{"id":275,"date":"2017-08-06T19:40:37","date_gmt":"2017-08-06T16:40:37","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/?p=275"},"modified":"2017-08-06T19:41:30","modified_gmt":"2017-08-06T16:41:30","slug":"otizm-ve-matematikte-olaganustuluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/otizm-ve-matematikte-olaganustuluk\/","title":{"rendered":"Otizm ve Matematikte Ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fck"},"content":{"rendered":"

Views: 1484<\/p>

N\u0130SAN AYI OT\u0130ZM FARKINDALIK AYI, 2 Nisan d\u00fcnya otizmliler g\u00fcn\u00fc olarak Birle\u015fmi\u015f Milletler Kurulu taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir. Biz de bu aya \u00f6zel olarak otizm ve matemati\u011fin farkl\u0131 oldu\u011fu kadar ilgin\u00e7, ilgin\u00e7 oldu\u011fu kadar halen bilinmeyen ve ara\u015ft\u0131r\u0131lan ili\u015fkileri \u00fczerine bir yaz\u0131 yazmak istedik.<\/p>\n

Otizm nedir? Belirtileri nelerdir? Otizmlilerin zekalar\u0131 nas\u0131ld\u0131r? Google’a otizmin \u0130ngilizcesi “Autism” yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda yakla\u015f\u0131k 100 milyon sonu\u00e7 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ki bu bile otizmin ne kadar \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 oldu\u011funun g\u00f6stergesidir. Otizmle ilgili en iyi bildi\u011fimiz \u015fey, halen tam olarak neden ve nas\u0131l meydana geldi\u011fini bilmedi\u011fimizdir. T\u0131p, psikoloji, e\u011fitim ve teknoloji alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok bilim insan\u0131n\u0131n bu alan \u00fczerinde yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 oldu\u011funu biliyoruz.<\/p>\n

Otizm genel olarak 3 ya\u015f \u00f6ncesinde fark\u0131na var\u0131lan, sosyal etkile\u015fimde bozukluklarla (\u00f6rne\u011fin g\u00f6z temas\u0131 kurmama, yan\u0131t vermeme vb.), tekrarlayan davran\u0131\u015flar ve ilgi alanlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile karakterize edilen geli\u015fimsel bir bozukluk olarak adland\u0131r\u0131lmakta. Bu bireylerin duyusal olarak daha hassas ve tepkilerinin bizden daha farkl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Zek\u00e2 olarak her zek\u00e2 d\u00fczeyiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilen bir aral\u0131\u011fa sahiptir. Yani otizmli bir birey zihinsel yetersizlik de g\u00f6sterebilir, \u00fcst\u00fcn zek\u00e2l\u0131 da olabilir. Bu grup i\u00e7erisinde y\u00fcksek i\u015flevli otizmli (YIO) ve Asperger Sendromlu (AS) bireyler genel olarak normal ve normal\u00fcst\u00fc zek\u00e2ya sahiptir. \u0130lgi alanlar\u0131nda, \u00f6zellikle matematik, m\u00fczik, resim gibi kural tabanl\u0131 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z alanlarda, \u00e7ok y\u00fcksek performans ya da ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fck g\u00f6sterebilen YIO ve AS bireyler \u00fczerine bilim insanlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 alanlarda (t\u0131p, psikoloji, e\u011fitim, teknoloji) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 halen s\u00fcrmekte.<\/p>\n

Peki, YIO\/AS grubu neden bu kadar \u00f6nemli? <\/strong><\/p>\n

Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 vermeden \u00f6nce size ola\u011fan\u00fcst\u00fc olarak tan\u0131mlanan ba\u015fka bir grup \u00e7ocuktan bahsetmek istiyorum. Bu gruptaki \u00e7ocuklar, b\u0131rak\u0131n akranlar\u0131n\u0131, kendilerinin neredeyse iki kat\u0131 ya\u015ftaki bireylere g\u00f6re bile, y\u00fcksek performans sergileyebilen, sanki \u00f6\u011frenmek ve bizi \u015fa\u015f\u0131rtmak i\u00e7in do\u011fmu\u015f insanlar olarak tan\u0131mlanabilir. Ruthsatz ve Urbach taraf\u0131ndan 2012 ‘de yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7ocuklardan birka\u00e7\u0131n\u0131n bebeklikten itibaren geli\u015fimini \u00f6rnek verebilirim. \u00c7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan \u00e7ocuklardan biri 3 ayl\u0131k iken ilk kelimesini s\u00f6ylemi\u015f, 8 ayl\u0131k iken t\u00fcm alfabeyi seslendirebilmi\u015f ve 1 ya\u015f\u0131nda iken okumay\u0131 tamamen \u00f6\u011frenmi\u015f. Bir di\u011feri ise 15 ayl\u0131k iken tam bir c\u00fcmle kurarak konu\u015fabilmi\u015f ve 2 ya\u015f\u0131nda okumay\u0131 tamamen ba\u015farm\u0131\u015f. \u0130nan\u0131lmaz de\u011fil mi? Bu \u00f6rneklerin yurtd\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131na tak\u0131lmay\u0131n, halen ilgilendi\u011fim ve \u0130zmir’de bulunan bir \u00e7ocu\u011fun 3 ya\u015f\u0131ndan beri \u0130ngilizce ve T\u00fcrk\u00e7e okuyabildi\u011fine ve yazabildi\u011fine bizzat \u015fahidim ve halen kendisiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Ruthsatz ve Urbach taraf\u0131ndan yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ok enteresan sonu\u00e7lara sahip o y\u00fczden literat\u00fcrde yerinin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada normal geli\u015fim g\u00f6steren, ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve YIO\/ AS bireylerin zek\u00e2 ve otizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7ocuklar\u0131n ortalama zek\u00e2 puanlar\u0131n\u0131n hem normal geli\u015fim g\u00f6steren hem de YIO\/ AS bireylere g\u00f6re daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ancak ara\u015ft\u0131rman\u0131n ilgin\u00e7 yan\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7ocuklar\u0131n otizm de\u011ferlendirme testinde elde etti\u011fi sonu\u00e7lar oluyor. Otizm de\u011ferlendirme testinde ne kadar y\u00fcksek puan al\u0131n\u0131rsa bireyin o kadar \u00e7ok otizm davran\u0131\u015f\u0131na sahip oldu\u011fu yani otizmli oldu\u011fu de\u011ferlendirilen bir yap\u0131s\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7ocuklar, normal geli\u015fim g\u00f6steren bireylerden daha fazla otizm davran\u0131\u015f\u0131na sahip oldu\u011fu ama YIO\/ AS bireylerden daha az otizmli davran\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sonu\u00e7 neden \u00f6nemli? Bizi hayretler i\u00e7erisine d\u00fc\u015f\u00fcrecek performansa sahip bireylerin (mesela Einstein, Mozart vb.) ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fcklerinin otizm s\u0131n\u0131r\u0131na ne kadar yak\u0131n oldu\u011funu g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Bir di\u011fer sonu\u00e7 bize \u015funu g\u00f6steriyor: Ola\u011fan\u00fcst\u00fc olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bireylerin \u00fc\u00e7 alanda \u00e7ok \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir birey i\u00e7in bir t\u00fcr tan\u0131mlama say\u0131labilir: Y\u00fcksek genel zek\u00e2 puan\u0131, farkl\u0131 ve h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan bir haf\u0131za, detaylara olan dikkat ve merak.<\/p>\n

\u015eimdi de size ola\u011fan\u00fcst\u00fc olarak tan\u0131mlanan ve ayn\u0131 zamanda otizm tan\u0131s\u0131 bulunan Jake Bamett’ in hik\u00e2yesini anlataca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Jake Barnett, normal do\u011fum sonucu d\u00fcnyaya gelmi\u015f ve 2 ya\u015f\u0131nda ailesi ile g\u00f6z temas\u0131n\u0131 kesmi\u015f ve hi\u00e7 konu\u015fmamaya ba\u015flam\u0131\u015f. Aile bir\u00e7ok uzmana dan\u0131\u015farak sonucu otizm olan bir tan\u0131lama s\u00fcrecinden ge\u00e7mi\u015fler. Bir s\u00fcre sonra Jake’in ilgi alan\u0131n\u0131n say\u0131lar oldu\u011funu fark etmi\u015f ve uzmanlar\u0131n y\u00f6nlendirmesi ile 3 ya\u015f\u0131nda g\u00f6zlem ve matematik becerilerine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015flar. Jake okul d\u00f6neminden \u00f6nce okuma-yazma becerisine sahip olmu\u015f ve ilkokulda y\u00fcksek matematik becerisinden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00fcniversiteden destek e\u011fitim almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lkokul 5. s\u0131n\u0131fa geldi\u011finde okulu kendisine bir \u015fey sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u0131rakmaya karar vermi\u015f. 6. ve 12. s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki t\u00fcm matemati\u011fi 2 haftada \u00f6\u011frenerek bu s\u0131n\u0131f aral\u0131\u011f\u0131ndaki t\u00fcm matematik derslerinden ge\u00e7mi\u015f ve yakla\u015f\u0131k 1 y\u0131l i\u00e7erisinde 6. ve 12. s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki t\u00fcm dersleri vererek 11 ya\u015f\u0131nda liseyi bitirip \u00fcniversiteye kabul alm\u0131\u015f. Az \u00f6nce bahsetti\u011fimiz ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6zelliklerine sahip Jake, inan\u0131lmaz bir haf\u0131zaya sahip oldu\u011funu her seferinde g\u00f6sterebiliyor. Pi say\u0131s\u0131 sonsuz ve tekrar etmeyen say\u0131lardan olu\u015fan bir ondal\u0131k a\u00e7\u0131l\u0131ma sahiptir. Pi say\u0131s\u0131n\u0131n ondal\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131n 2oo’den fazla basama\u011f\u0131n\u0131 ileri ve geri sayabiliyor ya da kar\u0131\u015f\u0131k \u015fekilde 1 dakika i\u00e7erisinde s\u00f6ylenen 30 tane \u015fehrin ismini ileri ve geri an\u0131nda sayabiliyor, hatta bunu 3 ay sonra bile tekrar etmeden yapabiliyor! Kendisine sorulan “Her \u015feyi hat\u0131rl\u0131yor musun?” sorusuna verdi\u011fi yan\u0131t ger\u00e7ekten \u00f6nemli. “Hay\u0131r, her \u015feyi de\u011fil sadece matematikle ilgili her \u015feyi hat\u0131rl\u0131yorum! Ve bununla \u00e7ok e\u011fleniyorum” diyor. Ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmede “Astronot olmay\u0131 ister misin?” sorusuna, “Ben tehlikeli i\u015fler yapmay\u0131 sevmiyorum, astronotlar\u0131 kontrol eden olmay\u0131 ye\u011flerim.” cevab\u0131n\u0131 veriyor. R\u00f6portajda “Otizmli olman hakk\u0131nda ne dersin?” sorusuna “Otizmli olmaktan gurur duyuyorum, beni farkl\u0131 k\u0131lan ve \u015fu an yapt\u0131klar\u0131m\u0131 yapabilmemi sa\u011flayan \u015fey o” cevab\u0131 ile bize f\u0131rsat sunulan her \u00e7ocu\u011fun ba\u015farabilece\u011fini ispatl\u0131yor. Jake Barnett 10 ya\u015f\u0131nda iken uluslararas\u0131 alanda \u00f6nemli bir fizik bilim dergisinde bilim makalesi yay\u0131nlanan ve bilim d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015f olarak bunu yapabilen en gen\u00e7 ki\u015fidir. Bu r\u00f6portaj s\u0131ras\u0131nda 11 ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu belirtmeden ge\u00e7meyelim.<\/p>\n

Matematikten bahsetmeden devam edemeyiz. \u00c7arpma i\u015flemi sizce ka\u00e7 y\u0131ll\u0131kt\u0131r? 100, 200 ya da 1000? Yakla\u015f\u0131k 2500 y\u0131ll\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz hatta daha eski olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7arpma i\u015flemlerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ya da \u00e7arp\u0131m tablosunu \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za \u00f6\u011fretirken nas\u0131l zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hat\u0131rlay\u0131n. \u015eimdi size bir soru soral\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7arp\u0131m i\u015fleminin sonucu ka\u00e7t\u0131r?<\/p>\n

2×3=?<\/p>\n

Hemen cevap verdiniz tabii ki sonu\u00e7 do\u011frudur. Ancak Jake’in bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 bu noktada inan\u0131lmaz! Jake, \u015fekillerin k\u00f6\u015felerini sayarak yeni bir \u00e7arp\u0131m modeli geli\u015ftirmi\u015f hem de bunu ya\u015f\u0131 11 iken ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Jake’in modelinde her \u015fekil ve o \u015feklin k\u00f6\u015feleri bize bir say\u0131y\u0131 temsil ediyor mesela \u00fc\u00e7gen 3, kare 4, d\u00fczg\u00fcn be\u015fgen 5 ‘i.<\/p>\n

\"\" \u00dc\u00e7gen bize k\u00f6\u015felerini sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 3’\u00fc temsil ediyor.\u00a0 2×3=? sorusu ise 2 tane \u00fc\u00e7genin \u00e7arp\u0131m\u0131 yani; (\u015fekilleri a\u00e7\u0131l\u0131 \u00fcst \u00fcste koyuyoruz)<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"K\u00f6\u015feleri sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sonucu 6 olarak buluyorsunuz. Ayn\u0131 \u015feyi di\u011fer say\u0131lar i\u00e7in yapabilirsiniz. Mesela 3×4 i\u00e7in 3 kareyi a\u00e7\u0131l\u0131 olarak \u00fcst \u00fcste koydu\u011funuzda k\u00f6\u015felerinin 12 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Jake’in y\u00f6ntemi \u00e7arpmay\u0131 do\u011frudan g\u00f6rselle\u015ftiren, \u00e7arpma i\u015flemini ve say\u0131lar ili\u015fkisini ortaya koyan yap\u0131s\u0131yla bizi \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtan bir y\u00f6ntem olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Jake bu y\u00f6ntemi 11 ya\u015f\u0131nda, bu i\u015flemi binlerce y\u0131l kullanan bize farkl\u0131 bir \u015fekilde ola\u011fan\u00fcst\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile sunabiliyor.<\/p>\n

Bunu yapabilmesinin \u00f6nemli detaylar\u0131ndan biri Jake’in farkl\u0131 bir e\u011fitim almas\u0131 ve var olan kendi e\u011fitim sisteminin ona yol g\u00f6stermesi. \u00dclkemizde zihinsel yetersizli\u011fi bulunan bireyler farkl\u0131 ya\u015flarda okula devam edebiliyorlar. \u00d6rne\u011fin zihinsel yetersizli\u011fi bulunan bir birey 9 ya\u015f\u0131nda ilkokul 1′ e ba\u015flayabilir ve e\u011fitimini alabilir. Ancak ayn\u0131 durum potansiyeli y\u00fcksek ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7ocuklara neden sa\u011flanm\u0131yor? Mesela bir \u00e7ocuk neden 3. veya 4. s\u0131n\u0131f i\u00e7in s\u0131nava girip kendini ispatlayam\u0131yor? Mesela \u00fclkemizde \u00fcniversiteye girmek i\u00e7in ya\u015f zorunlulu\u011funun olmas\u0131 yani 18 ya\u015f\u0131nda olma mecburiyeti var. Jake ise 18 ya\u015f\u0131nda \u00fcniversite e\u011fitimini b\u0131rak\u0131n \u015fu an doktora \u00f6\u011frencisi olarak e\u011fitimini ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyor. Potansiyelimizin \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011funu ve Jake gibi bir\u00e7ok cevhere sahip oldu\u011fumuzu birebir g\u00f6ren bir ki\u015fi olarak, bir \u00f6\u011frenci bir alanda y\u00fcksek ba\u015far\u0131 yakalam\u0131\u015f, \u00fcst becerilere daha \u00f6nceden sahip olabilmi\u015f ise ayn\u0131 Jake gibi e\u011fitim sistemi i\u00e7inde f\u0131rsatlar sunmal\u0131 m\u00fcmk\u00fcnse \u00fcst s\u0131n\u0131flarda e\u011fitimler, \u00fcniversiteye ge\u00e7i\u015f ve \u00e7e\u015fitli destek e\u011fitimlerini \u00fclkemizde de alabilmelidir. B\u00f6ylece farkl\u0131l\u0131klara f\u0131rsatlar sunmal\u0131, toplum olarak fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bireylerin \u00f6zelliklerini inceleyerek art\u0131rmal\u0131y\u0131z. Otizmli bireyler \u00e7ok \u00f6zel ve ger\u00e7ekten toplumumuzda fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yo\u011fun olmas\u0131 gereken alanlardan biri. \u0130sterseniz otizmli bireylerle ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz “Otizmle Dans” projesini www.otizmledans.com<\/a> \u00a0sitesinden inceleyebilirsiniz. \u00c7ok \u015fey \u00f6\u011frendi\u011fim projede bizimle \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm arkada\u015flar\u0131ma ve \u00f6\u011frencilerimize te\u015fekk\u00fcrler. Bunun yan\u0131nda Google’a “\u0130ZOT Konseri” yazman\u0131z\u0131 \u00e7ok isterim. Ayr\u0131ca bir g\u00fcn mutlaka bu konserlerden birine kat\u0131l\u0131rsan\u0131z farkl\u0131l\u0131klar\u0131 sizi hayretlere d\u00fc\u015f\u00fcrecektir.<\/p>\n

Matematik yapmak ayn\u0131 Jake gibi olay\u0131 derinden kavramak ve anlamland\u0131rmakt\u0131r ve bunun i\u00e7in deha ya da ola\u011fan\u00fcst\u00fc olman\u0131z gerekmez. \u00c7ocuklara d\u00fc\u015f\u00fcnme f\u0131rsat\u0131 verin, onlar size zaten bulu\u015flar\u0131 ile sonu\u00e7 verecektir. Matematikle ve sevgiyle kal\u0131n!<\/p>\n

\n

Yazar: Yrd. Do\u00e7. Dr. Burak Karabey, Popular Science T\u00fcrkiye, Nisan 2017, s.24-25.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Views: 1484N\u0130SAN AYI OT\u0130ZM FARKINDALIK AYI, 2 Nisan d\u00fcnya otizmliler g\u00fcn\u00fc olarak Birle\u015fmi\u015f Milletler Kurulu taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir. Biz de bu aya \u00f6zel olarak otizm ve matemati\u011fin farkl\u0131 oldu\u011fu kadar ilgin\u00e7, ilgin\u00e7 oldu\u011fu kadar halen bilinmeyen ve ara\u015ft\u0131r\u0131lan ili\u015fkileri \u00fczerine bir yaz\u0131 yazmak istedik. Otizm nedir? Belirtileri nelerdir? Otizmlilerin zekalar\u0131 nas\u0131ld\u0131r? Google’a otizmin \u0130ngilizcesi “Autism” […]<\/p>\n","protected":false},"author":1394,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[21],"tags":[205,202,203,204],"class_list":["post-275","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-biliyor-muydunuz","tag-jake-bamett","tag-otizm","tag-otizm-ve-matematik","tag-otizmle-dans-projesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1394"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=275"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}