{"id":251,"date":"2017-05-21T00:39:06","date_gmt":"2017-05-20T21:39:06","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/?p=251"},"modified":"2017-05-21T23:58:08","modified_gmt":"2017-05-21T20:58:08","slug":"eglenceli-bilimden-akil-celici-bilime","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/eglenceli-bilimden-akil-celici-bilime\/","title":{"rendered":"\u201cE\u011flenceli\u201d Bilimden \u201cAk\u0131l \u00c7elici\u201d Bilime"},"content":{"rendered":"

Views: 76<\/p>

Avrupa Bilim Merkezleri ve Bilim M\u00fczeleri A\u011f\u0131 (ECSITE) taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u201cSpokes\u201dda 3 farkl\u0131 yazar\u0131n katk\u0131da bulundu\u011fu \u00e7arp\u0131c\u0131 ve bir o kadar kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir yaz\u0131 var. Yazarlar okuldaki bilimin s\u0131k\u0131c\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n, okullardaki bu eksikli\u011fin giderilmesinin \u00fcmit edilerek bilim m\u00fczelerindeki bilimin oda\u011f\u0131n\u0131n i\u015fin e\u011flence boyutuna kaymas\u0131na neden oldu\u011funu savunuyor. M\u00fczelerin, uzun s\u00fcreli etkilerini ba\u015farabilmesi i\u00e7in ise e\u011flenceli bilim (fun science) yerine ak\u0131l \u00e7elici bilim (seductive science) kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6neriyorlar. Tabii ki \u00f6ncelikle bu \u201ce\u011flenceli bilim\u201d e\u011filimin nedenlerinden bahsediyorlar:<\/p>\n

    \n
  1. Ba\u015far\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131na odaklan\u0131lmas\u0131:<\/em><\/strong> Bilimin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fan bir yerde, sadece ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 oldu\u011funu vurgulayan yazarlar, bu tip yerlerin sosyo-k\u00fclt\u00fcrel rollerini terk ederek, ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131na odaklanmas\u0131n\u0131 riskli bulduklar\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/li>\n
  2. \u015eirket tipi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi: <\/em><\/strong>E\u011fer bir \u015firket i\u015fletseydik, m\u00fc\u015fterilerimize en uygun hizmeti verebilmek i\u00e7in baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmeliydik. Fakat bilim merkezlerinin ve m\u00fczelerinin niteliklerinden biri ziyaret\u00e7isine daha \u00f6nce bilmedi\u011fi, deneyimlemedi\u011fi bir bilimsel bilgi\/deneyim sunmas\u0131; durum b\u00f6yle olunca bilim m\u00fczeleri ve bilim merkezlerinin halk\u0131n gereksinimlerine y\u00f6nelik ayn\u0131 t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmesinin bir ikilem yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyorlar.<\/li>\n
  3. Bilim merkezlerinin ve m\u00fczelerinin \u201cbo\u015f zaman mek\u00e2nlar\u0131\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131:<\/em><\/strong> Bir\u00e7ok bireyin bilim merkezlerini, faydalanabilece\u011fi yarat\u0131c\u0131 bir deneyim f\u0131rsat\u0131 sunan bir mek\u00e2n yerine; ailecek bo\u015f vakitlerini ge\u00e7irebilecekleri, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011flenece\u011fi bir yer olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131na vurgu yap\u0131yorlar.<\/li>\n
  4. \u201cBrainac\u201d tipi TV g\u00f6sterimlerinin etkisi:<\/em><\/strong> TV g\u00f6sterimlerinin de genellikle e\u011flenceli bilimsel g\u00f6sterilerden olu\u015ftu\u011funu fakat ana ama\u00e7lar\u0131n\u0131n seyircilerin bilimle etkile\u015fmesi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/li>\n
  5. Okuldaki e\u011filimlerin etkisi:<\/em><\/strong> \u00d6\u011frencilerin kendini iyi hissetmesi, s\u0131n\u0131fta olmaktan keyif almas\u0131, k\u0131sacas\u0131 gizli ama\u00e7 olan \u00f6\u011frenme hazz\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gibi e\u011filimlerin, bir\u00e7ok \u00f6\u011fretmenin e\u011flenceli bilim sunan bilim merkezlerine s\u0131n\u0131f gezisi d\u00fczenlemesinin ana nedeni oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/li>\n<\/ol>\n

    Bilimin s\u00fcrekli e\u011flenceli olarak sunulmas\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle bu alan\u0131 kariyer olarak se\u00e7ecek \u00e7ocuklarda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yarataca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan yazarlar, bu kand\u0131rma i\u015fini terk etmemiz gerekti\u011fini belirtiyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir bilim insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck rutin i\u015fini tamam\u0131yla e\u011flenceli olarak tan\u0131mlayamay\u0131z. Uzun s\u00fcren laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, veri analizleri, kodlama, raporlama, okumalar ve daha nicesi\u2026 Bu y\u00fczden bilim i\u00e7in \u201ce\u011flenceli\u201d kelimesi yerine b\u00fcy\u00fcleyici, hayranl\u0131k uyand\u0131ran, heyecan verici gibi kullan\u0131labilecek s\u0131fatlar aras\u0131ndan \u201cak\u0131l \u00e7elici\u201d <\/strong>nin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nererek; bilim insanlar\u0131n\u0131n s\u00fcrecin sonunda elde ettikleri sonu\u00e7lar\u0131 yorumlad\u0131klar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 hazz\u0131n k\u0131yaslanamaz zihinsel bir deneyim oldu\u011funu bildiklerini ifade ediyorlar.<\/p>\n

    Bilime y\u00f6nelik ilginin art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n i\u00e7ten gelen meraklar\u0131n\u0131n zamanla yok olmas\u0131n\u0131 engellemek, m\u00fczelerin cevaplardan \u00e7ok a\u00e7\u0131k-u\u00e7lu sorular sunmas\u0131, heyecan\u0131n anlaml\u0131 \u00f6\u011frenmeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in okul gezilerinin baz\u0131 \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayan yazarlar, bu \u00f6zellikleri be\u015f ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplam\u0131\u015flar:<\/p>\n

      \n
    1. Birlikte Yap\u0131land\u0131r\u0131lan Bilim:<\/strong> Bilim merkezlerinin temelini sergiler olu\u015fturuyor. Bu sergi mek\u00e2nlar\u0131, \u00f6\u011frencilerin k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar halinde veri toplad\u0131\u011f\u0131, do\u011fay\u0131 g\u00f6zlemledikleri, sergi d\u00fczenekleri ile etkile\u015fimleri sonucu en ilgin\u00e7 anlar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerler olmal\u0131. Toplan\u0131lan veriler daha sonra at\u00f6lye odalar\u0131nda, laboratuvarlarda analizlenebilir. Bu esnada \u00f6\u011frenciler arkada\u015flar\u0131yla, ebeveynleriyle, \u00f6\u011fretmenleriyle etkile\u015fimde bulunabilir; fikirlerini payla\u015fabilir; kendi \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131n\u0131 yapabilirler. T\u0131pk\u0131 ger\u00e7ek bilimde oldu\u011fu gibi\u2026<\/li>\n
    2. Hik\u00e2yele\u015ftirilen Bilim:<\/strong> Bilimdeki geli\u015fmelerin \u00f6\u011frencilerin k\u00fclt\u00fcrleri ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 gerekiyor. B\u00f6ylelikle \u00f6\u011frencilerin, anlat\u0131landa kendilerinden bir \u015fey bulduklar\u0131 i\u00e7in sunulan\u0131 daha iyi \u00f6z\u00fcmseyecekleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Okyanusa k\u0131y\u0131m\u0131z olsayd\u0131, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 daha \u00e7ok \u00f6nemserdik herhalde.<\/li>\n
    3. Disiplinleraras\u0131 Bilim:<\/strong> Anlat\u0131lan konu belirli bir ba\u011flam i\u00e7erisinde verilse de, sanat, matematik vb. di\u011fer alanlarla ili\u015fkisinin kurularak verilmesinin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/li>\n
    4. \u00d6\u011frenmeyi Sa\u011flamla\u015ft\u0131rma:<\/strong> M\u00fczeler s\u0131n\u0131f de\u011fil, fakat s\u0131n\u0131ftaki \u00f6\u011frenmeleri tamamlamak i\u00e7in paha bi\u00e7ilmez mek\u00e2nlar olarak nitelikleri geli\u015ftirilebilir. Nitekim \u00f6\u011fretmenlerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00f6\u011frenme ger\u00e7ekle\u015fmesini \u00fcmit ederek s\u0131n\u0131f gezisi d\u00fczenliyor olabilir. Bunun, yaln\u0131zca gezi sonras\u0131nda \u00f6\u011frenmeyi destekleyici etkinlikler yap\u0131larak sa\u011flanabilice\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/li>\n
    5. Sakin Bilim:<\/strong> Bilimin kendisinde oldu\u011fu gibi, bilim merkezine yap\u0131lacak bir s\u0131n\u0131f gezisindeki t\u00fcm s\u00fcre\u00e7te aceleye getirilmemeli. Bilim aceleyle yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi dikkatte uzun s\u00fcre s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez. Bunun i\u00e7in bir s\u0131n\u0131f gezisi, \u00f6\u011frencilerin dikkatlerinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in gereken aralara sahip olmal\u0131. \u00d6rne\u011fin sabahtan \u00f6\u011flene kadar s\u00fcren bir s\u0131n\u0131f gezisi uygun olacakt\u0131r. Ho\u015f geldin kar\u015f\u0131lamas\u0131ndan sergilerin gezilmesine (ko\u015fu\u015fturmadan); e\u011fitmenin konu\u015fma \u015fiddetinden (ba\u011f\u0131rmadan) yap\u0131lan etkinliklere kadar, her \u015fey sakin bir atmosferde ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli diye belirtiyor yazarlar.<\/li>\n<\/ol>\n

      Evet, yaz\u0131 \u00e7ok iddial\u0131 olabilir ama haks\u0131z olduklar\u0131 da s\u00f6ylenemez. Yazarlar\u0131n dedi\u011fi gibi e\u011fer bilim merkezleri ve bilim m\u00fczeleri, ziyaret\u00e7ilere bilimsel anlamda herhangi bir katk\u0131 sa\u011flamayacak; bunun yerine e\u011flenceyi \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak bilim yerine i\u015fin \u015fov k\u0131sm\u0131na ve ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l artt\u0131r\u0131r\u0131ma odaklanacaksa, onlara neden ihtiyac\u0131m\u0131z var? E\u011flence boyutu i\u00e7in parklar ve al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri yeterli de\u011fil mi?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Views: 76Avrupa Bilim Merkezleri ve Bilim M\u00fczeleri A\u011f\u0131 (ECSITE) taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u201cSpokes\u201dda 3 farkl\u0131 yazar\u0131n katk\u0131da bulundu\u011fu \u00e7arp\u0131c\u0131 ve bir o kadar kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bir yaz\u0131 var. Yazarlar okuldaki bilimin s\u0131k\u0131c\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n, okullardaki bu eksikli\u011fin giderilmesinin \u00fcmit edilerek bilim m\u00fczelerindeki bilimin oda\u011f\u0131n\u0131n i\u015fin e\u011flence boyutuna kaymas\u0131na neden oldu\u011funu savunuyor. M\u00fczelerin, uzun s\u00fcreli etkilerini ba\u015farabilmesi i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":1394,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[5,9],"tags":[134,132,133,131,135],"class_list":["post-251","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egitmen","category-ogretmen","tag-akil-celici-bilim","tag-bilim-merkezleri","tag-bilim-muzeleri","tag-eglenceli-bilim","tag-sinif-gezisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1394"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}