{"id":432,"date":"2024-12-14T22:34:29","date_gmt":"2024-12-14T19:34:29","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/?p=432"},"modified":"2024-12-14T22:46:40","modified_gmt":"2024-12-14T19:46:40","slug":"sayi-sekil-olcum-h","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/2024\/12\/14\/sayi-sekil-olcum-h\/","title":{"rendered":"SAYI, \u015eEK\u0130L, \u00d6L\u00c7\u00dcM \u2013h\u2013"},"content":{"rendered":"<p>Fizik \u201311 \/ h\u2013<\/p>\n<p>\u0130\u00e7erik: Ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda olmak ya da ol_A_mamak!<\/p>\n<p>Ayn\u0131 so\u011futucu i\u00e7inde so\u011futulmu\u015f meyve ve sebzelerin veya ayn\u0131 tencerede pi\u015firilmi\u015f g\u0131da maddelerinin ayn\u0131 h\u0131zda \u0131s\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya so\u011fumad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmi\u015f olabilirsiniz. Bunun nedeni, Is\u0131 S\u0131\u011falar\u0131\u2019n\u0131n farkl\u0131 olu\u015fudur.<br \/>\nK\u00fctlesi m olan bir nesneyi \u0131s\u0131t\u0131rken, yani s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0394T kadar artt\u0131r\u0131rken veya so\u011futurken, yani \u0394T kadar azalt\u0131rken verilen veya al\u0131nan \u0131s\u0131 bi\u00e7imli enerji miktar\u0131 \u0394Q ise,<br \/>\n\u0394Q\/(m\u0394T)<br \/>\noran\u0131na Is\u0131 S\u0131\u011fas\u0131 denir ve C harfi ile simgelenir. Ama, k\u00fctlenin gram veya kilogram m\u0131 yoksa mol cinsinden mi oldu\u011funa, \u0131s\u0131 de\u011fi\u015fiminin sabit bas\u0131n\u00e7 m\u0131 yoksa sabit hacim mi sa\u011flanarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak Is\u0131 s\u0131\u011fas\u0131 simgesi olan harf de, bu bilgileri iletmek \u00fczere ufak tefek de\u011fi\u015fikliklerle kullan\u0131l\u0131r. (*)<\/p>\n<p>G\u00fcndelik kullan\u0131mdan bildi\u011fimiz pek \u00e7ok malzemenin Is\u0131 S\u0131\u011fas\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 pek \u00e7ok y\u00f6nden benze\u015ftir. Bu nedenle de, pek \u00e7ok form\u00fcl t\u00fcretilmi\u015ftir. Bu yaz\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131 Einstein\u2019\u0131n \u2018Einstein solid\u2019 olarak bilinen form\u00fcl\u00fc olacakt\u0131r. (**) As\u0131l olarak da, Einstein Form\u00fcl\u00fc\u2019ne uymayan (\u2018anomalous\u2019=ayk\u0131r\u0131, ayr\u0131ks\u0131) \u0131s\u0131l davran\u0131\u015flar incelenecektir. (***)<\/p>\n<p>Bu konulardaki altta k\u0131smen verilen makaleyi ODT\u00dc\u2019de iken yazm\u0131\u015f ve m\u00fchim bir dergiye yollam\u0131\u015ft\u0131m. \u2018Red\u2019 geldi. \u0130tiraz ettim, hen\u00fcz yan\u0131t gelmedi. B\u00f6ylesini tahmin etti\u011fim i\u00e7in, yay\u0131mlanabilece\u011fini umdu\u011fum bir ba\u015fka yere daha g\u00f6nderdi idim. Oradan da \u2018red\u2019 geldi. Aidiyet (telif hakk\u0131) konusunda sorun \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla da DAAD\u2019ye de yollam\u0131\u015ft\u0131m. H\u00fclasa, \u00fc\u00e7 ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z ar\u015fivde durmakta olan bu makalenin ilk sayfas\u0131 alttaki gibidir.<br \/>\n<a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/1syf.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-431\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/1syf-300x270.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/1syf-300x270.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/1syf-768x691.png 768w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/1syf-624x561.png 624w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/1syf.png 794w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><br \/>\nReferans Listesi de \u015f\u00f6yledir.<br \/>\n<a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-419\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL1-227x300.png\" alt=\"\" width=\"227\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL1-227x300.png 227w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL1-624x826.png 624w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL1.png 637w\" sizes=\"auto, (max-width: 227px) 100vw, 227px\" \/><\/a><br \/>\n<a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-420\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL2-219x300.png\" alt=\"\" width=\"219\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL2-219x300.png 219w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL2-624x853.png 624w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/RL2.png 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 219px) 100vw, 219px\" \/><\/a><br \/>\n\u0130htimaldir ki, makale ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na bak\u0131p pek iddial\u0131 buldular; yazan\u0131n ad\u0131na da bak\u0131nca k\u00fc\u00e7\u00fcmseyip alt taraf\u0131na bakmaya de\u011fer bile g\u00f6rmediler. Bu t\u00fcrden i\u015fler genellikle gen\u00e7lerin harc\u0131d\u0131r. Tamam! Ama, ne yani, yazan ya\u015fl\u0131ca bir gen\u00e7(!?) olamaz m\u0131 mesela? Makalenin adresi de tuz biber ekmi\u015f olmal\u0131. Dahan\u0131n da dahas\u0131, \u201cRevize edilecek bir \u015fey olayd\u0131, biz bulurduk.\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp, \u00f6nlerindekinin de\u011fersiz oldu\u011fu sonucuna varm\u0131\u015f olabilirler. \u00d6yle ya, i\u015fin ucunda Walter H. Schottky\u2019nin de hilaf\u0131na pek \u00e7ok kel\u00e2m var altta baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131s\u0131na de\u011finirken g\u00f6recek oldu\u011fumuz gibi.<\/p>\n<p>\u0130lkin, Einstein Form\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fcn de Schottky Form\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fcn de i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 empirik (g\u00f6rg\u00fcl, \u00f6l\u00e7\u00fclerek elde edilmi\u015f) \u00f6rneklere bakal\u0131m.<br \/>\n<a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-421\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig1-241x300.png\" alt=\"\" width=\"241\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig1-241x300.png 241w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig1.png 537w\" sizes=\"auto, (max-width: 241px) 100vw, 241px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-422\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig2-233x300.png\" alt=\"\" width=\"233\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig2-233x300.png 233w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig2.png 534w\" sizes=\"auto, (max-width: 233px) 100vw, 233px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig3.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-423\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig3-231x300.png\" alt=\"\" width=\"231\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig3-231x300.png 231w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig3.png 535w\" sizes=\"auto, (max-width: 231px) 100vw, 231px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig4.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-424\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig4-230x300.png\" alt=\"\" width=\"230\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig4-230x300.png 230w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig4.png 533w\" sizes=\"auto, (max-width: 230px) 100vw, 230px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig5.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-425\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig5-220x300.png\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig5-220x300.png 220w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig5.png 533w\" sizes=\"auto, (max-width: 220px) 100vw, 220px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig6.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-426\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig6-300x300.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig6-300x300.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig6-150x150.png 150w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig6.png 545w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig7.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-427\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig7-256x300.png\" alt=\"\" width=\"256\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig7-256x300.png 256w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig7.png 539w\" sizes=\"auto, (max-width: 256px) 100vw, 256px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig8.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-428\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig8-114x300.png\" alt=\"\" width=\"114\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig8-114x300.png 114w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/fig8.png 321w\" sizes=\"auto, (max-width: 114px) 100vw, 114px\" \/><\/a><br \/>\nYine ihtimaldir ki, deneysel veriye yukar\u0131daki kadar geni\u015f ve hassas uyum dergi edit\u00f6rlerinde makalenin de\u011feri hakk\u0131nda ku\u015fkuya (belki de tam tersi, emin olmaya (!?) ) yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Unutmadan, bir de Einstein Form\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fcn i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 \u00f6rneklerle, yani y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda k\u0131yaslama yapmakta yarar var. Elmas ve G\u00fcm\u00fc\u015f se\u00e7ilme nedeni ilkinin yal\u0131tkan ikincinin iletken olu\u015fudur ve Einstein form\u00fcl\u00fc ile uyum (ba\u015fka k\u0131yaslamalarla da desteklendi\u011fi gibi) yal\u0131tkanlarda iletkenlere k\u0131yasla daha iyidir. Bu ge\u00e7e\u011fin alt\u0131ndaki mekanizma ise, a\u00e7\u0131k\u00e7a iletkenlikle yak\u0131ndan ilintilidir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/diam.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-429\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/diam-300x244.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"244\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/diam-300x244.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/diam.png 559w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/gum.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-430\" src=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/gum-300x247.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"247\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/gum-300x247.png 300w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/files\/2024\/12\/gum.png 568w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Minik not: Konumuz olan makalemin tamam\u0131 ileride bu blogda yay\u0131mlan\u0131r elbet.<\/p>\n<p>(*) https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=ARbM5lBzQVA<br \/>\nAyr\u0131ca; https:\/\/www.google.com\/search?q=specific+heat+capacity+theory&amp;sca_esv=3759d3420f390bcd&amp;sxsrf=ADLYWIJBmU6vc2eus14AoBUEVXARPQ0Sbw%3A1734194104933&amp;ei=uLNdZ7LDOOaVxc8Pyo2biAQ&amp;oq=schottky+anomaly&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiEHNjaG90dGt5IGFub21hbHkqAggCMgoQABiwAxjWBBhHMgoQABiwAxjWBBhHMgoQABiwAxjWBBhHSLbIAVAAWABwA3gBkAEAmAEAoAEAqgEAuAEByAEAmAIDoAINmAMAiAYBkAYDkgcBM6AHAA&amp;sclient=gws-wiz-serp<br \/>\n(**) https:\/\/www.google.com\/search?q=Einstein+solid&amp;sca_esv=3759d3420f390bcd&amp;sxsrf=ADLYWIK9YcSsqtL9_imxdBTX8aizUBdVPw%3A1734195341233&amp;ei=jbhdZ93mDZuQxc8P7pz38AE&amp;ved=0ahUKEwid4aOK3aeKAxUbSPEDHW7OHR4Q4dUDCBA&amp;uact=5&amp;oq=Einstein+solid&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiDkVpbnN0ZWluIHNvbGlkMgwQIxiABBgTGCcYigUyBxAAGIAEGBMyBxAAGIAEGBMyBxAAGIAEGBMyChAAGBMYFhgKGB4yCBAAGBMYFhgeMggQABgTGBYYHjIIEAAYExgWGB4yCBAAGBMYFhgeMggQABgTGBYYHkjnggFQsF5Yq2hwA3gBkAEAmAGXAaABogOqAQMwLjO4AQPIAQD4AQGYAgagAswDwgIKEAAYsAMY1gQYR8ICDRAAGIAEGLADGEMYigXCAgcQIxiwAhgnwgIJEAAYgAQYExgNwgIIEAAYExgNGB7CAgYQABgTGB6YAwCIBgGQBgmSBwMzLjOgB5gY&amp;sclient=gws-wiz-serp<\/p>\n<p>(***) https:\/\/www.google.com\/search?q=schottky+anomaly&amp;sca_esv=3759d3420f390bcd&amp;sxsrf=ADLYWIIFBQKSsHbELRXXIj3KWJKKwYvLIQ%3A1734194084505&amp;ei=pLNdZ-fDHvOZ4-EPr962yQw&amp;ved=0ahUKEwjnpYOz2KeKAxXzzDgGHS-vLckQ4dUDCBA&amp;uact=5&amp;oq=schottky+anomaly&amp;gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAiEHNjaG90dGt5IGFub21hbHkyBxAAGIAEGBMyBxAAGIAEGBMyBxAAGIAEGBMyCBAAGBMYFhgeMgUQABjvBTIIEAAYgAQYogQyCBAAGIAEGKIEMgUQABjvBTIIEAAYgAQYogRIsFpQ6wdYgk9wAXgBkAEAmAGdAaAB_QiqAQMwLji4AQPIAQD4AQGYAgmgAqsJwgIKEAAYsAMY1gQYR8ICDRAAGIAEGLADGEMYigXCAgUQABiABMICChAAGIAEGEMYigXCAgkQABiABBgTGA2YAwCIBgGQBgqSBwMxLjigB9Au&amp;sclient=gws-wiz-serp<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fizik \u201311 \/ h\u2013 \u0130\u00e7erik: Ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda olmak ya da ol_A_mamak! Ayn\u0131 so\u011futucu i\u00e7inde so\u011futulmu\u015f meyve ve sebzelerin veya ayn\u0131 tencerede pi\u015firilmi\u015f g\u0131da maddelerinin ayn\u0131 h\u0131zda \u0131s\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya so\u011fumad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmi\u015f olabilirsiniz. Bunun nedeni, Is\u0131 S\u0131\u011falar\u0131\u2019n\u0131n farkl\u0131 olu\u015fudur. K\u00fctlesi m olan bir nesneyi \u0131s\u0131t\u0131rken, yani s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0394T kadar artt\u0131r\u0131rken veya so\u011futurken, yani \u0394T kadar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1425,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-432","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1425"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/caglart\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}