{"id":231,"date":"2017-05-06T23:44:40","date_gmt":"2017-05-06T20:44:40","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/?p=231"},"modified":"2017-05-06T23:44:40","modified_gmt":"2017-05-06T20:44:40","slug":"vitamin-haplarindaki-tehlikenin-farkinda-misiniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/vitamin-haplarindaki-tehlikenin-farkinda-misiniz\/","title":{"rendered":"Vitamin Haplar\u0131ndaki Tehlikenin Fark\u0131nda M\u0131s\u0131n\u0131z?"},"content":{"rendered":"<p>Views: 117<\/p><p>Kanser hastalar\u0131n\u0131n hatta sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerin en s\u0131k sordu\u011fu sorulardan biridir: <strong><em>D\u00fczenli olarak her g\u00fcn vitamin hap\u0131 kullanal\u0131m m\u0131?<\/em><\/strong> Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 hemen verelim: <strong><em>HAYIR<\/em><\/strong>. Vitamin eksikli\u011fi olmayan, dengeli beslenen, sofras\u0131nda taze sebze ve meyveleri eksik etmeyen bireylerin fazladan kullanaca\u011f\u0131 baz\u0131 vitamin haplar\u0131 b\u0131rak\u0131n faydal\u0131 olmay\u0131, sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece tehlikeli sonu\u00e7lara neden olabilir. Serbest radikallerle ilgili olarak bilimsel do\u011frulu\u011fu ispatlanmam\u0131\u015f bir tak\u0131m hipotezlere dayanan ve ba\u015fta C vitamini kullan\u0131m\u0131 ile 1970\u2019li y\u0131llarda ba\u015flayan bu tehlike moday\u0131 bir an \u00f6nce etkili kampanyalarla sona erdirmek gerekiyor. O d\u00f6nemde Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc bilim insan\u0131 Linus Pauling \u00f6zellikle antioksidan \u00f6zelli\u011fi olan vitamin tabletlerin gribe, so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na, kansere, ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n geciktirilmesine ve hatta AIDS\u2019e bile \u00e7are olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Bu sansasyonel ifadeler do\u011fal olarak vitamin haplar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131nda patlamaya neden oldu. \u00c7o\u011fu ki\u015fi hi\u00e7 ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde bu haplar\u0131 \u00e7erez gibi yutuyordu. Her g\u00fcn g\u00fcnl\u00fck ihtiyac\u0131ndan 50 kat fazla C vitamini kullanan ve C vitamininin kansere kar\u015f\u0131 \u00f6nleyici olabilece\u011fini savunan Pauling 1994\u2019te prostat kanseri nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Acaba Pauling \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonraki bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 g\u00f6rse bu \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011fa devam eder miydi ya da \u00f6z\u00fcr diler miydi? Bunu asla bilemeyiz. Ancak bilimsel ger\u00e7ekler maalesef \u00e7ok ac\u0131yd\u0131.<\/p>\n<ul>\n<li>ABD Ulusal Kanser Enstit\u00fcs\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda 2007\u2019de multivitamin i\u00e7erikli tablet kullanan erkeklerde prostat kanserine ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm riskinin, vitamin tableti kullanmayanlardan 2 kat fazla oldu\u011funu bildirdi.<\/li>\n<li>Benzer \u015fekilde 2011\u2019de 35.533 sa\u011fl\u0131kl\u0131 erkek \u00fczerinde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada E vitamini ve selenyum tabletlerinin prostat kanseri riskini %17 oran\u0131nda art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/li>\n<li>Finlandiya\u2019da yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada ise sigara i\u00e7en 29.133 ki\u015finin bir k\u0131sm\u0131na beta karoten verildi. Sonu\u00e7 ne mi oldu? Akci\u011fer kanseri oran\u0131 beta karoten kullanan bireylerde kullanmayanlara g\u00f6re %16 fazlayd\u0131.<\/li>\n<li>Ba\u015fka bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmada on y\u0131l s\u00fcresince bir \u00e7e\u015fit B vitamini olan folik asit kullanan menopoz sonras\u0131 kad\u0131nlarda meme kanseri g\u00f6r\u00fclme oran\u0131 kullanmayanlardan %20 fazlayd\u0131.<\/li>\n<li>Bir di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmada da, beta karoten ve A vitamini haplar\u0131 kullanan erkeklerde akci\u011fer kanseri %28 art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda saptanan bu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7 nedeniyle \u00e7al\u0131\u015fma hemen durduruldu.<\/li>\n<li>Danimarka\u2019dan bildirilen yeni bir ara\u015ft\u0131rmada kan\u0131nda D vitamini seviyesi normalden y\u00fcksek bulunanlarda fel\u00e7 veya koroner arter hastal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm riskinin belirgin \u015fekilde artt\u0131\u011f\u0131 saptand\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>V\u00fccudumuz ihtiyac\u0131 olan vitamini rahatl\u0131kla g\u00fcnl\u00fck g\u0131dalardan kar\u015f\u0131layabilir. Dolay\u0131s\u0131 ile dengeli beslenin, taze sebze ve meyveyi sofran\u0131zdan eksik etmeyin, gerisini de merak etmeyin. Zaten vitamin d\u00fczeylerinizde herhangi bir eksiklik saptan\u0131rsa, doktorunuz bu eksikli\u011fi gidermek i\u00e7in gereken takviyeyi yapacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Vitaminleri do\u011fal yolla hangi g\u0131dalardan alabiliriz? <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>Vitamin A: Yumurta, karaci\u011fer, s\u00fct, havu\u00e7, ye\u015fil sebzeler, ceviz, bal\u0131k ya\u011f\u0131<\/em><\/li>\n<li><em>Vitamin D: En \u00f6nemli kaynak g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Karaci\u011fer, bal\u0131k, yumurta, tereya\u011f\u0131, peynir, mantar<\/em><\/li>\n<li><em>Vitamin E: Bitkisel ve s\u0131v\u0131 ya\u011flar, k\u0131rm\u0131z\u0131 et, karaci\u011fer, tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri <\/em><\/li>\n<li><em>Vitamin K: Ye\u015fil sebze, karaci\u011fer. V\u00fccudumuzdaki yararl\u0131 bakteriler taraf\u0131ndan da \u00fcretilir. <\/em><\/li>\n<li><em>Vitamin C (Askorbik Asit): Turun\u00e7giller, koyu ye\u015fil sebzeler ve patates <\/em><\/li>\n<li><em>Vitamin B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12: Tah\u0131llar, ye\u015fil sebzeler, baklagiller, et, karaci\u011fer, bal\u0131k, s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri, kuruyemi\u015fler<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p>Sonu\u00e7 olarak sansasyonel konu\u015fan, pop\u00fclist s\u00f6ylemlerle bildiklerini sanki kesin ve mutlak do\u011fru bilgiymi\u015f gibi sunanlar\u0131n \u00f6nerilerine uymadan \u00f6nce bir de\u011fil, bin defa d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerek.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><strong>Lao-Tzu\u2019nun<\/strong> bir \u00f6zl\u00fc s\u00f6z\u00fcyle bitirelim bu ayki yaz\u0131m\u0131z\u0131:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><strong>Bilmedi\u011fini bilmek en iyisidir. <\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px\"><strong>Bilmeyip de bildi\u011fini sanmak tehlikeli bir hastal\u0131kt\u0131r. <\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p>Yazar: Prof. Dr. G\u00f6khan \u00d6zyi\u011fit, T\u00dcB\u0130TAK Bilim ve Teknik Dergisi, \u015eubat 2017, s.78-79.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Views: 117Kanser hastalar\u0131n\u0131n hatta sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerin en s\u0131k sordu\u011fu sorulardan biridir: D\u00fczenli olarak her g\u00fcn vitamin hap\u0131 kullanal\u0131m m\u0131? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 hemen verelim: HAYIR. Vitamin eksikli\u011fi olmayan, dengeli beslenen, sofras\u0131nda taze sebze ve meyveleri eksik etmeyen bireylerin fazladan kullanaca\u011f\u0131 baz\u0131 vitamin haplar\u0131 b\u0131rak\u0131n faydal\u0131 olmay\u0131, sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece tehlikeli sonu\u00e7lara neden olabilir. Serbest [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1394,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[17],"tags":[71,69,70,68],"class_list":["post-231","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-ve-teknoloji-haberleri","tag-dogal-yolla-vitamin-alimi","tag-vitamin-eksikligi","tag-vitamin-fazlasi","tag-vitamin-haplari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1394"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=231"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/esenturk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}