{"id":12,"date":"2013-06-13T16:55:44","date_gmt":"2013-06-13T13:55:44","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/?p=12"},"modified":"2013-06-18T13:43:05","modified_gmt":"2013-06-18T10:43:05","slug":"beynim-goctu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/2013\/06\/13\/beynim-goctu\/","title":{"rendered":"Beynim G\u00f6\u00e7t\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Bilgi \u00c7a\u011f\u0131, Temmuz 2012<a href=\"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/files\/2013\/06\/beynim-goctu.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-13 alignright\" alt=\"beynim goctu\" src=\"http:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/files\/2013\/06\/beynim-goctu.jpg\" width=\"240\" height=\"180\" \/><\/a><\/strong><\/em><\/p>\n<p>Man\u015fetlerden duyduk: Yurtd\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan T\u00fcrk Einstein\u2019lara geri d\u00f6n\u00fcn \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015f\u0131z. \u0130lk a\u011f\u0131zdan \u00f6\u011frendi\u011fimiz \u00fczere nitelikli i\u015f g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatabilmek i\u00e7in tersine beyin g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc \u00f6zendirmek devlet politikas\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">Gerek\u00e7eler haz\u0131r: T\u00fcrkiye h\u0131zla geli\u015fen bir \u00fclke; ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in pek \u00e7ok deste\u011fimiz mevcut; \u00e7ok param\u0131z var (as\u0131l gerek\u00e7e: biz yeti\u015ftiremiyoruz); siz yeterki d\u00f6n\u00fcn. Devletin bu \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na genelde olumsuz tepkiler geldi: T\u00fcrkiye\u2019de bilim politikas\u0131 var m\u0131 ki d\u00f6nelim; T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcniversiteler \u00f6zerk de\u011fil ki d\u00f6nelim vs vs. Tersine beyin g\u00f6\u00e7\u00fc konusu ge\u00e7en hafta g\u00fcndemimizi bir s\u00fcre me\u015fgul etti. Bir s\u00fcr\u00fc \u015fey yaz\u0131l\u0131p, \u00e7izildi. \u0130lgin\u00e7tir, yak\u0131n zamanda T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nm\u00fc\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan hi\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131nmam\u0131\u015f. Yakla\u015f\u0131k 100 ara\u015ft\u0131rmac\u0131y\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden \u0130stanbul\u2019a getirip bir tomar para harcamak yerine, yak\u0131n zamanda geri d\u00f6n\u00fc\u015f yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131nsa daha uygun olmaz m\u0131yd\u0131? Geri d\u00f6nmeme nedeni olarak dile getirilen bilim politikas\u0131 ve \u00fcniversite \u00f6zerkli\u011fi gibi kli\u015fe s\u00f6ylemlerden \u00f6te \u00e7ok daha detayl\u0131 bilgi verebilecek y\u00fczlerce ara\u015ft\u0131rmac\u0131 var bu \u00fclkede. Say\u0131n Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakan\u0131m ve say\u0131n T\u00dcB\u0130TAK Ba\u015fkan\u0131m, bizlere dan\u0131\u015fmak hi\u00e7 akl\u0131n\u0131za geldi mi?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">Ben bug\u00fcn sizlere, T\u00fcrkiye\u2019de uygulanan beyin g\u00f6\u00e7\u00fcrme politikas\u0131n\u0131 ana hatlar\u0131yla anlataca\u011f\u0131m. T\u00dcB\u0130TAK bizleri yurtd\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan de\u011ferli bilim insanlar\u0131m\u0131z kadar entellekt\u00fcel bulmam\u0131\u015f olacak ki g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi sorma gere\u011fi duymad\u0131. Bu nedenle \u00fcniversitelerin \u00f6zerkli\u011fi ve bilim politikam\u0131z\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 (ya da yoklu\u011fu) gibi entellekt\u00fcel konulara de\u011finmek ne haddime deyip sizlere son bir bu\u00e7uk y\u0131l\u0131m\u0131 anlataca\u011f\u0131m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">2011 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda yakla\u015f\u0131k 7 y\u0131ll\u0131k Hollanda macerama son verip T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fcm. Yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent kadrosu alman\u0131n olduk\u00e7a zor olmas\u0131 nedeniyle ilk etapta T\u00dcB\u0130TAK geri d\u00f6n\u00fc\u015f bursundan yararlanarak ODT\u00dc\u2019de \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Devlet \u00fcniversitelerinin en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan birisi Y\u00d6K\u2019ten yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent kadrosu almakt\u0131r. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndan geri d\u00f6nen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc atanmadan \u00f6nce bir-iki y\u0131l s\u00fcreyle projeler, burslar ve benzeri fonlarla (ya da \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi kadrosunda) k\u0131t kanaat ge\u00e7inirler. Bu tip pozisyonlar\u0131n \u00e7o\u011funda sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131 ve sosyal g\u00fcvence yoktur ve bu harcamalar\u0131 kendi cebinizden (ya da burs b\u00fct\u00e7esinden) kar\u015f\u0131lars\u0131n\u0131z. T\u00dcB\u0130TAK geri d\u00f6n\u00fc\u015f burs program\u0131nda da sosyal g\u00fcvenlik meselesi g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f. Hak kayb\u0131na u\u011framamak i\u00e7in iste\u011fe ba\u011fl\u0131 Ba\u011f-Kur sistemine kaydolmak durumunda kald\u0131m. B\u00f6yle bir \u00fcniversite personel sistemiyle yurtd\u0131\u015f\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u00e7ekebilir misiniz?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">Esas ilgin\u00e7 olan nokta \u00fcniversitelerde \u201cara\u015ft\u0131rmac\u0131\u201d kavram\u0131n\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle ODT\u00dc\u2019n\u00fcn bir s\u00fcre beni ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilememesiydi. Kimlik kart\u0131ndan, ara\u00e7 ta\u015f\u0131t puluna kadar akl\u0131n\u0131za gelebilecek her durumda sistemdeki bu tan\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n cezas\u0131n\u0131 \u00e7ektim. Muhtemelen her \u00fcniversitede durum ayn\u0131d\u0131r. Sorunlar \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc ama sabr\u0131m\u0131 s\u0131nayarak.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">Y\u00d6K\u2019ten yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent kadrosunun istenmesinden atanmama kadar ge\u00e7en s\u00fcre yakla\u015f\u0131k 5 ay. 8 ay s\u00fcrenlerin oldu\u011funu duyunca halime \u015f\u00fckrettim. Sonu\u00e7ta ge\u00e7en Mart ay\u0131 itibariyle ODT\u00dc\u2019de yard\u0131mc\u0131 do\u00e7ent olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Son bir bu\u00e7uk y\u0131l\u0131m pek heyecanl\u0131 ge\u00e7ti anlayaca\u011f\u0131n\u0131z.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">68. Durun bir de yaz\u0131yla yazay\u0131m: altm\u0131\u015f sekiz. Son bir bu\u00e7uk y\u0131l i\u00e7inde T\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015fik d\u00fczene ge\u00e7mek i\u00e7in toplad\u0131\u011f\u0131m belge say\u0131s\u0131d\u0131r 68. Ne i\u00e7in mi: n\u00fcfus idaresine kay\u0131t, muhtarl\u0131\u011fa kay\u0131t, askerlik, T\u00dcB\u0130TAK bursu, doktora denklik, KPDS, ODT\u00dc\u2019de ziyaret\u00e7i ara\u015ft\u0131rmac\u0131 kadrosu, yard\u0131mc\u0131 do\u00e7entlik i\u00e7in ba\u015fvuru, hakemler i\u00e7in dosya haz\u0131rlanmas\u0131, kadro \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra atanma i\u00e7in toplanan evraklar vs. vs. Son bir bu\u00e7uk y\u0131l i\u00e7inde akademik anlamda kazan\u0131mlar\u0131m olmu\u015fmudur bilemiyorum ama b\u00fcrokratik \u00e7arklar\u0131n i\u015fleyi\u015fini bir nebze \u00f6\u011frendim. T\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015fik d\u00fczene ge\u00e7me konusunda yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki arkada\u015flar\u0131ma dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti bile vermeye ba\u015flad\u0131m. Tan\u0131d\u0131klar\u0131ma bedava, tan\u0131mad\u0131klar\u0131ma parayla!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">Biraz \u00f6nce size b\u00fcrokratik \u00e7arklar\u0131n i\u015fleyi\u015fini bir nebze \u00f6\u011frendi\u011fimi s\u00f6yledim de\u011filmi. Yan\u0131lm\u0131\u015f\u0131m. Bir s\u00fcre \u00f6nce Ba\u011f-Kur ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki hizmetlerimi birle\u015ftirmek amac\u0131yla SGK\u2019ya ba\u015fvuruda bulundum. \u015eu an itibariyle \u00fc\u00e7 farkl\u0131 birimden \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik cevap geldi ve i\u015fler arap sa\u00e7\u0131na d\u00f6nd\u00fc. Yurtd\u0131\u015f\u0131nda uzun s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fan bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki hizmetlerinin T\u00fcrkiye\u2019deki hizmetleri ile birle\u015ftirilmesi, ikili anla\u015fmalar yoluyla d\u00fczenleniyor. Ne yaz\u0131kki Hollanda ile b\u00f6yle bir anla\u015fma imzalanmam\u0131\u015f (ve pek \u00e7ok \u00fclkeyle b\u00f6yle bir anla\u015fma mevcut de\u011fil). Bu kadar basit bir mevzuyu bile d\u00fczenleyemezken geli\u015fmi\u015flikten; 2023 y\u0131l\u0131 %3 Ar-Ge harcamas\u0131 hedefinden; 500-600 bin ara\u015ft\u0131rmac\u0131m\u0131z olmas\u0131 gerekti\u011finden bahsetmenin anlam\u0131 var m\u0131? Bu arada yukar\u0131daki 68 rakam\u0131na SGK\u2019n\u0131n istedi\u011fi bir s\u00fcr\u00fc evrak ve bunlar\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirileri dahil de\u011fildir; belirteyim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">Yazd\u0131klar\u0131m\u0131 okuyunca ister istemez \u015f\u00f6yle bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapma gere\u011fi duydum. Y\u00d6K ya da benzeri bir bursla yurtd\u0131\u015f\u0131na doktora e\u011fitimi i\u00e7in giden bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde kadro, hizmet birle\u015ftirme ve benzeri hi\u00e7 bir sorunla u\u011fra\u015fm\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u00fcre zarf\u0131nda devlet memuru stat\u00fcs\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyor. Hatta d\u00f6nd\u00fckten sonra bir-iki y\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, belli bir kadro derecesine ula\u015fmas\u0131 nedeniyle ye\u015fil pasaport bile alabiliyor. Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n devlete maliyeti yakla\u015f\u0131k 400,000 TL civar\u0131nda (\u00fcniversite \u00fccreti, \u00f6denek, maa\u015f ve di\u011fer harcamalar). Ben geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde devlete maliyetim s\u0131f\u0131rd\u0131. S\u0131f\u0131r maliyetle yeti\u015fmi\u015f i\u015fg\u00fcc\u00fc T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6n\u00fcyor; en az\u0131ndan bir tak\u0131m kolayl\u0131klar bekliyor; aksine sistemin sopas\u0131ndan ge\u00e7iyor. Yukar\u0131daki sorunlar yuma\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131k\u00e7a sistem taraf\u0131ndan cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyorum. Bu durumda siz T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6ner miydiniz?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12px\">Yukar\u0131da anlatt\u0131klar\u0131m devletin beyin g\u00f6\u00e7\u00fcrme politikas\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve gayet ba\u015far\u0131yla uygulanmaktad\u0131r. \u0130stemeden \u201ctersine g\u00f6\u00e7en beyinleri daha nas\u0131l g\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcr\u00fcz\u201d sorunsal\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde dikkatlice kurgulanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmez bir politikam\u0131z\u0131n oldu\u011fu gibi deli sa\u00e7mas\u0131 \u015feyler akl\u0131ma geliyor. Hal b\u00f6yleyken Yurt D\u0131\u015f\u0131ndaki T\u00fcrk Bilim \u0130nsanlar\u0131 Kurultay\u0131 d\u00fczenlemenin; d\u00fczenleyipte sonu\u00e7lar\u0131 medyayla playla\u015fman\u0131n bir manas\u0131 var m\u0131?<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilgi \u00c7a\u011f\u0131, Temmuz 2012 Man\u015fetlerden duyduk: Yurtd\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan T\u00fcrk Einstein\u2019lara geri d\u00f6n\u00fcn \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015f\u0131z. \u0130lk a\u011f\u0131zdan \u00f6\u011frendi\u011fimiz \u00fczere nitelikli i\u015f g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatabilmek i\u00e7in tersine beyin g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc \u00f6zendirmek devlet politikas\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Gerek\u00e7eler haz\u0131r: T\u00fcrkiye h\u0131zla geli\u015fen bir \u00fclke; ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in pek \u00e7ok deste\u011fimiz mevcut; \u00e7ok param\u0131z var (as\u0131l gerek\u00e7e: biz yeti\u015ftiremiyoruz); siz yeterki d\u00f6n\u00fcn. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1493,"featured_media":13,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[17,19,18],"tags":[56,57,20],"class_list":["post-12","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-beyin-gocu","category-egitim-politikasi","category-insan-sermayesi","tag-beyin-gocu","tag-egitim-politikasi","tag-tubitak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.metu.edu.tr\/akcomak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}