{"id":90,"date":"2013-04-05T14:15:42","date_gmt":"2013-04-05T11:15:42","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/?p=90"},"modified":"2017-04-25T22:56:18","modified_gmt":"2017-04-25T19:56:18","slug":"karanlik-maddenin-manyetik-isareti-goruldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/karanlik-maddenin-manyetik-isareti-goruldu\/","title":{"rendered":"Karanl\u0131k maddenin manyetik i\u015fareti g\u00f6r\u00fcld\u00fc!"},"content":{"rendered":"<p>Views: 63<\/p><p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>Kainat\u0131n bile\u015fenlerinden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen karanl\u0131k maddeyi bulmak i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7 vermi\u015f olabilece\u011fi belirtiliyor.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright\" alt=\"\" src=\"http:\/\/wscdn.bbc.co.uk\/worldservice\/assets\/images\/2013\/04\/03\/130403164506_alfa_304x171_bbc_nocredit.jpg\" width=\"304\" height=\"171\" \/><\/p>\n<p>Uzay\u0131n derinliklerini g\u00f6zlemleyen bir manyetik \u00f6l\u00e7\u00fcm cihaz\u0131n\u0131n &#8220;s\u0131f\u0131r&#8221; g\u00f6sterdi\u011fi yerde karanl\u0131k maddenin &#8220;g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f&#8221; olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.\u00a0Uluslararas\u0131 Uzay\u00a0\u0130stasyonu&#8217;nda\u00a0uzay\u0131n derinliklerine bakmak i\u00e7in olu\u015fturulan proje, 2 milyar dolara mal oldu.\u00a0Karanl\u0131k maddenin kainattaki \u00e7ekim alanlar\u0131ndan belki de en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor ancak varl\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcne kadar ispatlanmad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Alfa Manyetik Spektrometre<\/strong><\/p>\n<p>Karanl\u0131k maddenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen cihaz Alfa Manyetik Spektrometre (AMS).\u00a0Cihaz kainatta var olan y\u00fcksek enerji y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ya da kozmik \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor.\u00a0AMS&#8217;nin, karanl\u0131k maddenin &#8220;yok olu\u015f&#8221;unun kan\u0131t\u0131 olabilece\u011fi s\u00f6ylenen bir durumu tespit etti\u011fi s\u00f6yleniyor; &#8220;yok olu\u015f&#8221;, karanl\u0131k maddenin kendi i\u00e7indeki \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir kavram.\u00a0Bilim insanlar\u0131 karanl\u0131k maddenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispatlanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde daha uzun bir yol oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n<p><strong>&#8220;G\u00f6r\u00fclemiyor, fark edilebiliyor&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Karanl\u0131k maddenin kainattaki k\u00fctlenin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor; teleskoplar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6r\u00fclemiyor ancak uzay bilimciler, &#8220;varl\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221;, varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilen di\u011fer uzay cisimleri \u00fczerindeki etkisi nedeniyle fark edebiliyor. \u00a0&#8220;Y\u0131ld\u0131z k\u00fcmeleri, \u00f6rne\u011fin, karanl\u0131k maddesiz olarak bir d\u00f6ng\u00fc i\u00e7inde olamaz ve formlar\u0131n\u0131 koruyamazlar.&#8221; deniyor. \u00a0AMS projesinin s\u00f6zc\u00fclerinden Profes\u00f6r Sam Ting &#8220;Bu projeyi hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in 18 y\u0131l ge\u00e7mesi gerekti; art\u0131k \u00e7ok dikkatli bir \u015fekilde ilerlemek istiyoruz.&#8221; diyor.\u00a0Ting, \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili sonu\u00e7lar\u0131 kesinlik elde ettikten sonra a\u00e7\u0131klayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kaynak:\u00a0<a href=\"http:\/\/www.bbc.co.uk\/turkce\/haberler\/2013\/04\/130403_karanlik_madde.shtml\">http:\/\/www.bbc.co.uk\/turkce\/haberler\/2013\/04\/130403_karanlik_madde.shtml<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Views: 63Kainat\u0131n bile\u015fenlerinden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen karanl\u0131k maddeyi bulmak i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7 vermi\u015f olabilece\u011fi belirtiliyor. Uzay\u0131n derinliklerini g\u00f6zlemleyen bir manyetik \u00f6l\u00e7\u00fcm cihaz\u0131n\u0131n &#8220;s\u0131f\u0131r&#8221; g\u00f6sterdi\u011fi yerde karanl\u0131k maddenin &#8220;g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f&#8221; olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.\u00a0Uluslararas\u0131 Uzay\u00a0\u0130stasyonu&#8217;nda\u00a0uzay\u0131n derinliklerine bakmak i\u00e7in olu\u015fturulan proje, 2 milyar dolara mal oldu.\u00a0Karanl\u0131k maddenin kainattaki \u00e7ekim alanlar\u0131ndan belki de en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor ancak varl\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcne kadar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1394,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[17],"tags":[25,24,23],"class_list":["post-90","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-ve-teknoloji-haberleri","tag-ams","tag-karanlik-madde","tag-uluslararasi-uzay-istasyonu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1394"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}