Views: 102<\/p>
Son birka\u00e7 ayd\u0131r bilim d\u00fcnyas\u0131nda sesini olduk\u00e7a duyuran yeni bir organ\u0131m\u0131z var: Mikrobiyota, yani v\u00fccudumuzdaki mikroskobik canl\u0131lar toplulu\u011fu. Bilim \u00e7evrelerince bu karar\u0131n al\u0131nmas\u0131na ne sebep olmu\u015f olabilir? Gelin sebebini birlikte inceleyelim.<\/p>\n
Amerika\u2019da bulunan Ulusal Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc (National Institute of Health) taraf\u0131ndan 2007-2014 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen \u0130nsan Mikrobiyom Projesi\u2019ni (Human Microbiome Project), bu zamana kadar yap\u0131lm\u0131\u015f en geni\u015f kapsaml\u0131 mikrobiyota \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak kabul edebiliriz. Sonu\u00e7lar\u0131 daha uzunca bir s\u00fcre bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131 me\u015fgul edecek gibi g\u00f6r\u00fcnen projenin yeti\u015fkin aya\u011f\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131, mikrobiyotan\u0131n organ olarak kabul edilmesinin temel sebeplerini \u00f6n\u00fcm\u00fcze seriyor. Bu verilerden ilki v\u00fccudumuzda yakla\u015f\u0131k 2 kg a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda bir topluluk olduklar\u0131. Yeti\u015fkin bir erke\u011fin karaci\u011fer a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortalama 1,5 kg oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde olduk\u00e7a \u00f6nemli bir rakam. Bu topluluk, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lar\u0131 i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in v\u00fccut h\u00fccrelerimizden say\u0131ca yakla\u015f\u0131k 10 kat daha fazla miktardalar. V\u00fccudumuzda yer ald\u0131klar\u0131 \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgeler olsa da (a\u011f\u0131z, burun, deri, \u00fcrogenital) en temel kaynaklar\u0131 ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131z, bu nedenle mikrobiyotay\u0131 ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131zdaki koruyucu ve i\u015flevsel canl\u0131lar olarak nitelendirebiliriz. Ba\u011f\u0131rsak l\u00fcmenini koruyucu i\u015flevleri en \u00e7ok da kolon kanserlerinde \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. Y\u00fcksek ya\u011f ve k\u0131rm\u0131z\u0131 et t\u00fcketiminde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan nitr\u00f6z bile\u015fikler ve aminler sindirim sistemindeki (\u00f6zellikle kal\u0131nba\u011f\u0131rsak ve rektumda) h\u00fccrelerin DNA yap\u0131lar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olarak bu h\u00fccreleri kanserle\u015fmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir mikrofloraya sahip oldu\u011fumuzda \u00f6zellikle Laktobasiller ve Bifidobakterler bu zararl\u0131 bile\u015fikleri metabolize ederek olu\u015fabilecek hasar\u0131 minumuma indirip t\u00fcm\u00f6r olu\u015fumunu engelliyor.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131rsaklardaki bu do\u011frudan etkisinin yan\u0131 s\u0131ra bir\u00e7ok farkl\u0131 hastal\u0131kta da muazzam etkilerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir canl\u0131 toplulu\u011fundan bahsediyoruz. Diyabet, ateroskleroz, obezite ve hatta psikiyatrik hastal\u0131klarda bile mikrobiyota ile ili\u015fki kurabiliyoruz. Mikrofloras\u0131 bozuk bireylerin bu hastal\u0131klara yakalanma oran\u0131 y\u00fcksek, ayn\u0131 zamanda bu hastal\u0131klarda mikrofloray\u0131 bozuyor. K\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn \u00f6nce hangisinden kaynaklanarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz kan\u0131tlanabilmi\u015f de\u011fil ancak her ge\u00e7en g\u00fcn mikrobiyotan\u0131n bu hastal\u0131klar\u0131 etkileme mekanizmalar\u0131 ile ilgili yeni teoriler \u00fcretiliyor.<\/p>\n
\u00c7e\u015fitli \u00e7evresel etmenlere ba\u011fl\u0131 olarak i\u00e7eri\u011fi (mikroorganizmalar\u0131n t\u00fcrleri ve da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131) de\u011fi\u015fen mikroflora ile ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n koruyucu bariyerinin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu sebeple ge\u00e7irgenli\u011finin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu durum v\u00fccutta en genel tabiriyle toksisitenin olu\u015fmas\u0131na sebep olur. \u0130ns\u00fclin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131 (ins\u00fclin direnci) buna ba\u011fl\u0131 olarak diyabet, obezite gibi hastal\u0131klar\u0131n\u0131n geli\u015fmesinin mikrobiyota ile temel ili\u015fkisi budur.<\/p>\n
\u201cTemelinin ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131z\u0131n olu\u015fturdu\u011fu enterik sinir sistemi yakla\u015f\u0131k 500 milyon sinir h\u00fccresinden olu\u015fan adeta ikinci bir beyin olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor\u201d. <\/em><\/span><\/p>\n Son olarak da i\u015fin en ilgin\u00e7 yan\u0131: Mikrobiyota beyine, duygu durumuna, depresyona nas\u0131l etki eder? Evet, ilk bak\u0131\u015fta birbirleriyle fazla ba\u011flant\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeyen bu iki konu son zamanlarda bir hayli ilgi oda\u011f\u0131 haline geldi. Konunun kilit noktas\u0131 \u201cSerotonin\u201d ad\u0131 verilen (mutluluk hormonu olarak da bilinir) beyinde i\u015flev g\u00f6ren n\u00f6rotransmitter madde. \u00d6nceden serotonin beyinde \u00fcretilen ve i\u015flev g\u00f6ren bir madde olarak biliniyordu. V\u00fccudumuzdaki serotoninin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fun ba\u011f\u0131rsaklarda sentezlendi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 mikrobiyotan\u0131n \u00fcn\u00fcne \u00fcn katm\u0131\u015f oldu. Yani mutlu olmak istiyorsan\u0131z \u00f6nce ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n\u0131z\u0131 mutlu etmeniz gerekiyor. Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 mutlu etmek o kadar da zor de\u011fil; mikrofloran\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in posadan zengin 3 besin grubu sebzeler, meyveler, sa\u011fl\u0131kl\u0131 karbonhidratlar\u0131 (kurubaklagiller, bulgur, yulaf, tam tah\u0131ll\u0131 \u00fcr\u00fcnler) tercih etmek durumunday\u0131z. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fta yo\u011furt olmak \u00fczere s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri ile mikrofloray\u0131 destekleyebiliyoruz. Bu birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklik, mikrobiyotay\u0131 etkileyen \u00e7evresel etmenlerin ba\u015f\u0131nda beslenmenin geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, diyabetten, obeziteden, kalp hastal\u0131klar\u0131ndan, kolon kanserinden korunmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak bir yandan da bize epey serotonin salg\u0131latacakt\u0131r. Bir organdan daha ba\u015fka ne istenebilirdi ki?<\/p>\n Yazar: Sevgi Akda\u015f, Popular Science T\u00fcrkiye, Mart 2017, s.14-15.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Views: 102Son birka\u00e7 ayd\u0131r bilim d\u00fcnyas\u0131nda sesini olduk\u00e7a duyuran yeni bir organ\u0131m\u0131z var: Mikrobiyota, yani v\u00fccudumuzdaki mikroskobik canl\u0131lar toplulu\u011fu. Bilim \u00e7evrelerince bu karar\u0131n al\u0131nmas\u0131na ne sebep olmu\u015f olabilir? Gelin sebebini birlikte inceleyelim. Amerika\u2019da bulunan Ulusal Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc (National Institute of Health) taraf\u0131ndan 2007-2014 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen \u0130nsan Mikrobiyom Projesi\u2019ni (Human Microbiome Project), bu zamana kadar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1394,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[17,5,9],"tags":[185,182,184,183],"class_list":["post-270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-ve-teknoloji-haberleri","category-egitmen","category-ogretmen","tag-enterik-sinir-sistemi","tag-mikrobiyota","tag-mikroflora","tag-mikroskobik-canlilar-toplulugu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1394"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=270"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n