{"id":67,"date":"2013-12-02T09:13:12","date_gmt":"2013-12-02T07:13:12","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/?p=67"},"modified":"2013-12-02T09:19:31","modified_gmt":"2013-12-02T07:19:31","slug":"girisimciler-neye-girisecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/2013\/12\/02\/girisimciler-neye-girisecek\/","title":{"rendered":"Giri\u015fimciler neye giri\u015fecek?"},"content":{"rendered":"

G<\/b>iri\u015fimciler neye giri\u015fecek?<\/b><\/p>\n

Herhangi bir co\u011frafyan\u0131n bilgi taban\u0131nda, akt\u00f6rlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bilgiyi f\u0131rsata \u00e7eviren ki\u015fiye giri\u015fimci denir. Bu bilgi yeni bir \u00fcr\u00fcne ya da s\u00fcrece ait olabilece\u011fi gibi basit bir pazarlama fikri de olabilir. \u00d6nemli olan giri\u015fimcinin elde etti\u011fi bu bilgiyi (basit fikirler de bilgidir; herhangi bir aktar\u0131m arac\u0131na aktar\u0131ls\u0131n ya da aktar\u0131lmas\u0131n) i\u015fleyerek karl\u0131 bir yat\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesidir.<\/p>\n

Bu basit tan\u0131m hem g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki giri\u015fimcilik kavram\u0131n\u0131, hem de giri\u015fimciyi ekonomik yap\u0131n\u0131n merkezine oturtan Schumpeterci yakla\u015f\u0131m\u0131n ana hatlar\u0131n\u0131 kaps\u0131yor. Bu tan\u0131mda bir \u00fclkedeki giri\u015fimcilik ortam\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131 olan \u00fc\u00e7 temel bile\u015fen bulunmaktad\u0131r: bilgi taban\u0131; etkile\u015fim; fikrin i\u015flenmesi. T\u00fcrkiye\u2019de hayli reva\u00e7ta olan giri\u015fimcilik kavram\u0131n\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirdi\u011fimizde, asl\u0131nda devlet taraf\u0131ndan bizzat parlat\u0131lm\u0131\u015f giri\u015fimcilik kavram\u0131n\u0131n i\u00e7inin pek de dolu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha somut bir olguyu ifade eden \u201cgiri\u015fimcilk fikri\u201d kavram\u0131ndan daha soyut bir olguyu temsil eden \u201cbilgi taban\u0131\u201d kavram\u0131na indi\u011fimizde, hem devletin hem de \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn hemen hi\u00e7 etkin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Par\u0131lt\u0131l\u0131 \u0131\u015f\u0131klar alt\u0131nda konferanslar d\u00fczenlemek, bol bol destek da\u011f\u0131tmak ve giri\u015fimcilik kavram\u0131n\u0131n medya g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda birbiriyle yar\u0131\u015f i\u00e7inde olan devlet ve \u00f6zel sekt\u00f6r, mevcut bilgi taban\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve bu bilgi taban\u0131nda etkile\u015fimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 hususunda nedense pek bir sessiz (e-tohum gibi bir ka\u00e7 olu\u015fum m\u00fcstesna). \u0130lgin\u00e7 de\u011fil mi? Daha da ilginci var: giri\u015fimcilikle yat\u0131p kalkan, a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan her iki kelimeden birisi giri\u015fimcilik olan devlet, \u00f6zel sekt\u00f6r ve \u00fcniversite camias\u0131ndan insanlar bu temel aksakl\u0131\u011f\u0131 hemen hi\u00e7 dile getirmiyorlar. Birazc\u0131k detaya girelim.<\/p>\n

Bilgi taban\u0131 <\/b><\/p>\n

Yeni \u00fcr\u00fcn ve s\u00fcre\u00e7 olu\u015fumuna zemin haz\u0131rlayan fikirler bir bilgi taban\u0131ndan beslenmek zorunda. Giri\u015fimcilere i\u015f fikirleri bir vahiy \u015feklinde inmiyor sonu\u00e7ta. Dolay\u0131s\u0131yla ekonomik yap\u0131daki akt\u00f6rlerin aktif etkile\u015fimi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bilgi taban\u0131n\u0131n d\u00fcnya bilgi s\u0131n\u0131r\u0131nda olmas\u0131, giri\u015fimlerin ba\u015far\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. D\u00fcnyada son be\u015f-on y\u0131lda bilgi ve ileti\u015fim sekt\u00f6r\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan ba\u015far\u0131l\u0131 giri\u015fimleri bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bunlar\u0131n hemen hepsinin Amerika, \u0130ngiltere, Almanya, Finlandiya, G\u00fcney Kore gibi bilgi taban\u0131 \u00e7ok kuvvetli olan \u00fclkelerden \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n bir sebebi olsa gerek.<\/p>\n

Mariana Mazzucato\u2019nun \u201cEntreprenerial State\u201d kitab\u0131 i\u015fte tam bu noktada pi\u015fmi\u015f a\u015fa su katan bir iddia ortaya at\u0131yor. Son be\u015f y\u0131lda inovasyon yaz\u0131n\u0131ndaki en k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 arg\u00fcmanlardan birine sahip bu kitapta, Amerikan devletinin piyasay\u0131 d\u00fczenlemekten \u00f6te, nas\u0131l bizzat piyasa yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6rneklerle tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yani devlet paran\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 bilgi taban\u0131 yaratmak i\u00e7in harcam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu anda Amerika\u2019daki t\u00fcm B\u0130T sekt\u00f6r\u00fc firmalar\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 giri\u015fim fikri kadar, bu bilgi altyap\u0131s\u0131na da bor\u00e7ludurlar. Mazzucato\u2019nun \u00e7arp\u0131c\u0131 iphone \u00f6rne\u011finden de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere iphone par\u00e7alar\u0131n\u0131n ve telefonun ihtiva etti\u011fi teknolojilerin hemen hepsi DARPA (Defense Advanced Research Project Agency – ABD Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130leri Ara\u015ft\u0131rma Projeleri Ajans\u0131) taraf\u0131ndan s\u00f6zle\u015fmeli Ar-Ge projeleri \u00e7er\u00e7evesinde desteklenen ara\u015ft\u0131rma projeleri sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Steve Jobs b\u00f6yle bir bilgi taban\u0131ndaki teknolojileri \u00e7ok iyi paketlemi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de devlet, bilgi taban\u0131 yaratmak i\u00e7in para harcamak \u015f\u00f6yle dursun, hali haz\u0131rdaki kurulu bilgi taban\u0131n\u0131n geli\u015fimine bizzat ket vurmaktad\u0131r. \u00dcniversitelerdeki temel bilim b\u00f6l\u00fcmlerinin hemen hi\u00e7 desteklenmemesi; devletin tek ileri ara\u015ft\u0131rma merkezi konumundaki T\u00dcB\u0130TAK Marmara Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin i\u00e7inin bo\u015falt\u0131lmas\u0131; devletin T\u00fcrkiye\u2019nin en iyi devlet \u00fcniversitesini her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6ntemi kullanarak y\u0131ld\u0131rmas\u0131, T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n bilimsel projeleri desteklemekten uzakla\u015f\u0131p deneysel geli\u015ftirme, yenilik ve giri\u015fimcilik desteklerine odaklanmas\u0131 ve benzeri pek \u00e7ok eylem (ve politika) nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019de bilgi altyap\u0131s\u0131 d\u00fcnya bilgi ve teknoloji s\u0131n\u0131r\u0131ndan \u00e7ok uzakta konumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Biz bunlarla u\u011fra\u015f\u0131rken Amerika, DARPA ve benzeri mekanizmlarla ve NSF (National Science Foundation-Ulusal Bilim Vakf\u0131) yoluyla bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in milyarlarca dolar para harcamaktad\u0131r. DARPA\u2019n\u0131n ve NSF\u2019in toplam b\u00fct\u00e7esi y\u0131ll\u0131k 11 milyar Dolar civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Asl\u0131nda \u00e7ok fazla yazman\u0131n anlam\u0131 da yok. \u00c7e\u015fitli kurum ve kurulu\u015flardan giri\u015fimcilik deste\u011fi alan en parlak giri\u015fimcilerin silikon vadisine g\u00f6nderilmesi, T\u00fcrkiye\u2019deki bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131n kalitesi konusunda zaten bir fikir veriyor. En parlak giri\u015fimcilerin se\u00e7ilerek bilgi altyap\u0131s\u0131 kuvvetli olan bir ba\u015fka co\u011frafyaya g\u00f6nderilmesinin bir nedeni olsa gerek.<\/p>\n

Etkile\u015fim <\/b><\/p>\n

Giri\u015fimcilere ilham veren bilgi altyap\u0131s\u0131 ancak bu yap\u0131y\u0131 olu\u015fturan akt\u00f6rlerin aktif etkile\u015fimiyle geli\u015fir. Bilim ve teknoloji politikas\u0131n\u0131n iki ana amac\u0131 vard\u0131r: Teknolojik ilerlemenin h\u0131z\u0131n\u0131 ve gidi\u015fat\u0131n\u0131 (teknolojinin y\u00f6n\u00fc) belirlemek. Bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan akt\u00f6rler aras\u0131ndaki bilgi payla\u015f\u0131m mekanizmalar\u0131n\u0131 etkinle\u015ftirmek, her iki amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in \u00f6nemlidir. Ba\u015far\u0131l\u0131 giri\u015fimlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ekosistemlerde bilgi ve fikirler f\u00fctursuzca payla\u015f\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli olan bilgi veya fikir de\u011fil, bilginin kullan\u0131lmas\u0131 ve fikri karl\u0131 bir yat\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilme kabileyitidir. T\u00fcrkiye\u2019deki giri\u015fimcilik altyap\u0131s\u0131, bilginin ve fikirlerin payla\u015f\u0131lmas\u0131 hususunda hayli ketumdur. Giri\u015fimciler nedense fikirlerini bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00e7alaca\u011f\u0131 endi\u015fesiyle payla\u015fmaktan \u00e7ekinirler. Bunun \u00fcst\u00fcne bir de i\u015fbirli\u011fi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc olmamas\u0131 eklenince bilgi yap\u0131s\u0131n\u0131n etkile\u015fim yoluyla yenilenmesi maalesef pek m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Burada devlet (ve \u00f6zel sekt\u00f6r) ekosistemdeki bilgi ve fikir payla\u015f\u0131m mekanizmalar\u0131n\u0131 etkinle\u015ftirerek her ge\u00e7en g\u00fcn b\u00fcy\u00fcyen bilgi ve fikir da\u011farc\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisinden do\u011fru fikirlerin ay\u0131klanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Bunun T\u00fcrkiye\u2019deki devlet politikas\u0131na yans\u0131mas\u0131 teknopark kurmaktan ve k\u00fcmelenme stratejileri geli\u015ftirmekten ibarettir. Devlet, \u00fcniversiteler, firmalar ve giri\u015fimciler bu tip yap\u0131larda otomatik sinerji olu\u015fmas\u0131n\u0131 beklemektedir. \u0130yimser olmakta fayda var tabiki ancak, iyimserlik hakikatin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi zaman kendimizi kand\u0131rm\u0131\u015f olmaz m\u0131y\u0131z?<\/p>\n

Fikir ve fikrin i\u015flenmesi<\/b><\/p>\n

Giri\u015fimcili\u011fin soyut olgular\u0131n\u0131 hemen hi\u00e7 dillendirmeyen devlet ve \u00f6zel sekt\u00f6r giri\u015fimcili\u011fin daha somut bir bile\u015feni olan fikirlerin desteklenmesine gelince her t\u00fcrl\u00fc kayna\u011f\u0131n\u0131 seferber etmektedir. Sadece Bilim, Teknoloji ve Sanayi Bakal\u0131\u011f\u0131 teknogiri\u015fim sermayesi \u00e7er\u00e7evesinde son \u00fc\u00e7-d\u00f6rt y\u0131lda 1500 kadar giri\u015fimciye yakla\u015f\u0131k 150 milyon TL civar\u0131nda destek sa\u011fland\u0131. Buna T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n giri\u015fimcilik desteklerini ve uzun y\u0131llard\u0131r devam eden KOSGEB\u2019in desteklerini de eklerseniz benim tahminimce bu paran\u0131n 3-4 kat\u0131 kadar bir mebla\u011f sadece fikirlerin i\u015flenmesi i\u00e7in harcanm\u0131\u015ft\u0131r. Somut fikirlere destek olmak T\u00fcrkiye\u2019deki giri\u015fimcilik ekosisteminin ana bile\u015feni oldu\u011fu i\u00e7in ve bu konuda sa\u011fda solda bir s\u00fcr\u00fc yaz\u0131-\u00e7izi oldu\u011fu i\u00e7in k\u0131sa kesiyorum.<\/p>\n

\"Slide1\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Ne yapmak gerekiyor?<\/b><\/p>\n

Yukar\u0131daki \u015fekil giri\u015fimcilik ekosisteminin kabaca bir ifadesi. Bilgi altyap\u0131s\u0131ndaki bilgiler, teknolojiler, fikirler soyut bilgi taban\u0131nda olu\u015farak, yine soyut diyebilece\u011fimiz etkile\u015fim mekanizmalar\u0131 yoluyla ay\u0131klan\u0131r. Geriye kalan iyi fikirler risk alabilecek giri\u015fimciler taraf\u0131ndan uygulamaya ge\u00e7irilir. Amerika\u2019da giri\u015fimcilik ekosisteminin desteklenmesi i\u00e7in harcanan devlet paras\u0131 bilgi altyap\u0131s\u0131na, etkile\u015fime ve fikirlere azalan bir oranda da\u011f\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. Yani bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck mebla\u011flar harcan\u0131rken (Mazzucato\u2019nun deyimiyle \u201cpiyasa yarat\u0131l\u0131rken\u201d) fikirlerin uygulamaya ge\u00e7irilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde risk ve giri\u015fim sermayesi yoluyla do\u011fal se\u00e7ime b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de devlet desteklerinin ekosistemdeki bile\u015fenler aras\u0131ndaki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 Amerika\u2019n\u0131n tam tersidir. Zaten esas s\u0131k\u0131nt\u0131da buradad\u0131r.<\/p>\n

Giri\u015fimcilikle yat\u0131p kalkan dostlar al\u0131nmas\u0131n ama, giri\u015fimcilik ekosisteminin sadece fikir uygulama k\u0131sm\u0131na ak\u0131t\u0131lan muazzam para sistemin geli\u015fimi i\u00e7in pek faydal\u0131 olmayacakt\u0131r. Di\u011fer pek \u00e7ok \u015feyde oldu\u011fu gibi para muslu\u011fu k\u0131s\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7arp\u0131k yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bu nedenle her durumda T\u00fcrkiye\u2019deki giri\u015fimcili\u011fin destan yazd\u0131\u011f\u0131ndan bahsedip devlet ve \u00f6zel sekt\u00f6re methiye d\u00fczen insanlar\u0131n biraz da uzun d\u00f6nemde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmayan bu \u00e7arp\u0131k yap\u0131y\u0131 dile getirmesi yerinde olacakt\u0131r. Giri\u015fimcilik ekosistemindeki bilgi altyap\u0131s\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu bir \u00fclkede giri\u015fimciler neye giri\u015fecek?<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Giri\u015fimciler neye giri\u015fecek? Herhangi bir co\u011frafyan\u0131n bilgi taban\u0131nda, akt\u00f6rlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimi sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bilgiyi f\u0131rsata \u00e7eviren ki\u015fiye giri\u015fimci denir. Bu bilgi yeni bir \u00fcr\u00fcne ya da s\u00fcrece ait olabilece\u011fi gibi basit bir pazarlama fikri de olabilir. \u00d6nemli olan giri\u015fimcinin elde etti\u011fi bu bilgiyi (basit fikirler de bilgidir; herhangi bir aktar\u0131m arac\u0131na aktar\u0131ls\u0131n ya da […]<\/p>\n","protected":false},"author":1493,"featured_media":68,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[13,47],"tags":[54,69,49],"class_list":["post-67","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-devlet-politikasi","category-girisimcilik","tag-devlet-politikasi","tag-girisimcilik","tag-girisimcilik-ekosistemi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}