{"id":25,"date":"2024-04-28T07:32:56","date_gmt":"2024-04-28T07:32:56","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/?p=25"},"modified":"2024-06-08T17:29:54","modified_gmt":"2024-06-08T14:29:54","slug":"blokzincir-ve-kripto-paralarda-sifir-bilgi-ispatlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/2024\/04\/28\/blokzincir-ve-kripto-paralarda-sifir-bilgi-ispatlari\/","title":{"rendered":"Blokzincir ve Kripto Paralarda S\u0131f\u0131r Bilgi \u0130spatlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"break-words\n      \"><span dir=\"ltr\"><strong>Blokzincir ve Kripto Paralarda S\u0131f\u0131r Bilgi \u0130spatlar\u0131<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p>Blockchain Days 2023 etkini\u011findeki panelde s\u0131f\u0131r bilgi ispatlar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m \u00fc\u00e7 konu\u015fmam:<\/p>\n<ol>\n<li>Blokzincir ve Kripto Paralarda S\u0131f\u0131r Bilgi \u0130spatlar\u0131<\/li>\n<li>Blokzincirler i\u00e7in S\u0131f\u0131r Bilgi \u0130spatlar\u0131ndaki Zorluklar<\/li>\n<li>Blokzincir ve Kripto Para Makale ve Yaz\u0131lar\u0131n\u0131n %99&#8217;u Yanl\u0131\u015f ya da Anlams\u0131z<\/li>\n<\/ol>\n<p><span class=\"yt-core-attributed-string yt-core-attributed-string--white-space-pre-wrap\"><span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\">Zerocoin, Zerocash, zk-SNARKs<\/span><\/span><\/p>\n<p><span class=\"yt-core-attributed-string yt-core-attributed-string--white-space-pre-wrap\"> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/cihangirtezcan\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#cihangirtezcan<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/blokzincir\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#blokzincir<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/kripto\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#kripto<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/kriptopara\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#kriptopara<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/btc\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#btc<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/bitcoin\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#bitcoin<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/ethereum\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#ethereum<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/eth\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#eth<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/siberg%C3%BCvenlik\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#siberg\u00fcvenlik<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/zeroknowledgeproof\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#zeroknowledgeproof<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/zeroknowledge\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#zeroknowledge<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/zksnark\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#zksnark<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/zkstark\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#zkstark<\/a><\/span> <span class=\"yt-core-attributed-string--link-inherit-color\"><a class=\"yt-core-attributed-string__link yt-core-attributed-string__link--display-type yt-core-attributed-string__link--call-to-action-color\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/hashtag\/zcash\" target=\"\" rel=\"nofollow noopener\">#zcash<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_33075\"  width=\"800\" height=\"450\"  data-origwidth=\"800\" data-origheight=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/doDNcn4a6Zs?enablejsapi=1&autoplay=0&cc_load_policy=0&cc_lang_pref=&iv_load_policy=1&loop=0&rel=1&fs=1&playsinline=0&autohide=2&theme=dark&color=red&controls=1&disablekb=0&\" class=\"__youtube_prefs__  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_45071\"  width=\"800\" height=\"450\"  data-origwidth=\"800\" data-origheight=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/kXGFHQmlUC0?enablejsapi=1&autoplay=0&cc_load_policy=0&cc_lang_pref=&iv_load_policy=1&loop=0&rel=1&fs=1&playsinline=0&autohide=2&theme=dark&color=red&controls=1&disablekb=0&\" class=\"__youtube_prefs__  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_91438\"  width=\"800\" height=\"450\"  data-origwidth=\"800\" data-origheight=\"450\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/mdHKOGDCl5Y?enablejsapi=1&autoplay=0&cc_load_policy=0&cc_lang_pref=&iv_load_policy=1&loop=0&rel=1&fs=1&playsinline=0&autohide=2&theme=dark&color=red&controls=1&disablekb=0&\" class=\"__youtube_prefs__  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>K\u0131saca \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyeyim: \u0130\u015fin foundation&#8217;\u0131n\u0131, yani temellerini \u00e7ok az insan biliyor. Yani bitcoin&#8217;in i\u00e7indeki kriptoyu neredeyse \u00e7ok az insan biliyor. Kripto para dedi\u011finiz i\u00e7in i\u015fin i\u00e7inde bir kriptografi var ve burada \u00f6zet fonksiyonlar var ama i\u015fin en s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 k\u0131sm\u0131 eliptik e\u011fri dijital imza algoritmas\u0131 var. Siz bir Computer scientist olarak bilmedi\u011finiz bir konuda hemen wikipedia&#8217;y\u0131 okuyup mesela makine \u00f6\u011frenmesi bilmiyorsunuz wikipedia&#8217;y\u0131 okuyup az \u00e7ok anl\u0131yorsunuz ama Kripto paralarda bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcvenlik oradaki eliptik e\u011fri dijital imza algoritmas\u0131nda ve siz bunun nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeden bunun \u00fczerine gitti\u011finiz i\u00e7in bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn sa\u00e7mal\u0131klarla muhatap olmak zorunda kal\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Herkesin bildi\u011fi tek tan\u0131m i\u015fte blok zincire yaz\u0131lan bir \u015feyin de\u011fi\u015ftirilemedi\u011fi gibi tek bir c\u00fcmlelik tan\u0131mdan yaz\u0131lm\u0131\u015f binlerce makale var. Bu alanda yaz\u0131lm\u0131\u015f makalelerin %95&#8217;i yanl\u0131\u015f veya sa\u00e7mal\u0131k. O y\u00fczden hani ba\u015faran\u00e7ok az insan var biraz onlar\u0131n pe\u015finden gitmek laz\u0131m. O y\u00fczden ZCash&#8217;i \u00e7ok \u00f6rnek veriyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc bitcoin&#8217;den sonra ZCash \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir at\u0131l\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc ZCash asl\u0131nda Matthew Green, John Hopkins \u00dcniversitesi&#8217;nde Profes\u00f6r san\u0131r\u0131m, o ve doktora \u00f6\u011frencileriyle yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u015fey. Yani i\u015fin akademik taraf\u0131ndan geliyor. B\u00fct\u00fcn bu snark&#8217;lar stark&#8217;lar vesaire. Dolay\u0131s\u0131yla o taraf\u0131n geli\u015fmesi laz\u0131m. Di\u011fer taraf hep uygulama y\u00f6n\u00fcnde kalacak ama bu sefer de i\u015fte baz\u0131 facialar ya\u015famaya devam edece\u011fiz.<\/p>\n<p>Yani temellere inip onlar\u0131 \u00f6\u011frenmedik\u00e7e bu tarafta uygulamay\u0131 \u00e7ok tehlikeli g\u00f6r\u00fcyorum. \u00c7o\u011fu yani dedi\u011fim gibi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z facialar ya da sa\u00e7mal\u0131klar biraz i\u015fin temellerini bilmedikleri i\u00e7in ya\u015fan\u0131yor. Mesela LUNA vesaire gibi o stable coin&#8217;lerin batmas\u0131n\u0131n vesaire yani \u00e7ok matematiksel. Biz LUNA tan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde hatta aaa bu k\u0131sa s\u00fcrede patlayacakt\u0131r demi\u015ftik. Uyarm\u0131\u015ft\u0131k da. Hatta bilin\u00e7li mi yapt\u0131n\u0131z diye sorduk. Yoo bizce \u00e7al\u0131\u015f\u0131r falan demi\u015flerdi ama sonradan bir\u00e7ok insan tabii baya\u011f\u0131 para kaybetti. B\u00f6yle \u015feylerden yani \u00e7o\u011fu en temel akademik \u015feylerle anla\u015f\u0131labilecek facialar ya\u015f\u0131yoruz genelde diyeyim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Blokzincir ve Kripto Paralarda S\u0131f\u0131r Bilgi \u0130spatlar\u0131 Blockchain Days 2023 etkini\u011findeki panelde s\u0131f\u0131r bilgi ispatlar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m \u00fc\u00e7 konu\u015fmam: Blokzincir ve Kripto Paralarda S\u0131f\u0131r Bilgi \u0130spatlar\u0131 Blokzincirler i\u00e7in S\u0131f\u0131r Bilgi \u0130spatlar\u0131ndaki Zorluklar Blokzincir ve Kripto Para Makale ve Yaz\u0131lar\u0131n\u0131n %99&#8217;u &hellip; <a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/2024\/04\/28\/blokzincir-ve-kripto-paralarda-sifir-bilgi-ispatlari\/\">Continue reading <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":8234,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-25","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blokzincir-ve-kripto-para"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8234"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/cihangir\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}