{"id":28,"date":"2013-06-18T10:47:24","date_gmt":"2013-06-18T07:47:24","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/?p=28"},"modified":"2013-06-18T13:41:04","modified_gmt":"2013-06-18T10:41:04","slug":"optimiste-soylediklerim-ve-daha-fazlasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/2013\/06\/18\/optimiste-soylediklerim-ve-daha-fazlasi\/","title":{"rendered":"OPTIMIST’e s\u00f6ylediklerim ve daha fazlas\u0131"},"content":{"rendered":"

\"optimist\"<\/a>Bu ay Optimist dergisinde sanayi ve inovasyon politikas\u0131 hakk\u0131nda baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerim yer ald\u0131. Optimist Dergisi hen\u00fcz \u00e7i\u00e7e\u011fi burnunda bir giri\u015fim, inovasyon ve y\u00f6netim dergisi. Haziran say\u0131s\u0131 kapak konusu 2023 hedefleri. Kapa\u011f\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere (Hedef 2023, B\u00f6yle giderse tutmaz, Ekonomide yeni yakla\u015f\u0131m zaman\u0131) g\u00f6r\u00fc\u015f bildiren akademisyenler ve profesyoneller 2023 hedefleri konusunda \u00e7ok umutlu konu\u015fmam\u0131\u015f. A\u015fa\u011f\u0131da benim dergide de yeralan g\u00f6r\u00fc\u015flerim ve biraz daha fazlas\u0131 var. Ancak daha fazlas\u0131 i\u00e7in Optimist Haziran say\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6neririm. Sa\u011flam bir i\u00e7erik var.<\/p>\n

Detaylara girmeden \u00f6nce beni olduk\u00e7a rahats\u0131z eden T\u00fcrkiye\u2019nin kimlik bunal\u0131m\u0131ndan bahsetmek laz\u0131m. T\u00fcrkiye Ortado\u011fu\u2019nun en g\u00fc\u00e7l\u00fc ekonomisi; Avrupa\u2019n\u0131n y\u00fckselen de\u011feri; BRIC \u00fclkelerine dahil olmal\u0131d\u0131r; geli\u015fmekte olan bir \u00fclke; y\u00fckselen bir piyasa ya da orta gelirli \u00fclke stat\u00fcs\u00fcnde vs. T\u00fcrkiye\u2019nin hangi konumda oldu\u011funa y\u00f6nelik tart\u0131\u015fmalara harcada\u011f\u0131m\u0131z zaman ve entellekt\u00fcel kapasitenin bir k\u0131sm\u0131n\u0131, \u201cT\u00fcrkiye nas\u0131l kalk\u0131nabilir?\u201d gibi basit bir soruya y\u00f6nlendirebilseydik, \u015fu anda ba\u015fka \u015feyleri tart\u0131\u015f\u0131yor olurduk muhtemelen.<\/p>\n

T\u00fcrk ekonomisinde olumlu bir hava var. Ya da en az\u0131ndan b\u00f6yle g\u00f6sterilmek isteniyor. Asl\u0131nda burada k\u0131sa ve uzun d\u00f6nem aras\u0131ndaki fark\u0131 da g\u00f6zlemliyoruz. Yurti\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda pek \u00e7ok ki\u015fi T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomik b\u00fcy\u00fcmesinden bahsediyor oysa akademisyenler b\u00fcy\u00fcme kavram\u0131na biraz daha uzun d\u00f6nem mant\u0131\u011f\u0131yla yakla\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

\u015eu anda ekonomik sistemi ayakta tutan temel dayanaklardan birisi sistemdeki yabanc\u0131 kaynaklard\u0131r (bkz. Erin\u00e7 Yeldan\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131 http:\/\/getir.net\/49le<\/a> ). Bu para \u00f6zellikle in\u015faat ve hizmetler sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7inde d\u00f6n\u00fcp durmaktad\u0131r. Ekonomik konjokt\u00fcr bu \u015fekilde devam etti\u011fi s\u00fcrece sorun yok. Ancak bu para eninde sonunda geldi\u011fi yere geri gidecek. Kendi sermayemizi yaratman\u0131n tek yolu sanayile\u015fmedir. Bu da mikro boyutta teknoloji ve sanayi politikas\u0131 gerektirmektedir. Ben hala siyasi g\u00f6r\u00fc\u015ften ba\u011f\u0131ms\u0131z her h\u00fck\u00fcmetin uygulay\u0131p devam ettirebilece\u011fi bir sanayi politikam\u0131z\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Bu nedenle bu olumlu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc uzun d\u00f6nemde korumak zor. Haliyle 2023 hedefler konusunda karamsar bir tav\u0131r tak\u0131n\u0131yorum.<\/p>\n

Zaten baz\u0131 2023 hedeflerine teknik olarak ula\u015fmak hemen hemen imkans\u0131z. \u00d6rne\u011fin ilk 10 ekonomi aras\u0131na girme hedefi. \u015eu anda bizden GSMH olarak b\u00fcy\u00fck ekonomilerde ya verimlilik y\u00fcksek ya da bu \u00fclkelerin n\u00fcfuslar\u0131 fazla. Biz b\u0131rak\u0131n 10 y\u0131l sonray\u0131 daha uzun d\u00f6nemde bile ABD, Almanya, \u0130ngiltere, \u00c7in, Hindistan, Endonezya, Rusya, Japonya gibi \u00fclkeleri ekonomik b\u00fcy\u00fckl\u00fck anlam\u0131nda yakalayamay\u0131z. Bu \u00fclkelerin ekonomik b\u00fcy\u00fckl\u00fck olarak \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memiz i\u00e7in verimlili\u011fimizi b\u00fcy\u00fck oranda art\u0131rmal\u0131 ya da n\u00fcfusumuzu ikiye katlamal\u0131y\u0131z. Bunun ikisi de pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n

Hedefleri tutturmaktan \u00f6te basit bir soruya odaklanmal\u0131y\u0131z: uzun d\u00f6nem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi nas\u0131l sa\u011flayabiliriz? \u0130lk etapta b\u00fcy\u00fcmenin olu\u015faca\u011f\u0131 \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamam\u0131z gerekiyor. Ara\u015ft\u0131rmalar uzun ve \u00e7ok uzun d\u00f6nem ekonomik b\u00fcy\u00fcmede hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve e\u011fitim gibi kurumlar\u0131n \u00f6nemli rol\u00fc oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u015eu anda y\u00fcksek gelirli \u00fclkelere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hukuk kurumunun ve e\u011fitim altyap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fclkenin namusu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani siyasi g\u00f6r\u00fc\u015ften ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak g\u00f6reve gelen her h\u00fck\u00fcmet bu iki kurumun geli\u015fmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sarfetmi\u015ftir. Hukuk ve e\u011fitim politikas\u0131 siyasi g\u00f6r\u00fc\u015ften ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Oysa T\u00fcrkiye\u2019de g\u00f6reve gelen her h\u00fck\u00fcmet bu iki kurumu ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu hastal\u0131ktan kurtulmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece hangi ekonomik politika tasar\u0131m\u0131n\u0131 uygularsak uygulayal\u0131m uzun d\u00f6nem s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcme fikri biraz uzakta g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n

Sanayi politikas\u0131 ba\u011flam\u0131nda ise biraz ezber bozan politika tasar\u0131mlar\u0131 konusunda fikir y\u00fcr\u00fctmemiz gerekiyor. Bilim, teknoloji ve sanayi politikas\u0131n\u0131n ana mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz. \u015eu anda politikam\u0131z \u00f6zel sekt\u00f6r firmalar\u0131n\u0131 Ar-Ge ve inovasyon yapmaya te\u015fvik etmeye dayan\u0131yor. Yani devlet Ar-Ge ve inovasyon i\u00e7in piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftiriyor. B\u00f6yle bir politika ortam\u0131nda radikal inovasyon olu\u015fma ihtimal\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. Zaten radikal inovasyon baz\u0131nda ne durumda oldu\u011fumuz ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen patent rakamlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclebiliyor (Avrupa, Amerika ve Japonya Patent Enstit\u00fcs\u00fc patentleri). Bilim, teknoloji ve inovasyon ke\u015fif alanlar\u0131nda pek ismimiz ge\u00e7miyor.<\/p>\n

SPRU, Sussex \u00dcniversitesi\u2019nden Mariana Mazzucato\u2019nun \u201cgiri\u015fimci devlet\u201d kavram\u0131 ilgin\u00e7 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunuyor. \u00d6rne\u011fin \u015fu anda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z teknolojilerin \u00e7o\u011fu Amerikan devleti taraf\u0131ndan bizzat devlet ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131nda geli\u015ftirilen teknolojilerdir. Yani devlet bizzat piyasa yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de \u015fu andaki duruma bakarsak devlet ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131 etkinsizle\u015ftiriliyor ve \u00f6zellikle temel bilimler b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131kmaz i\u00e7inde. Teknoloji geli\u015ftirme ve inovasyon neredeyse tamamen \u00f6zel sekt\u00f6re devredilmi\u015f durumda. Oysa Amerika\u2019da NSF (ulusal bilim vakf\u0131) b\u00fct\u00e7esi devaml\u0131 b\u00fcy\u00fcmekte ve devlet hala temel bilimlere ve Ar-Ge\u2019ye b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapmaktad\u0131r. Hakikaten kendi geli\u015ftirdi\u011fimiz ileri-teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinden bahsetmek i\u00e7in devlet te\u015fvik da\u011f\u0131tmaktan \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 yapmal\u0131d\u0131r. Tabiki T\u00fcrkiye\u2019nin fiziksel, finansal ve insan sermayesi altyap\u0131s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cpiyasa yaratan\u201d devlet politikas\u0131 tasar\u0131m\u0131na ge\u00e7memiz \u00e7ok kolay de\u011fil ancak baz\u0131 ni\u015f alanlarda denenebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu ay Optimist dergisinde sanayi ve inovasyon politikas\u0131 hakk\u0131nda baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerim yer ald\u0131. Optimist Dergisi hen\u00fcz \u00e7i\u00e7e\u011fi burnunda bir giri\u015fim, inovasyon ve y\u00f6netim dergisi. Haziran say\u0131s\u0131 kapak konusu 2023 hedefleri. Kapa\u011f\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere (Hedef 2023, B\u00f6yle giderse tutmaz, Ekonomide yeni yakla\u015f\u0131m zaman\u0131) g\u00f6r\u00fc\u015f bildiren akademisyenler ve profesyoneller 2023 hedefleri konusunda \u00e7ok umutlu konu\u015fmam\u0131\u015f. A\u015fa\u011f\u0131da […]<\/p>\n","protected":false},"author":1493,"featured_media":29,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[8,14,21],"tags":[16,60,28,29,59],"class_list":["post-28","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomik-buyume","category-inovasyon-politikasi","category-sanayi-politikasi","tag-2023-hedefleri","tag-ekonomik-buyume","tag-girisimci-devlet","tag-radikal-inovasyon","tag-sanayi-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}