{"id":14,"date":"2013-06-13T16:55:14","date_gmt":"2013-06-13T13:55:14","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/?p=14"},"modified":"2013-06-18T14:40:07","modified_gmt":"2013-06-18T11:40:07","slug":"yerli-otomobil-stratejisi-kuresellesen-uretimle-ne-kadar-uyumlu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/2013\/06\/13\/yerli-otomobil-stratejisi-kuresellesen-uretimle-ne-kadar-uyumlu\/","title":{"rendered":"Yerli otomobil stratejisi k\u00fcreselle\u015fen \u00fcretimle ne kadar uyumlu?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Bilgi \u00c7a\u011f\u0131, Kas\u0131m 2011<\/strong><\/em><\/p>\n<ul>\n<li>Boeing yeni Jumbo Jetinde kullan\u0131lan par\u00e7alar\u0131n y\u00fczde 77\u2019sini Amerika d\u0131\u015f\u0131ndaki tedarik\u00e7ilerden kar\u015f\u0131lamakta; 43\u00a0i\u015fletme taraf\u0131ndan 135 farkl\u0131 co\u011frafi birimde \u00fcretilen par\u00e7alar Chicago kentindeki merkezde biraraya getirilmekte (Gene Grossman ve Esteban Rossi-Hanseberg),<\/li>\n<li>Volvo S40, 38 ana par\u00e7an\u0131n 3 k\u0131taya yay\u0131lm\u0131\u015f 14 \u00fclkede \u00fcretilmesi ve \u0130sve\u00e7\u2019te birle\u015ftirilmesi suretiyle \u00fcretilmekte (Richard Baldwin),<\/li>\n<li>Piyasaya s\u00fcr\u00fclmeye haz\u0131rlanan General Mobile e-tab tablet bilgisayar\u0131n t\u00fcm alt bile\u015fenleri ve tasar\u0131m\u0131n\u0131n ve yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 75\u2019i yurtd\u0131\u015f\u0131ndan tedarik edilmekte; \u0130stanbul\u2019da birle\u015ftirilerek \u00fcretilmekte (H\u00fcrriyet gazetesi),<\/li>\n<li>Ankara\u2019da Bilgi ve \u0130leti\u015fim Teknolojisi alan\u0131nda faaliyet g\u00f6steren i\u015fletmelerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40\u2019\u0131 Ar-Ge ve tasar\u0131m hizmetlerini di\u011fer i\u015fletmelerden kar\u015f\u0131lamakta (Ankara ili bilgi ve ileti\u015fim teknolojileri stratejik analizi, ODT\u00dc-TEKPOL)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Yukar\u0131daki \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekler \u00fcretim \u00f6rg\u00fctlenmesinin son y\u0131llarda bir hayli de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir. 1980\u2019lerde h\u0131zlanan birinci k\u00fcreselle\u015fme, belli mal gruplar\u0131n\u0131n ve standardizasyonu sa\u011flanm\u0131\u015f ara mallar\u0131n ticareti \u00fczerine kurulmu\u015ftu. Ula\u015ft\u0131rma giderlerindeki azalma ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerle artan ticari ili\u015fkiler, i\u015fletmelerin maliyetleri azaltma g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile birle\u015fince \u00fcretim par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 2000\u2019li y\u0131llarda bilgi ve ileti\u015fim teknolojilerindeki geli\u015fmelerle birlikte ikinci k\u00fcreselle\u015fmenin tohumlar\u0131 at\u0131ld\u0131. \u00d6zellikle hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc etkileyen ikinci k\u00fcreselle\u015fme, bir \u00fcr\u00fcn ve hizmetin alt bile\u015fenlerinin ticareti \u00fczerine kurulmu\u015ftur. Pek \u00e7ok \u00fcr\u00fcn ve hizmet grubunu etkileyen bu geli\u015fmeler \u00fcretim s\u00fcrecini de\u011fi\u015ftirerek, \u00fcretimin co\u011frafi k\u00fcmelenmesi ile co\u011frafi da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki dengeyi bozdu. Sonu\u00e7ta \u00fcretim mekandan soyutlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fletmeler, \u00fcretimi par\u00e7alara ay\u0131rmak ve her par\u00e7ay\u0131 fiyat-kalite dengesini g\u00f6zeterek farkl\u0131 bir mekanda \u00fcretmek (veya \u00fcrettirmek) suretiyle \u00f6rg\u00fctlenmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz fiyat ve kalite rekabetinin temelini bu \u00fcretim stratejisi olu\u015fturmaktad\u0131r. Mazisi 10-15 y\u0131l olan \u00fcretim par\u00e7alanmas\u0131 yaz\u0131n\u0131n\u0131 bir paragrafta \u00f6zetlemek \u00e7ok kolay de\u011fil. Ancak bu kadar teori yeter.<\/p>\n<p>Gelelim as\u0131l konumuza, yani yerli otomobil \u00fcretme stratejimize. Otomotiv Sanayicileri Derne\u011fi yerli otomobilin fizibilitesi konusunda bir rapor haz\u0131rlad\u0131. Bu rapora ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131, ancak bas\u0131na yans\u0131yanlar kadar\u0131yla otomobilin \u00fcr\u00fcn gam\u0131ndan fiyat\u0131na kadar pek \u00e7ok alanda detayl\u0131 bilgi i\u00e7eren bir rapor haz\u0131rlanm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Raporda \u00fczerinde \u00f6zellikle durulan husus, otomobilin \u00fcretiminin %100\u2019\u00fcn\u00fcn yerli olmas\u0131; yani t\u00fcm par\u00e7alar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilmesi. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n websitesinde konuyla ilgili \u015fu ibare yer al\u0131yor: \u201c&#8230;otomobilin s\u0131f\u0131rdan A\u2019dan Z\u2019ye kadar T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilmesi&#8230;\u201d (<a href=\"http:\/\/getir.net\/sg6b\">http:\/\/getir.net\/sg6b<\/a>). Burada T\u00fcrk markas\u0131ndan \u00f6te \u00fcretimin tamamen yerli olmas\u0131 durumu \u00fczerine basa basa vurgulanm\u0131\u015f. T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilmekte olan yabanc\u0131 markalar\u0131n baz\u0131 otomobillerinde yerli girdi oran\u0131n %75\u2019lere kadar ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 vurgulanarak, %100 yerli otomobil kavram\u0131 makul g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f. Burada benim dikkat \u00e7ekmek istedi\u011fim \u00fc\u00e7 husus var.<\/p>\n<p>\u0130lk husus: yapmak ile \u00fcretmek \u00e7ok farkl\u0131 \u015feyler. Bunu bana Gebze\u2019de bir toplant\u0131da, T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretim yapan bir otomobil firmas\u0131n\u0131n motor b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan bir Ar-Ge yetkilisi s\u00f6yledi. T\u00fcrkiye istedi\u011fi motoru ya da otomobili %100 yerli \u00fcretimle yapabilir, ancak \u00fcretebilir mi? \u00dcretimden kast\u0131m, t\u00fcm gerekli testlerden ge\u00e7mi\u015f bir model serisini belli bir \u00f6l\u00e7ekte \u00fcretmek ve her t\u00fcrl\u00fc yedek par\u00e7a ve servis imkan\u0131n\u0131 sa\u011flamak. Fiyat konusunu \u015fimdilik bir kenara b\u0131rak\u0131rsak, ancak b\u00f6yle bir durumda piyasadaki di\u011fer markalar ve modellerle rekabet edebilen bir ara\u00e7 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oluruz. Otomobil yapmak ile otomobil \u00fcretmek farkl\u0131 kavramlard\u0131r. Bunun bilincinde olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>\u0130kinci husus: d\u00fcnyadaki t\u00fcm otomobil i\u015fletmeleri \u00fcretim par\u00e7alanmas\u0131 modeliyle \u00f6rg\u00fctlenirken biz neden \u00fczerine basa basa %100 yerli otomobil kavram\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131yoruz? Bu i\u015fletmelerin \u00fcretim par\u00e7alanmas\u0131 modeliyle \u00f6rg\u00fctlenmesinin bir nedeni olsa gerek. Volvo, S40 marka arac\u0131n elbetteki tamam\u0131n\u0131 \u0130sve\u00e7\u2019te \u00fcretmek ister. Ama bunun yerine \u015fekilde de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere neredeyse 15 kadar \u00fclkeye yay\u0131lm\u0131\u015f bir tedarik zinciri \u00f6rg\u00fctlemi\u015f. Bunu yapmas\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenleri olabilir.<\/p>\n<ul>\n<li>Azalan ula\u015f\u0131m maliyetleri ve bilgi ve ileti\u015fim teknolojisindeki geli\u015fmeler, \u00fcretim par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 daha az maliyetli bir model haline getirmi\u015ftir. Tedarik zincirindeki ve \u00fcretimdeki herhangi bir aksakl\u0131k kurumsal kaynak planlamas\u0131 (ERP) ve tedarik zinciri y\u00f6netimi (SCM) gibi sistemler vas\u0131tas\u0131yla an\u0131nda tespit edilmekte, ve geli\u015fen ileti\u015fim teknolojisi vas\u0131tas\u0131yla aksakl\u0131klara an\u0131nda m\u00fcdahale edilebilmektedir.<\/li>\n<li>Maliyet avantajlar\u0131ndan faydalanmak i\u00e7in baz\u0131 par\u00e7alar, i\u015fg\u00fcc\u00fc ve \u00fcretim maliyetleri g\u00f6receli d\u00fc\u015f\u00fck olan mekanlara kayd\u0131r\u0131labilir. Volvo S40 \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi \u00fczere anten, kablo gibi standart par\u00e7alar Slovakya ve Arjantin gibi \u00fcretim maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fck \u00fclkelerden tedarik edilmektedir.<\/li>\n<li>Uzmanla\u015fm\u0131\u015f bilgiden yararlanmak i\u00e7in baz\u0131 par\u00e7alar ABD, Norve\u00e7 ve Almanya gibi di\u011fer geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerden kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Bu ilgin\u00e7 bir nokta \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015f g\u00fcc\u00fc maliyeti ve ham madde a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar olmamas\u0131na ra\u011fmen \u00fcretim bir geli\u015fmi\u015f \u00fclkeden di\u011ferine kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Bu \u00fclkelerdeki uzmanla\u015fm\u0131\u015f bilgi baz\u0131 par\u00e7alar\u0131n daha verimli ve kaliteli bi\u00e7imde \u00fcretilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Volvo baz\u0131 par\u00e7alar\u0131 bu \u00fclkelerden tedarik etme yolunu se\u00e7mi\u015f olabilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-15\" alt=\"volvo_turkce\" src=\"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/files\/2013\/06\/volvo_turkce.jpg\" width=\"960\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/files\/2013\/06\/volvo_turkce.jpg 960w, https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/files\/2013\/06\/volvo_turkce-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p>Bu g\u00f6zlemlerden yola \u00e7\u0131karak yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz, y\u00fczde 75\u2019e varan oranda yerli girdi kullan\u0131larak \u00fcretilen yabanc\u0131 markal\u0131 bir otomobilin par\u00e7alar\u0131n\u0131n y\u00fczde 25\u2019inin T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilememesinin bir nedeni oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu par\u00e7alar T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilemez mi? Evet belki \u00fcretilebilir ama ayn\u0131 kalitedeki ara mal\u0131n\u0131 daha maliyetli bir bi\u00e7imde T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretip, otomobilin maliyetini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda piyasadaki di\u011fer otomobiller ile nas\u0131l rekabet edece\u011fiz? Bence kritik soru budur.<\/p>\n<p>Bu i\u015fin bir de pek dile getirilemeyen talep sorunu var. B\u00fct\u00fcn senaryo y\u0131ll\u0131k 200 bincivar\u0131nda \u00fcretilen bir otomobilin sat\u0131lmas\u0131 \u00fczerine kurulmu\u015f. Talebin \u00e7o\u011funun ilk etapta T\u00fcrkiye\u2019den olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Ancak halk\u0131m\u0131z m\u00fctevazi say\u0131labilecek fiyat\u0131 25 bin TL civar\u0131nda olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu otomobile ger\u00e7ekten ra\u011fbet g\u00f6sterir mi? Benim \u015f\u00fcphelerim var, basit bir g\u00f6zlemden dolay\u0131. Ge\u00e7en y\u0131l otomobil sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n tavan yapt\u0131\u011f\u0131 zamanlarda yurtd\u0131\u015f\u0131ndan ithal edilen otomobillerde alt\u0131 aya varan bekleme s\u00fcreleri vard\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretim yap\u0131lan otomobillerden almak istedi\u011finizde ise otomobilinizi bir ka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde teslim edebiliyorlard\u0131. Hatta yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam Ba\u015fbakan bu ilgi kar\u015f\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretim yapan yabanc\u0131 otomobil firmalar\u0131ndan daha \u00fcst modellerini T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretmesini istemi\u015f, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n daha \u00fcst seviye ve daha donan\u0131ml\u0131 ara\u00e7lar tercih etti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131. Aradan ge\u00e7en zamanda ne de\u011fi\u015fti ki otomobil \u00fcretme stratejimizi y\u00fczde100 yerli \u00fcretim m\u00fctevazi bir otomobil \u00fczerine kurguluyoruz? Do\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden bize miras kalan g\u00f6steri\u015f ve l\u00fcks merak\u0131m\u0131z nedeniyle m\u00fctevazi bir otomobilin piyasadaki di\u011fer otomobillerle rekabet etmesinin kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>\u015eimdi diyeceksiniz ki peki otomobil \u00fcretmeyelim mi? \u00dcretelim ama y\u00fczde 100 yerli otomobil slogan\u0131 alt\u0131nda de\u011fil. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekirse bir otomobilin en \u00f6nemli unsurlar\u0131 motoru ve tasar\u0131m\u0131d\u0131r. Bir otomobili A\u2019dan Z\u2019ye tasarlayabiliyorsan\u0131z ve motorun hem tasar\u0131m\u0131n hem de \u00fcretimini ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyorsan\u0131z, otomobilin di\u011fer par\u00e7alar\u0131n\u0131n nereden geldi\u011fi \u00e7ok da \u00f6nemli de\u011fil. Bu iki unsurun y\u00fczde 100 yerli olmas\u0131 stratejisi bana daha mant\u0131kl\u0131 geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir otomobilde katma de\u011ferin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 bu iki unsur olu\u015fturuyor. Toparlarsak, yerli otomobil \u00fcretme stratejimiz \u00fczerine biraz daha kafa yormakta yarar var, yoksa Devrim\u2019in yan\u0131na yeni karde\u015fler eklemekten \u00f6teye<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilgi \u00c7a\u011f\u0131, Kas\u0131m 2011 Boeing yeni Jumbo Jetinde kullan\u0131lan par\u00e7alar\u0131n y\u00fczde 77\u2019sini Amerika d\u0131\u015f\u0131ndaki tedarik\u00e7ilerden kar\u015f\u0131lamakta; 43\u00a0i\u015fletme taraf\u0131ndan 135 farkl\u0131 co\u011frafi birimde \u00fcretilen par\u00e7alar Chicago kentindeki merkezde biraraya getirilmekte (Gene Grossman ve Esteban Rossi-Hanseberg), Volvo S40, 38 ana par\u00e7an\u0131n 3 k\u0131taya yay\u0131lm\u0131\u015f 14 \u00fclkede \u00fcretilmesi ve \u0130sve\u00e7\u2019te birle\u015ftirilmesi suretiyle \u00fcretilmekte (Richard Baldwin), Piyasaya s\u00fcr\u00fclmeye haz\u0131rlanan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1493,"featured_media":15,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[23,21,22],"tags":[63,59,58],"class_list":["post-14","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-otomotiv","category-sanayi-politikasi","category-yerli-otomobil","tag-otomotiv","tag-sanayi-politikasi","tag-yerli-otomobil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}