{"id":1297,"date":"2021-09-09T22:17:49","date_gmt":"2021-09-09T22:17:49","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/?page_id=1297"},"modified":"2021-09-27T18:37:25","modified_gmt":"2021-09-27T18:37:25","slug":"6-1","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/mekanizma-teknigi\/ch6\/6-1\/","title":{"rendered":"6-1"},"content":{"rendered":"<div id=\"pl-gb1297-69d7c03a4ec24\"  class=\"panel-layout\" ><div id=\"pg-gb1297-69d7c03a4ec24-0\"  class=\"panel-grid panel-no-style\" ><div id=\"pgc-gb1297-69d7c03a4ec24-0-0\"  class=\"panel-grid-cell\" ><div id=\"panel-gb1297-69d7c03a4ec24-0-0-0\" class=\"so-panel widget widget_sow-editor panel-first-child panel-last-child widgetopts-SO\" data-index=\"0\" ><div\n\t\t\t\n\t\t\tclass=\"so-widget-sow-editor so-widget-sow-editor-base\"\n\t\t\t\n\t\t>\n<div class=\"siteorigin-widget-tinymce textwidget\">\n\t<h1>6.1 Basit Di\u015fli Zincirleri<\/h1>\n<p>E\u011fer di\u015fli \u00e7iftini olu\u015fturan kinematik elemanlar\u0131 ta\u015f\u0131yan uzuvlar ayn\u0131 zamanda sabit uzva bir d\u00f6ner \u00e7ift ile ba\u011fl\u0131 ise, bu t\u00fcr di\u015fli zincirlerine basit di\u015fli zincir denecektir. Tek bir di\u015fli \u00e7ifte sahip\u00a0<b><span style=\"color: #cc0000\">basit di\u015fli zincir<\/span><\/b>\u00a0\u015eekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. Iki uzuv aras\u0131nda anl\u0131k \u00e7ak\u0131\u015fan P temas noktas\u0131nda, iki uzuv aras\u0131nda kayma olmay\u0131p sadece yuvarlanma oldu\u011fundan, ba\u011f\u0131l h\u0131z s\u0131f\u0131rd\u0131r. Bu durumda P<sub>2<\/sub>\u00a0ve P<sub>3<\/sub>\u00a0noktalar\u0131n\u0131n h\u0131zlar\u0131 ayn\u0131 olacakt\u0131r.\u00a0<b><span style=\"color: #cc0000\">H\u0131z oran\u0131<\/span><\/b> olarak N<sub>23<\/sub>\u00a0\u00fc:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {{\\text{N}}_{{23}}}=\\frac{{{\\text{\u03c9}_{{13}}}}}{{{\\text{\u03c9}_{{12}}}}}=\\frac{{{{\\text{n}}_{{13}}}}}{{{{\\text{n}}_{{12}}}}}<\/span><\/p>\n<p>tan\u0131mlayal\u0131m. Burada n<sub>1j<\/sub>\u00a0devir\/dakika cinsinden j uzvunun h\u0131z\u0131d\u0131r. P noktas\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{v}_{{{\\text{P}_{3}}}}}~={\\text{v}_{{{\\text{P}_{2}}}}}={\\text{\u03c9}_{{13}}}{\\text{r}_{3}}={\\text{\u03c9}_{{12}}}{\\text{r}_{2}} <\/span><\/p>\n<p>d\u0131r. Bu durumda:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {{\\text{N}}_{{23}}}=\\frac{{{{\\text{\u03c9}}_{{13}}}}}{{{{\\text{\u03c9}}_{{12}}}}}=\\frac{{{{\\text{n}}_{{13}}}}}{{{{\\text{n}}_{{12}}}}}=\\frac{{{\\text{r}_{2}}}}{{{\\text{r}_{3}}}}=\\frac{{{\\text{d}_{2}}}}{{{\\text{d}_{3}}}}<\/span><\/p>\n<p>bu denklemde d<sub>i<\/sub>\u00a0ve r<sub>i<\/sub>\u00a0i uzvunda di\u015fli b\u00f6l\u00fcm dairesi \u00e7ap\u0131 ve yar\u0131 \u00e7ap\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1358\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img1-17.gif\" alt=\"\" width=\"410\" height=\"317\" \/><\/p>\n<p>Di\u015fli teorisine g\u00f6re, di\u015fli \u00e7ifti olu\u015fturan kinematik elemanlar\u0131n birbirleri ile uyumlu olabilmeleri i\u00e7in, her bir di\u015fin b\u00f6l\u00fcm dairesi \u00fczerinde kapsad\u0131\u011f\u0131 yay uzunlu\u011fu ayn\u0131 olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer \u00e7evredeki di\u015f say\u0131s\u0131 <span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle T_{i}<\/span> ise bu yay uzunlu\u011fu m = \u03c0d<sub>i<\/sub>\/T<sub>i<\/sub> \u00a0(sabit), veya T<sub>i<\/sub>\/d<sub>i<\/sub> = \u03c0\/C = P<sub>D<\/sub> ( sabit). Birbirleri ile \u00e7al\u0131\u015fan iki di\u015fli i\u00e7in bu oran ayn\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011finden:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle \\frac{{{\\text{T}_{3}}}}{{{\\text{d}_{3}}}}=\\frac{{{\\text{T}_{2}}}}{{{\\text{d}_{2}}}}<\/span><\/p>\n<p>olmas\u0131 gerekir. Bunun sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in di\u015fli \u00e7ift olu\u015fturacak di\u015flilerin belirli m veya P<sub>D<\/sub>\u00a0de\u011ferleri ile \u00fcretilmesi gerekir. Avrupada genellikle di\u015fliler de\u011fi\u015fik m &#8211; mod\u00fcl (birimi mm dir) de\u011ferlerinde, \u0130ngilizce konu\u015fulan \u00fclkelerde ise genellikle di\u015fliler de\u011fi\u015fik P<sub>D<\/sub> &#8211; \u00e7ap ad\u0131m\u0131 (birimi 1\/inch dir) de\u011ferlerinde \u00fcretilir ve bu de\u011ferlerin standardlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0131z oran\u0131n\u0131 di\u015fli \u00e7ift ile birle\u015ftirilen iki uzuv ayn\u0131 y\u00f6nde d\u00f6n\u00fcyor ise pozitif, birbirlerine g\u00f6re ters y\u00f6nde d\u00f6n\u00fcyor ise negatif olarak tan\u0131mlayal\u0131m. yukar\u0131daki \u015fekilde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi P temas noktas\u0131 d\u00f6ner mafsal eksenleri aras\u0131nda ise (buna\u00a0<strong><span style=\"color: #cc0000\">d\u0131\u015f di\u015fli \u00e7ift<\/span><\/strong>\u00a0diyece\u011fiz), uzuvlar ters y\u00f6nde; a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi P temas noktas\u0131 d\u00f6ner mafsal eksenleri d\u0131\u015f\u0131nda ise (buna\u00a0<strong><span style=\"color: #cc0000\">i\u00e7 di\u015fli \u00e7ift<\/span><\/strong>\u00a0diyece\u011fiz), uzuvlar ayn\u0131 y\u00f6nde d\u00f6neceklerdir.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1359 aligncenter\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img2-17.gif\" alt=\"\" width=\"462\" height=\"429\" \/><\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-1360 aligncenter\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img3-13.gif\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"274\" \/><\/p>\n<p>Basit di\u015fli zincirde h\u0131z oran\u0131:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{N}_{{23}}}=\\frac{{{\\text{\u03c9}_{{13}}}}}{{{\\text{\u03c9}_{{12}}}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{13}}}}}{{{\\text{n}_{{12}}}}}=\\pm \\frac{{{\\text{r}_{2}}}}{{{\\text{r}_{3}}}}=\\pm \\frac{{{\\text{d}_{2}}}}{{{\\text{d}_{3}}}}=\\pm \\frac{{{\\text{T}_{2}}}}{{{\\text{T}_{3}}}}={\\text{R}_{{23}}} <\/span> = <strong><span style=\"color: #cc0000\">Di\u015fli Oran\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n<p>d\u0131r. Bu denklemde i\u015faret di\u015fli \u00e7ift i\u00e7 di\u015fli \u00e7ift ise art\u0131 (+), d\u0131\u015f di\u015fli \u00e7ift ise eksi (\u2212) dir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi,\u00a0<strong><span style=\"color: #cc0000\">basit di\u015fli zincirler i\u00e7in h\u0131z oran\u0131 (N<sub>ij<\/sub>) ile di\u015fli oran\u0131 (R<sub>ij<\/sub>) birbirlerine e\u015fittir<\/span><\/strong>.<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde g\u00f6r\u00fclen basit di\u015fli zinciri ele alal\u0131m. 2 uzvu 3 uzvu ile ve 3 uzvu ayn\u0131 kinematik eleman\u0131 kullanarak 4 uzvu ile di\u015fli \u00e7ift olu\u015fturmu\u015ftur. Di\u015fli oran\u0131n\u0131 her bir di\u015fli \u00e7ift i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{{23}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{13}}}}}{{{\\text{n}_{{12}}}}}=-\\frac{{{\\text{T}_{2}}}}{{{\\text{T}_{3}}}}\\text{ , }{\\text{R}_{{34}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{14}}}}}{{{\\text{n}_{{13}}}}}=-\\frac{{{\\text{T}_{3}}}}{{{\\text{T}_{4}}}} <\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1361\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img4-11.gif\" alt=\"\" width=\"448\" height=\"280\" \/><\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-1362 aligncenter\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img5-7.gif\" alt=\"\" width=\"451\" height=\"228\" \/><\/p>\n<p>ve<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{{24}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{14}}}}}{{{\\text{n}_{{12}}}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{13}}}}}{{{\\text{n}_{{12}}}}}\\frac{{{\\text{n}_{{14}}}}}{{{\\text{n}_{{13}}}}}={\\text{R}_{{23}}}{\\text{R}_{{34}}}=\\left( {-\\frac{{{\\text{T}_{2}}}}{{{\\text{T}_{3}}}}} \\right)\\left( {-\\frac{{{\\text{T}_{3}}}}{{{\\text{T}_{4}}}}} \\right)=\\frac{{{\\text{T}_{2}}}}{{{\\text{T}_{4}}}}<\/span><\/p>\n<p>olacakt\u0131r. Denklemden g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, 3 uzvu \u00fczerinde bulunan di\u015f say\u0131s\u0131 h\u0131z oran\u0131 \u015fiddetini etkilememekte, ancak iki d\u0131\u015f di\u015fli oldu\u011fundan oran art\u0131 olmaktad\u0131r. Bu ara di\u015fliler genellikle <strong><span style=\"color: #cc0000\">avare di\u015fli<\/span><\/strong>\u00a0olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. \u00d6ncelikle h\u0131z y\u00f6n\u00fcn\u00fc istenilen y\u00f6ne de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in veya aralar\u0131nda b\u00fcy\u00fck mesafe bulunan iki milin belirli bir h\u0131z oran\u0131 ile birbirine ba\u011flanmas\u0131 gerekti\u011finde di\u015fli \u00e7ap\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011ferlerde tutmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #cc0000\">Birle\u015fik basit di\u015fli zincir <\/span><\/strong>sistemlerinde ise, her bir uzuv \u00fczerinde di\u015fli \u00e7ift olu\u015fturan iki de\u011fi\u015fik \u00e7apta di\u015fli bulunmaktad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde bir \u00f6rnek g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu t\u00fcr zincirlerde baz\u0131 uzuvlar avare di\u015flide olabilir. T\u00fcm zincirin h\u0131z oran\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in her bir di\u015fli \u00e7ift teker teker ele al\u0131nabilir:<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1363\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img6-7.gif\" alt=\"\" width=\"510\" height=\"272\" \/><\/p>\n<p>Di\u015fli \u00e7ift ile ba\u011flanan uzuvlar i\u00e7in:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{{23}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{13}}}}}{{{\\text{n}_{{12}}}}}=-\\frac{{{\\text{T}_{2}}}}{{{\\text{T}_{3}}}}\\text{\u00a0 \u00a0,\u00a0 \u00a0}{\\text{R}_{{34}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{14}}}}}{{{\\text{n}_{{13}}}}}=-\\frac{{{\\text{T}_{3}}}}{{{\\text{T}_{4}}}}\\text{\u00a0 \u00a0,\u00a0 \u00a0}{\\text{R}_{{45}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{15}}}}}{{{\\text{n}_{{14}}}}}=-\\frac{{{\\text{T}_{4}}^{\\prime }}}{{{\\text{T}_{5}}}}\\text{\u00a0 \u00a0,\u00a0 \u00a0}{\\text{R}_{{56}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{16}}}}}{{{\\text{n}_{{15}}}}}=-\\frac{{{\\text{T}_{5}}^{\\prime }}}{{{\\text{T}_{6}}}}<\/span><\/p>\n<p>dir. Bu durumda denklemlerin sa\u011f taraflar\u0131 ile sol taraflar\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131ndan:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{{26}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{16}}}}}{{{\\text{n}_{{12}}}}}=\\frac{{{\\text{n}_{{13}}}}}{{{\\text{n}_{{12}}}}}\\frac{{{\\text{n}_{{14}}}}}{{{\\text{n}_{{13}}}}}\\frac{{{\\text{n}_{{15}}}}}{{{\\text{n}_{{14}}}}}\\frac{{{\\text{n}_{{16}}}}}{{{\\text{n}_{{15}}}}}={\\text{R}_{{23}}}{\\text{R}_{{34}}}{\\text{R}_{{45}}}{\\text{R}_{{56}}}={{\\left( {-1} \\right)}^{4}}\\frac{{{\\text{T}_{2}}{\\text{T}_{3}}{\\text{T}_{4}}^{\\prime }{\\text{T}_{5}}^{\\prime }}}{{{\\text{T}_{3}}{\\text{T}_{4}}{\\text{T}_{5}}{\\text{T}_{6}}}}=\\frac{{{\\text{T}_{2}}{\\text{T}_{4}}^{\\prime }{\\text{T}_{5}}^{\\prime }}}{{{\\text{T}_{4}}{\\text{T}_{5}}{\\text{T}_{6}}}}<\/span><\/p>\n<p>olacakt\u0131r. Dikkat edilir ise, payda bulunan b\u00fct\u00fcn di\u015fli say\u0131lar\u0131 tahrik eden di\u015flilerdir; paydada bulunan di\u015fli say\u0131lar\u0131 ise tahrik edilen di\u015flilere aittir. Ayr\u0131ca her bir d\u0131\u015f di\u015fli \u00e7ifti h\u0131z oran\u0131n\u0131n i\u015faretini de\u011fi\u015ftirece\u011finden \u00e7ift say\u0131da d\u0131\u015f di\u015fli \u00e7ifti oldu\u011fu durumlarda giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f uzuvlar\u0131 ayn\u0131 y\u00f6nde d\u00f6nerken tek say\u0131da d\u0131\u015f di\u015fli var ise giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f uzuvlar\u0131 birbirlerine g\u00f6re ters y\u00f6nde d\u00f6neceklerdir. \u0130\u00e7 di\u015flinin ise y\u00f6n de\u011fi\u015ftirmede etkisi yoktur. Birle\u015fik di\u015fli i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu neticeyi genelle\u015ftirirsek:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{\\text{ij}}}={\\text{N}_{\\text{ij}}}=\\frac{{{\\text{n}_{\\text{1j}}}}}{{{\\text{n}_{\\text{1i}}}}}={{\\left( {-1} \\right)}^{\\text{k}}}\\frac{{\\text{Tahrik eden di\u015f say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131}}}{{\\text{Tahrik edilen di\u015f say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131}}}<\/span><\/p>\n<p>Bu denklemde k<span style=\"color: #cc0000\">\u00a0<strong>d\u0131\u015f di\u015fli \u00e7ifti say\u0131s\u0131<\/strong><\/span>d\u0131r. \u00d6nemli bir not ise, di\u011fer mekanizmalarda h\u0131z analizi s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131sal h\u0131z i\u00e7in radyan\/saniye kullan\u0131lmas\u0131 gerekli iken, burada h\u0131zlar\u0131n oran\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011fundan a\u00e7\u0131sal h\u0131z birimi olarak devir\/dakika veya radyan\/saniye veya uygun herhangi bir ba\u015fka birim kullan\u0131labilir ve giri\u015f i\u00e7in kullan\u0131lan birim ne ise, o birime g\u00f6re sonu\u00e7 elde edilir.<\/p>\n<p>H\u0131z oran\u0131 sabittir. \u00d6yle ise, a\u00e7\u0131sal konum h\u0131z oran\u0131n\u0131n zamana g\u00f6re integ-ralinden a\u00e7\u0131sal ivme oran\u0131 ise h\u0131z oran\u0131n\u0131n zamana g\u00f6re t\u00fcrevinden bulunabilir. \u00d6rne\u011fin e\u011fer i uzvu \u0394\u03b8<sub>1i<\/sub>\u00a0kadar d\u00f6nd\u00fc ise, j uzvunun d\u00f6nme miktar\u0131 \u0394\u03b8<sub>1j<\/sub>\u00a0= R<sub>ij<\/sub>\u0394\u03b8<sub>1i<\/sub>\u00a0olacakt\u0131r.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1364\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img7-5.gif\" alt=\"\" width=\"504\" height=\"330\" \/><\/p>\n<p>Birle\u015fik basit di\u015fli zincirler i\u00e7in elde etmi\u015f oldu\u011fumuz bu genel denklemi di\u011fer lineer mekanik sistemler i\u00e7inde kullanmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eekilde g\u00f6r\u00fclen kay\u0131\u015f kasnak sisteminde, kayman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 var say\u0131l\u0131r ise, h\u0131z oranlar\u0131 \u00e7ap oran\u0131 olacak, a\u00e7\u0131k kay\u0131\u015f sistemi ise, i\u00e7den di\u015fli \u00e7ifti gibi olup kay\u0131\u015f ile ba\u011flanan her iki uzuvda ayn\u0131 y\u00f6nde d\u00f6necektir. Merdaneli sistemlerde di\u015f say\u0131s\u0131 yerine \u00e7ap kullan\u0131labilir. Zincir di\u015fli i\u00e7in yine di\u015f say\u0131s\u0131 kullan\u0131lacakt\u0131r. Bu durumda:<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{\\text{ij}}}=\\frac{{{\\text{n}_{\\text{1j}}}}}{{{\\text{n}_{\\text{1i}}}}}={{\\left( {-1} \\right)}^{\\text{k}}}\\frac{{\\text{Tahrik eden kasnak (merdane, di\u015fli) \u00e7ap\u0131}}}{{\\text{Tahrik edilen kasnak (merdane, di\u015fli) \u00e7ap\u0131}}}<\/span><\/p>\n<p>Bu denklemde k merdanelerde, d\u0131\u015ftan temas say\u0131s\u0131na, kay\u0131\u015flarda ise, \u00e7apraz ba\u011flant\u0131 say\u0131s\u0131na e\u015fittir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">A\u00e7\u0131k kay\u0131\u015f:\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{{23}}}=-\\frac{{{\\text{d}_{2}}}}{{{\\text{d}_{3}}}}<\/span>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0,\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00c7apraz kay\u0131\u015f:\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <span class=\"katex-eq\" data-katex-display=\"false\"> \\displaystyle {\\text{R}_{{23}}}=+\\frac{{{\\text{d}_{2}}}}{{{\\text{d}_{3}}}}<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1365\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img8-4.gif\" alt=\"\" width=\"690\" height=\"360\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\" align=\"center\">Yukar\u0131da basit bir birle\u015fik kay\u0131\u015f-kasnak sistemi ve h\u0131z oran\u0131 g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n<p>Basit di\u015fli zincirlerinin yo\u011funlukla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlardan biriside, sabit giri\u015f h\u0131z\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f milinden kademeli de\u011fi\u015fik h\u0131zlar\u0131n elde edilmesidir. Ara\u00e7lar\u0131n di\u015fli kutusu veya tak\u0131m tezgahlar\u0131nda kullan\u0131lan di\u015fli kutular\u0131 tipik \u00f6rneklerdir. <strong><span style=\"color: #cc0000\">Kademeli di\u015fli kutular\u0131<\/span><\/strong>\u00a0olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz bu tip sistemlerde her h\u0131z durumunda farkl\u0131 bir basit di\u015fli zinciri olu\u015facakt\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekillerde iki \u00f6rnek g\u00f6sterilmektedir. Bu \u015fekillerde \u00f6n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde i\u00e7 i\u00e7e de\u011fi\u015fik \u00e7apta daireler g\u00f6r\u00fclece\u011finden ve hangi uzuvlar\u0131n di\u015fli \u00e7ifti olu\u015fturdu\u011funu belirlemek zor oldu\u011fundan genellikle yan g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1366 aligncenter\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img9-3.gif\" alt=\"\" width=\"798\" height=\"384\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\" align=\"center\"><span style=\"color: #cc0000\">Ara\u00e7 di\u015fli kutusu<\/span><\/p>\n<p>Bu t\u00fcr di\u015fli kutular\u0131nda bir ba\u015fka \u00f6zellik ise, giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f millerinin ayn\u0131 eksende olabilmesi i\u00e7in di\u015fli \u00e7ifti olu\u015fturan iki uzvun yar\u0131 \u00e7aplar\u0131 toplam\u0131 her kademede e\u015fit olmas\u0131d\u0131r. Bu, di\u015fli \u00e7ifti olu\u015fturan uzuvlar\u0131n di\u015f say\u0131lar\u0131 toplam\u0131n\u0131n her kademede e\u015fit olmas\u0131n\u0131 gerektirir (di\u015f say\u0131s\u0131 fark\u0131 bir veya iki di\u015f oldu\u011fundada eksenlerin ayn\u0131 olmas\u0131 sa\u011flanabilir). \u00d6rne\u011fin \u00fcstteki \u015fekilde A + B = C + F = D + G = E + H = 60 di\u015ftir. Alttaki \u015fekilde ise bu toplam 42 di\u015fdir, bu tip di\u015fli kutular\u0131na <strong><span style=\"color: #cc0000\">eksenel di\u015fli kutusu<\/span><\/strong>\u00a0diyece\u011fiz.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1367\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img10-3.gif\" alt=\"\" width=\"861\" height=\"404\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\" align=\"center\"><span style=\"color: #cc0000\">Tak\u0131m tezgah\u0131 di\u015fli kutusu<\/span><\/p>\n<p><strong>\u00d6rnek:<\/strong><\/p>\n<p>\u015eekilde 6 vitesli bir tak\u0131m tezgah\u0131 di\u015fli kutusu g\u00f6r\u00fclmektedir. 6 vites i\u00e7in h\u0131z oranlar\u0131n\u0131 bulmam\u0131z gerekmektedir.<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1368\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/09\/img11-3.gif\" alt=\"\" width=\"666\" height=\"450\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\" align=\"center\"><span style=\"color: #cc0000\">Alt\u0131 kademeli tak\u0131m tezgah\u0131 di\u015fli kutusu<\/span><\/p>\n<p>I ve II milleri aras\u0131nda iki de\u011fi\u015fik h\u0131z oran\u0131 elde edilebilecek, II ve III milleri aras\u0131nda ise \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik h\u0131z oran\u0131 elde edilebilecektir ve bu \u015fekilde I ve III mili aras\u0131nda 6 de\u011fi\u015fik h\u0131z oran\u0131 elde edilecektir. Dikkat edilir ise, iki mil aras\u0131nda bulunan ve di\u015fli \u00e7ifti olu\u015fturan di\u015flilerin di\u015f say\u0131lar\u0131 toplam\u0131 ayn\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zellik tasar\u0131mda \u00f6nemli s\u0131n\u0131rlamalar getirir. Zincirler A-C-F-I, A-C-E-H, A-C-G-Y, B-D-F-I, B-D-E-H ve B-D-G-Y dir. Her bir zinciri ayr\u0131 ayr\u0131 \u00e7\u00f6zmektense I ve II mili aras\u0131nda bulunan iki h\u0131z oran\u0131, II ve III mili aras\u0131nda bulunan \u00fc\u00e7 h\u0131z oran\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fckten sonra bunlar\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131 bize h\u0131z oranlar\u0131n\u0131 verir. H\u0131z oranlar\u0131n\u0131 bir diagram \u015feklinde g\u00f6sterilmesi ise \u015eekil. (b) de g\u00f6sterildi\u011fi gibi olabilir. I, II ve III milleri \u00e7izildikten sonra I ve II aras\u0131nda bulunan iki h\u0131z oran\u0131 (56\/74 = 0.7568, 36\/94 = 0.3830) belirlenerek belirli bir \u00f6l\u00e7ek kullan\u0131larak \u00e7izilir. II ve III milleri aras\u0131nda F-I, E-H veya G-J di\u015fli \u00e7iftleri olu\u015faca\u011f\u0131ndan dolay\u0131, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik h\u0131z oran\u0131 (53\/54 = 0.9815, 47\/60=0.7833, 42\/60 = 0.6462) bulunur. I &#8211; II milleri ile II &#8211; III milleri aras\u0131nda h\u0131z oranlar\u0131 birbirleri ile \u00e7arp\u0131larak I-III mili aras\u0131nda bulunan 6 de\u011fi\u015fik h\u0131z oran\u0131 elde edilmi\u015f olur ve bu oranlar yatay eksende belirli bir \u00f6l\u00e7ek ile g\u00f6sterildi\u011finde h\u0131z oranlar\u0131n\u0131n boyutlar\u0131 g\u00f6rsel olarak g\u00f6r\u00fclecektir. Genel olarak bu t\u00fcr di\u015fli kutular\u0131nda h\u0131z oranlar\u0131n\u0131n geometrik bir seri takip etmesi istenilir.<\/p>\n<p><strong><i><span style=\"color: #cc0000\">\u00c7EVREN\u0130ZDE ER\u0130\u015eEB\u0130LECE\u011e\u0130N\u0130Z B\u0130R BAS\u0130T D\u0130\u015eL\u0130 KUTUSUNU \u0130NCELEY\u0130N. BAZILARINDA D\u0130\u015eL\u0130LER\u0130N \u00c7OK \u0130LG\u0130N\u00c7 \u015eEK\u0130LLERDE MONTE ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130N\u0130 G\u00d6RECEKS\u0130N\u0130Z.<\/span><\/i><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n<p> <a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/mekanizma-teknigi\/ch6\/6-0\/\" data-type=\"page\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"38\" height=\"38\" class=\"wp-image-16\" style=\"width: 38px\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/04\/back_button.gif\" alt=\"\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/mekanizma-teknigi\/ch6\/\" data-type=\"page\" data-id=\"52\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"38\" height=\"38\" class=\"wp-image-17\" style=\"width: 38px\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/04\/contents_button.gif\" alt=\"\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/mekanizma-teknigi\/\" data-type=\"page\" data-id=\"47\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"38\" height=\"38\" class=\"wp-image-18\" style=\"width: 38px\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/04\/home_button.gif\" alt=\"\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/mekanizma-teknigi\/ch6\/6-2\" data-type=\"page\" data-id=\"92\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"38\" height=\"38\" class=\"wp-image-20\" style=\"width: 38px\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/04\/next_button.gif\" alt=\"\" \/><\/a><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"119\" height=\"40\" class=\"wp-image-15\" style=\"width: 119px\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/files\/2021\/04\/ceres.gif\" alt=\"\" \/>        <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>6.1 Basit Di\u015fli Zincirleri E\u011fer di\u015fli \u00e7iftini olu\u015fturan kinematik elemanlar\u0131 ta\u015f\u0131yan uzuvlar ayn\u0131 zamanda sabit uzva bir d\u00f6ner \u00e7ift ile ba\u011fl\u0131 ise, bu t\u00fcr di\u015fli zincirlerine basit di\u015fli zincir denecektir. Tek bir di\u015fli \u00e7ifte sahip\u00a0basit di\u015fli zincir\u00a0\u015eekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. Iki uzuv &hellip;<\/p>\n<p class=\"read-more\"> <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/mekanizma-teknigi\/ch6\/6-1\/\"> <span class=\"screen-reader-text\">6-1<\/span> Devam\u0131n\u0131 Oku &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":7747,"featured_media":0,"parent":1292,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"class_list":["post-1297","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7747"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1297"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1297\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1292"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/eresmech\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}