanced and Developing Countries: A Survey of Economic Literature\u201d, <i>Journal of Economic Issues<\/i> (48): 123-154.<\/p>\n<p>World Bank (2010), <i>Innovation Policy: A Guide for Developing Countries,<\/i> Washington DC: World Bank.<\/p>\n<h3>Notlar<\/h3>\n<div id=\"sdfootnote1\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote1anc\" name=\"sdfootnote1sym\">1 <\/a><i>Oslo K\u0131lavuzu<\/i>\u2019nun T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesinde de \u201cinnovation\u201d kavram\u0131 i\u00e7in \u201cyenilik\u201d kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote2\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote2anc\" name=\"sdfootnote2sym\">2 <\/a><i>Google Books <\/i>veri taban\u0131 yakla\u015f\u0131k 5 milyon kitab\u0131 kapsamaktad\u0131r. \u015eekillerdeki say\u0131lar, bu kitaplarda kullan\u0131lan t\u00fcm s\u00f6zc\u00fckler i\u00e7erisinde ilgili s\u00f6zc\u00fcklerin kullan\u0131m s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u015eekil 1 ve \u015eekil 2\u2019de kullan\u0131lan veriler, rahat okunmas\u0131 i\u00e7in, 10<sup>6<\/sup> ve 10<sup>8<\/sup> ile \u00e7arp\u0131lm\u0131\u015f ve 3-y\u0131ll\u0131k d\u00fczleme kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Arama sonu\u00e7lar\u0131 b\u00fcy\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fck harfe duyarl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote3\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote3anc\" name=\"sdfootnote3sym\">3 <\/a>T\u00fcrkiye\u2019de 2004\u2019den ba\u015flayarak 2-y\u0131lda bir T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan yenilik anketi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ankette son 3 y\u0131l i\u00e7erisindeki yenilik faaliyetlerine ili\u015fkin bilgi derlenmektedir. Anket, sekt\u00f6r ve i\u015fyeri b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re se\u00e7ilen giri\u015fimlere uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote4\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote4anc\" name=\"sdfootnote4sym\">4 <\/a>\u201cTeknolojik devrim\u201d ve \u201ctekno-ekonomik paradigma\u201d kavramlar\u0131n\u0131n Kuhn\u2019un \u201cbilimsel devrim\u201d ve \u201cbilimsel paradigma\u201d kavramlar\u0131ndan t\u00fcretildi\u011fi Freeman ve Perez taraf\u0131ndan da belirtilmi\u015ftir (bkz. Kuhn, 1962).<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote5\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote5anc\" name=\"sdfootnote5sym\">5 <\/a>Sermaye \u00fcretkenli\u011fi (\u00e7\u0131kt\u0131\/sermaye sto\u011fu oran\u0131) ise uzun d\u00f6nemlerde art\u0131\u015f veya d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler g\u00f6sterebilmektedir.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote6\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote6anc\" name=\"sdfootnote6sym\">6 <\/a>Ya\u015fam beklentisindeki art\u0131\u015f sonucu 1856\u2019dan 1931\u2019e kadar erkeklerin i\u015fg\u00fcc\u00fcnde olma s\u00fcresi artm\u0131\u015f, fakat i\u015fe ba\u015flama ya\u015f\u0131n\u0131n tedrici olarak artmas\u0131yla 1931\u2019den 1981\u2019e kadar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kad\u0131nlar\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcnde olma s\u00fcresi ise, i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oranlar\u0131n\u0131n artmas\u0131ndan dolay\u0131 her iki d\u00f6nemde de artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu etkiye kar\u015f\u0131n haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresindeki d\u00fc\u015fme, \u00f6m\u00fcr boyunca \u00e7al\u0131\u015fan s\u00fcrenin azalmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote7\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote7anc\" name=\"sdfootnote7sym\">7 <\/a>Bu b\u00f6l\u00fcm b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Taymaz\u2019dan (2001: 5-23) al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote8\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote8anc\" name=\"sdfootnote8sym\">8 <\/a>Piyasa ve sistem aksamalar\u0131na ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in bkz. Arnold, Farla, Kolarz ve Porau (2014).<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote9\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote9anc\" name=\"sdfootnote9sym\">9 <\/a>Bu konuda ilk ampirik \u00e7al\u0131\u015fmalar Mansfield ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (bkz. Mansfield, vd., 1977).<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote10\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote10anc\" name=\"sdfootnote10sym\">10 <\/a>Talep y\u00f6nl\u00fc politikalar art\u0131k AB\u2019nin de g\u00fcndeminde yer almaktad\u0131r. Avrupa Komisyonu 2012 y\u0131l\u0131nda talep y\u00f6nl\u00fc politikalar ile yeniliklerin desteklenmesine y\u00f6nelik Eylem Plan\u0131\u2019n\u0131 kabul etmi\u015ftir (bkz. European Commission, 2015).<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"sdfootnote11\">\n<p class=\"sdfootnote\"><a class=\"sdfootnotesym\" href=\"#sdfootnote11anc\" name=\"sdfootnote11sym\">11 <\/a>T\u00fcrkiye\u2019de 2006-2013 d\u00f6nemindeki geli\u015fmelere ili\u015fkin \u00e7ok kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in bkz. REF (2014).<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Innovations &#8230; at first are ill-shapen &#8230; [They] are like strangers &#8230; what is settled by custom &#8230; is fit &#8230; whereas new things piece not so well &#8230; They trouble by their inconformity. [Yet,] he that will not apply new remedies, must expect new evils &#8230; A forward retention of custom, is as turbulent [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1276,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[3],"tags":[9,10],"class_list":["post-38","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-innovation","tag-yenilik","tag-yenilik-politikalari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1276"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/etaymaz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}