{"id":535,"date":"2025-03-01T01:03:30","date_gmt":"2025-02-28T22:03:30","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/?p=535"},"modified":"2025-03-08T12:24:12","modified_gmt":"2025-03-08T09:24:12","slug":"fizik-ogren_me_menin-yarari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/2025\/03\/01\/fizik-ogren_me_menin-yarari\/","title":{"rendered":"F\u0130Z\u0130K \u00d6\u011eREN_me_MEN\u0130N YARARI"},"content":{"rendered":"<p>\u0130\u00e7erik: Hangi fizik?<\/p>\n<p>Fizik -17-<\/p>\n<p>\u015eimdiye dek \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcm, ald\u0131\u011f\u0131m veya verdi\u011fim s\u0131navdakiler d\u00e2hil, en ger\u00e7ek\u00e7i soru \u015f\u00f6yle bir \u015feydi: Durmaktayken d\u00fc\u015fmeye ba\u015flayan bir saks\u0131, pervaz\u0131ndan tepesine dek y\u00fcksekli\u011fi H olan bir pencere \u00f6n\u00fcnden T kadarl\u0131k bir s\u00fcre i\u00e7inde ge\u00e7ti\u011fine g\u00f6re, saks\u0131n\u0131n hangi y\u00fckseklikten (pencere pervaz\u0131na veya tepesine g\u00f6re) d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulunuz. Di\u011fer sorular\u0131n hepsi de g\u00fcnl\u00fck hayatla ilgisiz, gayet soyut olaylara ili\u015fkindi.<br \/>\nYukar\u0131daki sorunun \u00e7ok benzeri 1.s\u0131n\u0131f mekanik konular\u0131ndan birinin sonunda mevcut olsa gerektir.<br \/>\nBu nedenle de, bir s\u0131navda sordu\u011fum bir problem \u015f\u00f6yle bir \u015feydi: Tanju \u00c7olak, bir penalt\u0131 at\u0131\u015f\u0131nda falsosuz vurarak tam doksandan gol atmak istiyor. Penalt\u0131 noktas\u0131n\u0131n kaleden uzakl\u0131\u011f\u0131 A metre ve kale \u00f6l\u00e7\u00fcleri de B metre ve C metre oldu\u011funa g\u00f6re, topa vuru\u015f an\u0131ndaki a\u00e7\u0131 ve h\u0131z de\u011ferlerini bulunuz.<br \/>\n\u0130tiraf edeyim; \u015fu yukar\u0131daki sorular\u0131n fizikle ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda de\u011fildim. \u00c7\u00fcnk\u00fc, saks\u0131 da top da noktasal tanecik de\u011fildir. Mekanik de noktasal par\u00e7ac\u0131klara ili\u015fkindir. Dolay\u0131s\u0131yla Tanju da topa bir tek noktada kuvvet uygulayamaz, topa tek noktada vuramaz.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n da elbette ve \u00f6zellikle yeni ba\u015flayan \u00f6\u011frencilerin kafas\u0131n\u0131 hayli kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ya bir de \u00f6\u011frenci, s\u00f6zel b\u00f6l\u00fcmlerin birinden ise\u2026<br \/>\nNas\u0131l da b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fkidir amma; fizik, hayattaki hi\u00e7bir \u015feye kar\u015f\u0131l\u0131k gelmiyor, hayattakilere dair de fizik yok. \u201cE, o zaman ben ne diye fizik \u00f6\u011freneyim ki?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olan herkes hakl\u0131d\u0131r, hem de tepeden t\u0131rna\u011fa, sonuna dek.<br \/>\nArkada\u015f Yay\u0131nlar\u0131 sahibi arkada\u015f\u0131m ve ODT\u00dc (\u2018Pure\u2019) Fizik\u2019ten tertibim, Yeni Fo\u00e7a Sokak\u2019tan kom\u015fum Cumhur \u00d6zdemir ve sevgili Server Tanilli \u00e7ok s\u00f6yle_N_mi\u015fler idiler, \u2018Uygarl\u0131\u011f\u0131n Seyir Defteri\u2019ni ve \u2018Fizi\u011fin F\u2019si\u2019ni ders kitab\u0131 olarak d\u00fczenleyeyim diye de \u2018\u2014Yok, onlar pilajda bile okunabilsin diye \u00f6yle yaz\u0131ld\u0131.\u201d diyerek kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m vard\u0131r. \u2018Ke\u015fke s\u00f6z dinleyeydim.\u2019 diye (bir itiraf daha) \u00e7ok hay\u0131fland\u0131m son zamanlarda.<br \/>\n\u015eimdilerde, gayet \u0131srarc\u0131y\u0131m; g\u00fczel T\u00fcrk\u00e7e\u2019mizi her konu\u015fan\u0131n kolayl\u0131kla anlayaca\u011f\u0131 bir fizik kitab\u0131 eksikli\u011fi bir an \u00f6nce giderilmeden bu \u00fclkede bilim e\u011fitiminden fazla bir \u015fey beklemek abestir, fuzulidir. Kitaptaki problemler de gayet ak\u0131ll\u0131ca se\u00e7ilmeli, a\u00e7\u0131k bir dille ifade edilmeli. Fizi\u011fin t\u00fcm olumlu yanlar\u0131yla birlikte eksiklik ve zay\u0131fl\u0131klar\u0131 da a\u00e7\u0131k se\u00e7ik belirtilmeli. Yoksa fizik \u00f6\u011fretilmi\u015f olmaz ki. \u00c7\u00fcnk\u00fc, g\u00fcncel Fizik eksikli ve zay\u0131fl\u0131kl\u0131d\u0131r pek \u00e7ok bak\u0131mdan.<br \/>\n\u0130nsan g\u00f6vdesinin hareketi tamamen mekanik, duyular d\u00e2hil sinir sitemi tamamen elektomanyetik olgulara dayal\u0131 iken, bu olgular\u0131n fizik ders kitaplar\u0131nda hemen hi\u00e7 yer almamas\u0131n\u0131 nas\u0131l anlamland\u0131rmal\u0131? A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, spor faaliyetleri, b\u00f6ylesi fizik kitaplar\u0131 i\u00e7in gayet ho\u015f konulard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, kinetik s\u00fcrt\u00fcnme katsay\u0131s\u0131n\u0131n \u015fu kadar oldu\u011fu bir y\u00fczme yar\u0131\u015f\u0131nda, d\u00f6n\u00fc\u015fler hari\u00e7 tutuldu\u011funda, 1500 metreyi T s\u00fcresinde tamamlayan bir y\u00fcz\u00fcc\u00fcn\u00fcn harcad\u0131\u011f\u0131 enerji ve g\u00fc\u00e7 hesab\u0131 ilgi \u00e7ekici olmaz m\u0131?<br \/>\nPeki ya \u015fu hususa ne demeli? \u2018Saniyede A metre k\u00fcp su ekleyen bir borudan beslenen havuzdaki bir delikten saniyede B metrek\u00fcp su bo\u015falmaktad\u0131r. Eni, boyu ve derinli\u011fi P, Q ve R olan o havuz ka\u00e7 saniyede dolar?\u2019<br \/>\nB\u00f6yle bir soruyu \u00e7\u00f6zen \u00f6\u011frenci mi, yoksa havuzun dolmas\u0131n\u0131n tan\u0131ml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenip kavrayan \u00f6\u011frenci mi daha kazan\u00e7l\u0131d\u0131r acaba?<br \/>\nDaha basiti, bir \u00e7ay barda\u011f\u0131 ka\u00e7 damlada dolar acaba?<br \/>\nDenemesi bedava; asla bulunamaz! A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, her deneyde olmasa da, her on deneyde en az \u00fc\u00e7, d\u00f6rt kezindeki damla say\u0131s\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan damla say\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<br \/>\nDolay\u0131s\u0131 ile, hayatta mutlak \u00f6l\u00e7\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n bir da\u011f\u0131l\u0131m olu\u015fturacak oldu\u011funu \u00f6\u011frenen bir \u00f6\u011frencinin kazan\u0131m\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmayacak m\u0131d\u0131r? \u015eu ya bu kadar tane damla ile dolmu\u015f olan yukar\u0131daki bardaktaki suyun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n asla bilinemeyece\u011fini \u00f6\u011frenip kavrayan bir \u00f6\u011frencinin zek\u00e2s\u0131n\u0131n, anla\u011f\u0131n\u0131n, dima\u011f\u0131n\u0131n ne denli geni\u015fledi\u011fi, geli\u015fti\u011fi kar\u015f\u0131dan bakan biri taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir mi? Hele ayn\u0131 \u00f6\u011frencinin, o kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131 kendi \u00e7ocuklar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere yak\u0131n \u00e7evresine aktararak yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnsek?<br \/>\n\u015eu tercihin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fi gayet a\u00e7\u0131k: Ya yukar\u0131dakiler ve benzer fazlas\u0131 \u00f6\u011fretilecek, ya da var olan, al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k (\u2018usual\u2019) fizik! Tabii ki, ikisi birden, ayn\u0131 anda olmaz!<br \/>\nHo\u015f, as\u0131l m\u00fc\u015fk\u00fcl taraf \u015fudur; zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131yla, eksikli\u011fiyle (ger\u00e7ek) fizi\u011fi bilen (bilebilen (?)) ka\u00e7 tane \u00f6\u011fretmen, hoca bulunabilir ki?<br \/>\nAh, bir de diyebilirler ki, \u2018T\u00fcm D\u00fcnya\u2019da okutulan fizikten ba\u015fkas\u0131n\u0131 m\u0131 okutal\u0131m?\u2019<br \/>\nHayat\u0131m boyunca bu t\u00fcr sorulara yan\u0131t vermek i\u00e7in, a\u011fz\u0131m\u0131 a\u00e7m\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m yoktur!<br \/>\nArkamdan da ne konu\u015ful(acak ol)du\u011funu hi\u00e7 umursamad\u0131m.<br \/>\nFizik mi dediniz? Hangi fizik?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130\u00e7erik: Hangi fizik? Fizik -17- \u015eimdiye dek \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcm, ald\u0131\u011f\u0131m veya verdi\u011fim s\u0131navdakiler d\u00e2hil, en ger\u00e7ek\u00e7i soru \u015f\u00f6yle bir \u015feydi: Durmaktayken d\u00fc\u015fmeye ba\u015flayan bir saks\u0131, pervaz\u0131ndan tepesine dek y\u00fcksekli\u011fi H olan bir pencere \u00f6n\u00fcnden T kadarl\u0131k bir s\u00fcre i\u00e7inde ge\u00e7ti\u011fine g\u00f6re, saks\u0131n\u0131n hangi y\u00fckseklikten (pencere pervaz\u0131na veya tepesine g\u00f6re) d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulunuz. Di\u011fer sorular\u0131n hepsi de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1425,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-535","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1425"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}