\u0130\u00e7erik: Tarih Tarihi<\/p>\n
Fizik -16-<\/p>\n
Orta \u00f6\u011fretim ve e\u011fitim \u00f6\u011fretmenlerimiz gibi y\u00fcksek\u00f6\u011fretim hocalar\u0131m\u0131z verdikleri dersin tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmad\u0131. \u00d6rne\u011fin Fizik \u015fudur da, bu de\u011fildir demediler hi\u00e7. Peki, biz \u00f6\u011frenciler sorduk mu? Kocaman bir \u201c\u2014Haaayy\u0131\u0131\u0131rrr!\u201d Tekrarl\u0131yoruz; \u201c\u2014Haaayy\u0131\u0131\u0131rrr!\u201d
\nDahas\u0131, bug\u00fcn de herhangi bir kitapta, makalede, internet sayfas\u0131nda bulam\u0131yoruz Fizik\u2019in tan\u0131m\u0131n\u0131; Bilim\u2019inkini de.
\nYasas\u0131 olan 3 bilgi disiplininden Biyoloji\u2019nin tan\u0131m\u0131 kolay: Ya\u015fama dair atom, molek\u00fcl ve daha b\u00fcy\u00fccek madde topaklar\u0131 aras\u0131ndaki elektromanyetik etkile\u015fimleri i\u00e7eren bilgi b\u00fct\u00fcn\u00fc.
\nKimya\u2019n\u0131nki daha da kolay: Atomlar\u0131n d\u0131\u015f elektronlar\u0131 aras\u0131ndaki elektromanyetik etkile\u015fmeleri i\u00e7eren bilgi b\u00fct\u00fcn\u00fc.
\nYani, atomlar\u0131n d\u0131\u015f elektronlar\u0131 aras\u0131ndaki elektromanyetik etkile\u015fimler bir canl\u0131l\u0131k \u00f6zelli\u011fi i\u00e7eriyorsa Biyoloji\u2019nin, aksi takdirde Kimya\u2019n\u0131n konusu olarak inceleniyor. Bilirsiniz; Kimya\u2019n\u0131n alt dallar\u0131ndan biri olan Organik Kimya, Yery\u00fcz\u00fc\u2019ndeki canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n temel ta\u015flar\u0131ndan olan Karbon atomu ba\u011flanmalar\u0131n\u0131 incelemektedir. Bu bak\u0131mdan, Organik Kimya ile Biyoloji haylice yak\u0131n bilim dallar\u0131d\u0131r.
\nBu a\u015famada \u015fu sorular da \u00f6nem kazanmaktad\u0131r:
\n1) Atomlar Fizik\u2019in ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na temel konular\u0131ndan oldu\u011funa g\u00f6re, Biyoloji ve Kimya da Fizik\u2019in alt dallar\u0131ndan say\u0131lmal\u0131 m\u0131d\u0131r?
\n2) Bilim\u2019in, Biyoloji ve Kimya d\u0131\u015f\u0131nda kalan konular\u0131 ile Fizik\u2019in kapsad\u0131\u011f\u0131 konular aras\u0131ndaki fark nedir?
\n\u0130lk soruya dair ilk tespitimiz \u015fudur: Kimyasal ve Biyolojik etkile\u015fimler (Mutlak S\u0131f\u0131r ile G\u00fcne\u015f y\u00fczeyi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda) d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczey s\u0131cakl\u0131k (50 derece Celcius dolay\u0131) ve d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczey enerji (1elektronVolt yani 1,6×10^-19 Joule dolay\u0131) ortamlar\u0131nda olu\u015fur. Fizik, tabii ki, \u00e7ok daha geni\u015f ortamlardaki etkile\u015fmeleri de kapsar. \u0130kincileyin; Fizik\u2019in Mekanik, Hidrostatik, Ba\u011f\u0131ll\u0131l\u0131k gibi konular\u0131ndan de\u011fildir Biyoloji ile Kimya. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak; Kimya\u2019daki ve Biyoloji\u2019deki devinim, \u00f6tele(n)me \u015feklinde de\u011fil de, \u00e7o\u011fun titre\u015fim \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Kimya ve Biyoloji bilimlerinde taneciklerin herhangi bir noktadan uzakla\u015fmas\u0131 \u2018kahir ekseriyetle\u2019 birka\u00e7 atom \u00e7ap\u0131 kadard\u0131r.
\nYine de, Fizik\u2019in alt dal\u0131 saymak yanl\u0131\u015f olmaz Biyoloji ve Kimya\u2019y\u0131.
\n\u0130kinci soruya ise, yan\u0131t vermek kolay de\u011fildir. Zira, \u015fu g\u00fcn itibariyle Fizik\u2019in kapsay\u0131c\u0131l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131 hakk\u0131nda net bir oyda\u015fma (\u2018consensus\u2019) mevcut de\u011fildir. Bu son zay\u0131fl\u0131k da zaten Fizik\u2019in hen\u00fcz tam tan\u0131mlanamam\u0131\u015f olu\u015fuyla \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir.
\nAyr\u0131ca, Fizik (Bilim) elbette eksiklidir; \u015fu zay\u0131fl\u0131klar\u0131 i\u00e7erir:
\n1) Deney ve g\u00f6zleme dayal\u0131d\u0131r ama herhangi bir yasan\u0131n ka\u00e7 kez yap\u0131lacak deney veya g\u00f6zlem sonucu elde edilece\u011fi belirsizdir. \u00d6rne\u011fin, Newton\u2019un K\u00fctle\u00e7ekim yasas\u0131 sadece T.Brahe g\u00f6zlem sonu\u00e7lar\u0131ndan J. Kepler\u2019in elde etti\u011fi matematiksel ba\u011f\u0131nt\u0131lara dayal\u0131 iken G. Galilei Denklemi binlerce deney ve g\u00f6zlem sonucunda elde edilmi\u015ftir. Par\u00e7ac\u0131k Fizi\u011fi\u2019nde ise, bir tek foto\u011fraf bile kesin kan\u0131t say\u0131labilmektedir.
\n2) Deney ve g\u00f6zlem yaparken incelenen nesne ve sistemler \u00fcst\u00fcnde deneyci, g\u00f6zlemci ve kullan\u0131lan ayg\u0131tlar\u0131n da etkisi oldu\u011fu i\u00e7in, s\u0131f\u0131r hatal\u0131 deney ve g\u00f6zlem yapabilmek m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir kap i\u00e7indeki suyun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 (hangi hassal\u0131kta olursa olsun) \u00f6l\u00e7\u00fclebilir de\u011fildir.
\n3) Deney ve g\u00f6zlemle elde edilen sonu\u00e7lar say\u0131lara d\u00f6k\u00fclebilmeli (say\u0131larla ifade edilebilmeli) ki, herkes taraf\u0131ndan her daim s\u0131nanabilsin (\u2018mathematization\u2019). Ama bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in, eldeki Say\u0131 Sistemi, pek \u00e7ok a\u00e7\u0131 i\u00e7in ancak yakla\u015f\u0131k de\u011ferlerin kullan\u0131labildi\u011fi Trigonometri ve nokta, \u00e7izgi, a\u00e7\u0131 kavramlar\u0131na yani evrende kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan hayali \u015fekillere dayal\u0131 olan Geometri \u00f6yle pek de ah\u0131m \u015fah\u0131m kullan\u0131\u015fl\u0131 ara\u00e7lar de\u011fildir. Kullanageldi\u011fmiz say\u0131 sisteminde 0,999\u2026 = 1 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi 1,999\u2026 =2, vd. \u00e7\u0131kmakta. Yani, her say\u0131 ba\u015fka pek \u00e7ok say\u0131ya e\u015fit \u00e7\u0131kmakta.
\nYukar\u0131dakiler, kad\u0131\u2019n\u0131n k\u0131z\u0131nda bulunmas\u0131n\u0131 kabul edemeyece\u011fi a\u011f\u0131rl\u0131ktaki kusurlardand\u0131r. Ama, b\u00f6yle bir nedenle Fizik\u2019ten Bilim\u2019den vaz ge\u00e7ecek de\u011filiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, en az\u0131ndan, \u015fimdiki eksiklik ve zay\u0131fl\u0131klar\u0131yla birlikte bile insanl\u0131\u011f\u0131n \u015fimdiye kadarki en b\u00fcy\u00fck, en yararl\u0131 bulu\u015fudur. \u0130htimalen, daha b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc de olmayacakt\u0131r. En eski anababalar\u0131m\u0131zdan bu yana, tarihi boyunca insanl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l geli\u015fti\u011fini sergilemeye gerek var m\u0131? O geli\u015fimlerin hepsi de, belki \u015fimdi unutulmu\u015fluklar\u0131 ve al\u0131\u015fm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131m\u0131z nedeniyle tek tek sergilenemez ama zaman\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir bulu\u015funa dayal\u0131d\u0131r. Bu saptamaya ayk\u0131r\u0131 bir tek \u00f6rnek bile ortaya konamaz.
\nAyr\u0131ca, Fizik\u2019in Bilim\u2019in topu topu \u00fc\u00e7_d\u00f6rt y\u00fczy\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi var. Y\u00fcz binlerce y\u0131ll\u0131k insanl\u0131k ge\u00e7mi\u015fi yan\u0131nda nedir ki 300, 400 y\u0131l? An\u0131msayal\u0131m; Galileo\u2019nun da Newton\u2019un da zaman\u0131nda Fizik B\u00f6l\u00fcm\u00fc yoktu \u00fcniversitelerde. Fizik diye bir konu bile yoktu. \u00d6rne\u011fin Newton \u2018Do\u011fa Felsefecisi\u2019 idi. (*) \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 300, 400 y\u0131l i\u00e7inde Fizik\u2019in Bilim\u2019in ne denli yetkinlik kazanabilece\u011fini hayal edebilenimiz var m\u0131?
\n\u015eimdi geldik gayet m\u00fchim bir soruya ve konuya: Peki, ya Tarih de Fizik\u2019in Bilim\u2019in alt dal\u0131 m\u0131d\u0131r acaba?
\nDikkatli okuyucu farketmi\u015f olmal\u0131; iki \u00fcst paragrafta, tarihi insanl\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131. Oysa, yayg\u0131nca bilinir ki, \u2018Tarih yaz\u0131n\u0131n bulunu\u015fuyla ba\u015flar.\u2019 \u00c7\u00fcnk\u00fc Tarih belgeye (\u2018document\u2019) dayan\u0131r.
\nAyn\u0131 okuyucu yine farketmi\u015ftir ki, tarih ile Tarih s\u00f6zc\u00fcklerini farkl\u0131 anlamlarda kulland\u0131k.
\nTarih tan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda da hayli geni\u015f bir karga\u015fa mevcut ilgilisi yazarlar aras\u0131nda. Bunun ayr\u0131nt\u0131s\u0131yla yok yere zaman t\u00fcketmek yerine, bundan sonraki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda Tarih s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile ne demek isteyecek oldu\u011fumuzu ortaya koyal\u0131m.
\nTarih, insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecine dair bilgi toplam\u0131d\u0131r.
\nBu tan\u0131ma ba\u011f\u0131l olarak da, tabii ki, \u00e7e\u015fitli yasalar i\u00e7erir.
\n\u0130\u015fte bir tanesi: Tarih, insanlar\u0131n gereksindiklerini elde etme m\u00fccadelesidir.
\nDolay\u0131s\u0131 ile, bir yan\u0131yla ekonomiye de yak\u0131nd\u0131r. Tarih\u2019in bulu\u015flara yani Fizik\u2019e Bilim\u2019e dayal\u0131 olu\u015fundan daha \u00fcstteki sat\u0131rlarda s\u00f6z etmi\u015f idik. \u00d6rne\u011fin, bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re Tarih, bir bulu\u015f, yaz\u0131n\u0131n bulunu\u015fu ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.
\nBu konular\u0131 irdelemeyi \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz elbet. Ama, \u015fimdilik, Kan\u00fbn\u00ee Sultan S\u00fcleyman ile H\u00fcrrem Sultan aras\u0131ndaki ili\u015fkinin yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz Tarih tan\u0131m\u0131 i\u00e7ine girmedi\u011fine dikkat \u00e7ekmekte yarar var. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Fatih Sultan Mehmet\u2019in \u0130stanbul\u2019u ele ge\u00e7irmesi s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan sava\u015f toplar\u0131, Tarih tan\u0131m\u0131m\u0131z i\u00e7inde \u00f6nemli bir yer tutar.
\nBu konuda \u015f\u00f6yle bir \u00f6rnek de uygun olabilir: G. Galilei\u2019nin \u0130ki Yeni Bilim (\u0130talyanca; \u2018Discorsi e dimostrazioni matematiche intorno a due nuove scienze\u2019) adl\u0131 kitab\u0131 Tarih i\u00e7in \u00f6nemlidir. Ama, bu kitab\u0131 yazarken kulland\u0131\u011f\u0131 kalem Tarih i\u00e7in \u00f6nemli de\u011fildir. Keza, bilimcilerin birbirine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu mektuplar\u0131n i\u00e7eri\u011fi Tarih a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olabilir ama o mektuplar\u0131n \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu malzeme, zarf\u0131, m\u00fch\u00fcr\u00fc gibi detaylar de\u011fildir. Bu gibi, Tarih d\u0131\u015f\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z konular Bilim Tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olabilir.
\nBir minik not: Bilim Tarihi tamlamas\u0131 i\u00e7indeki tarih s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile Tarih farkl\u0131 anlamlardad\u0131r. \u00dcsk\u00fcdar\u2019\u0131n Tarihi, Aztek Tarihi, Erkek Tak\u0131lar\u0131n\u0131n Tarihi tamlamalar\u0131 i\u00e7indeki tarih s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u2018ge\u00e7mi\u015fe ili\u015fkin bilgi\u2019 anlam\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na dikkat edilmelidir.
\nTarih konusunda, kenar\u0131ndan k\u00f6\u015fesinden de\u011findi\u011fimiz yukar\u0131daki karma\u015fay\u0131 art\u0131rmak gibi olacak belki, ama olsun!
\nNas\u0131l ki, Bilim Tarihi varsa Tarih Tarihi de var. Ama bu durumun fark\u0131nda olan tarih\u00e7i pek yok, \u015fimdilik.
\nOlsun vars\u0131n! Yak\u0131nda say\u0131 artar. Hen\u00fcz okumakta oldu\u011funuz bu yaz\u0131 da, Tarih Tarihi i\u00e7inde yer al\u0131r.<\/p>\n
(*) Ayn\u0131 nedenle, yani hen\u00fcz Fizik kurulmam\u0131\u015fken ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olan Ar\u015fimet\u2019in iki yasas\u0131, Kald\u0131ra\u00e7 ve Suyun Kald\u0131rma Kuvveti diye bilinen yasalar\u0131, \u00e7o\u011fu bilgi kayna\u011f\u0131nda yasa de\u011fil de ilke nitelemesiyle ge\u00e7er. \u00d6yle ya, \u2018Fizik hen\u00fcz ortada yok iken, Fizik yasas\u0131 m\u0131 olurmu\u015f?\u2019 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler de fizik\u00e7i yok iken Fizik\u2019in nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 konusunu g\u00f6z ard\u0131 ederler.
\nOysa, kald\u0131ra\u00e7lar hayli \u00f6nemlidir biz canl\u0131lar, \u00f6zellikle de omurgal\u0131lar i\u00e7in. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kemiklere (\u2018sticks\u2019) ba\u011fl\u0131 kaslar\u0131n (\u2018strips\u2019) kas\u0131lmas\u0131yla hareket ederiz. \u00d6rne\u011fin beslenirken kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z alt \u00e7enemiz v\u00fccudumuzla sabit bir ba\u011flant\u0131s\u0131 yokken sadece bir kas\u0131n kas\u0131l\u0131p gev\u015femesi ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bkz., https:\/\/www.google.com\/search?sca_esv=da71dabda52a3bb7&sxsrf=AHTn8zrimMCM0RwI1K3YBuzljbhPcqpJBw:1740601214017&q=insan+%C3%A7enesi+anatomi&udm=2&fbs=ABzOT_AeWVZgM1ygG9loIv1sab0j2HB687sEni7_6XgT5zHBctPQQWJnv2cP3Dmrkn2lJOiNpwxMj8WpwJKfWJzJZzdaw-wI4-Itznb26QkMvLEHRogsNaGY2jqxaN13aJLwZE2Ly5Q8vc4b4l3mEpZ8fBUkPkJdL6q_ciWr-F22wfINeG5aPNV9kk3X0loUHVnJcu_Lp_ZDzyDrt9HYDYlGosxTjt_rTG5wPCnca-DT3N6p343NNo8&sa=X&ved=2ahUKEwjSlrrolOKLAxX9A9sEHalxPC4QtKgLegQIFBAB&biw=1920&bih=955&dpr=1
\nDahas\u0131; parmaklar\u0131m\u0131z, el ve ayaklar\u0131m\u0131z, kol ve bacaklar\u0131m\u0131z, soluk al\u0131p verebilmemiz i\u00e7in \u015fi\u015fip s\u00f6nen g\u00f6\u011f\u00fcs kafesimiz hep Ar\u015fimet\u2019in Kald\u0131ra\u00e7 Yasas\u0131\u2019na uygun olarak i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Bkz., https:\/\/www.google.com\/search?sca_esv=e169682262117c59&sxsrf=ADLYWILYXSTLP5PmcftVinI-ANHPhJV5PQ:1737238477824&q=naim+s%C3%BCleymano%C4%9Flu&udm=7&fbs=AEQNm0CgMcZ11KbHg1uunEmuo39LYaLxf_n_v5Qu9vkTINnKPIuA1iIn347TUPHNcyNM1QkwMrXGMjpnqbXNpebG6oNggT1cHprMXGP_Jl1qDhOW46ijPQ5nWw7ogTqvAdMt9b56MemYC8VZRMvhg1nD430phF8MMk_toR1TfNv7fHfHlQk4Rr9rbyIxRzxfvvuLTC0cXm0QpaTEesyMhsWFkaejr4hmZ9T2TRo4W7JzYIwuIfnOWHs&sa=X&ved=2ahUKEwjEmPHSpYCLAxWjefEDHSK_HD8QtKgLegQIDxAB&biw=1920&bih=955&dpr=1#fpstate=ive&vld=cid:582dfa6e,vid:RfojVO3a1Z4,st:0
\nBu durumu ilk fark edip inceleyenlerimizden biri, Leonardo ustad\u0131r. Bkz., https:\/\/www.google.com\/search?sca_esv=e169682262117c59&sxsrf=ADLYWIKFsidq8rfR83XbQ4cLHdkIKKCRCA:1737237142098&q=Da+Vinci+anatomi&udm=2&fbs=AEQNm0CgMcZ11KbHg1uunEmuo39LYaLxf_n_v5Qu9vkTINnKPFxIgupDJiyYgOOMj7PxlopplVo7BmJfQb-txkXgydvRz7rE6oSD7-qYW-KC73YrIXxiCqPs3f00g0RIieCDPha5Sz_N0ojVYv-PeMSVP-jshPs7pXKZx45EQ8AsNILx8724taQnK0B_Y8FRRrgL6YF52JSFpaXSVnPhggtFhnCIgOZXlwSXoSU_R1wuT7u5vQ97vqo&sa=X&ved=2ahUKEwil-vrVoICLAxVnSfEDHePJIVsQtKgLegQIFhAB&biw=1920&bih=955&dpr=1
\nLeonardo Da Vinci\u2019nin, geli\u015fkin canl\u0131lar\u0131 makine (makina?) olarak de\u011ferlendirdi\u011fini notlayarak da \u00f6n\u00fcnde sayg\u0131yla e\u011filelim.
\nKonuyla ilgili ilgin\u00e7 bir not da \u015fudur: G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insans\u0131 robotlar\u0131n\u0131n kol bacak gibi par\u00e7alar\u0131, kald\u0131ra\u00e7 de\u011fil de biti\u015fme b\u00f6lgelerinde sa\u011flanan d\u00f6nme hareketi sayesinde hareket edebilmekteler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130\u00e7erik: Tarih Tarihi Fizik -16- Orta \u00f6\u011fretim ve e\u011fitim \u00f6\u011fretmenlerimiz gibi y\u00fcksek\u00f6\u011fretim hocalar\u0131m\u0131z verdikleri dersin tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmad\u0131. \u00d6rne\u011fin Fizik \u015fudur da, bu de\u011fildir demediler hi\u00e7. Peki, biz \u00f6\u011frenciler sorduk mu? Kocaman bir \u201c\u2014Haaayy\u0131\u0131\u0131rrr!\u201d Tekrarl\u0131yoruz; \u201c\u2014Haaayy\u0131\u0131\u0131rrr!\u201d Dahas\u0131, bug\u00fcn de herhangi bir kitapta, makalede, internet sayfas\u0131nda bulam\u0131yoruz Fizik\u2019in tan\u0131m\u0131n\u0131; Bilim\u2019inkini de. Yasas\u0131 olan 3 bilgi disiplininden Biyoloji\u2019nin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1425,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-533","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1425"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=533"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}